Από το άγος της ερειπωμένης μνήμης στη Μεταμόρφωση του κατακερματισμένου χρόνου. Μια ελεγεία σε μουσική ανέλιξη ελπίδας.

Η νοσταλγία είναι ένας πόθος αθανασίας, η ελπίδα της κοινής αναστάσεως, η αποκατεστημένη ζωή των ανθρώπων. Το μέλλον ανήκει στην ένωση.

                                                         Αρσένι Αλεξάντροβιτς Ταρκόφσκι

Aν το ποιείν είναι μια « διαμάχη για την αλήθεια», όπως διατεινόταν ο Χαίλντερλιν, η αναζήτηση της οποίας, πόρρω απέχουσα από μια περιγραφική απόδοση της ιστορικής πραγματικότητας, συνιστά την οντολογική εκείνη κίνηση, την τολμηρή αναγωγή, που, εναγκαλιζόμενη σύσσωμη την Ιστορία, ανυψώνει το γίγνεσθαι στην Πηγή του νοήματός του, τότε η ποίηση μπορεί να αποτελέσει πρόσκληση και πρόκληση να διαβάσουμε την Ιστορία, όχι ως ένα κλειστό αυτό-αναφορικό σύστημα, αλλά ως ανοιχτή πρόταση διαλογικής αμοιβαιότητας. Σε αυτή την περίπτωση το ιστορικό όχι μόνον δεν χάνει την αξία του, αλλά αυξάνει, επεκτείνεται, βαθαίνει και ανίσταται υπό το φως μιας υπαρξιακής, ποιητικής επαναμυθολόγησης.

Μια τέτοια υπαρξιακή κατάδυση στον ανεξερεύνητο βυθό των συμβάντων του Καιρού επιχειρεί ο Δημήτρης Κοσμόπουλος στο τελευταίο ποιητικό έργο του, υπό τον πολυεπίπεδο σημασιολογικά τίτλο Ἔθνος ἐξαιρετικά, από τις εκδόσεις «Περισπωμένη». Στο ποιητικό πεδίο του εν λόγω έργου η Ιστορία αποτελεί το πρωταρχικό υλικό της γραφής κατά τέτοιον τρόπο, ώστε η κατάδυση να αποτελεί αυτόχρημα ανάδυση και ανελισσόμενη μουσική ανάβαση στον άνω βυθό του εκκλησιασμού μιας εσχατολογικά ευαγγελιζόμενης ενότητας. Μια διφυής ποιητική φούγκα σε 42 μέρη αναλαμβάνει ευθαρσώς να μιλήσει και ευλαβώς να σιωπήσει γι΄ αυτήν την ανάβαση στη δυναμική προοπτική μιας εσχατολογικής νοσταλγίας που συνενώνει τον διαρραγέντα χρόνο, κομίζουσα μέσα στην καταιγίδα ελπίδα για μια εθνική και, ακολούθως, πανανθρώπινη πνευματική ενηλικίωση.

Προς τούτο, η ποιητική ματιά, αδέσμευτη απέναντι στο κυρίαρχο και το κατεστημένο, ρίχνει το δικό της φως μέσα στην Ιστορία, αποστασιοποιούμενη από τις επίσημες αποτιμήσεις και τις κυρίαρχες ιστοριογραφικές αναλύσεις. Με τον τρόπο αυτό η ποιητική περιήγηση στο σώμα της νεώτερης Εθνικής μας ιστορίας, με εστίαση στα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής, του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και του Εμφυλίου, και με αντιστικτική παρουσίαση του προφίλ της ποικιλοτρόπως χειμαζόμενης σύγχρονης Ελλάδας, αναμετριέται με το παρελθόν, για να μιλήσει υπαρξιακά με το παρόν, στη διάνοιξη μιας καινής, επ΄ελπίδι, προοπτικής γνωριμίας με το μέλλον.

Η υπαρξιακή ποιητική πρόταση του Δημήτρη Κοσμόπουλου είναι έγκυρη, ακριβώς για τον λόγο ότι είναι ιστορική, δηλαδή υπαρκτικά «πραγματική» μέσα στον χωρόχρονο. Η μυθολόγηση της ιστορίας που επιχειρεί στοχεύει στη διεύρυνση του ατομικού και συλλογικού εαυτού, όπου η αυτοσυνειδησία εκβάλλει στην πατριδογνωσία και τανάπαλιν, μέσα στην ενότητα του ενός σώματος, διεύρυνση και ενότητα που ως οντολογικά επιτεύγματα μπορούν να δικαιώσουν την ανθρώπινη περιπέτεια, και στο εθνικό και στο οικουμενικό της πλάτος. Η ποιητική εξιστόρηση του βασανισμένου, ορφανεμένου και εν πολλοίς αδικαίωτου, με βάση κοινωνικοπολιτικά κριτήρια, βίου των αφανών συμπατριωτών μας σε καιρό πολέμου και σε καιρό αδιέξοδης ειρήνης- οι ποιητικές αφηγήσεις του κατατυραννισμένου σώματος, του ηρωικού αυτοθυσιαστικού τους αγώνα, της καθημερινής τους μέριμνας για επιβίωση, των προσωπικών και οικογενειακών τους συμφορών- συνθέτει αντιστικτικά στο πολυφωνικό σώμα της φούγκας του την μικροϊστορική, υπαρξιακή εκείνη αντίληψη που υπονομεύει κάθε συμβατική μακροϊστορική προσέγγιση, την οποία εξυπηρετούν συγκεκριμένες ιδεολογικές σκοπιμότητες και οι αντίστοιχες ρητορικές τους. Έτσι, ο ποιητής, και ενδεχομένως μέσω της φωνής του και ο αναγνώστης, επιτυγχάνει την ποιητική του εξατομίκευση υπαρξιακά και όχι θεσμοκεντρικά, ανευρίσκει δηλαδή εαυτόν, προτείνοντας μια διαλογική, ενδοϊστορική σχέση με τη χαμένη κοινοτική και ψυχοσωματική μας πληρότητα, σε μια γόνιμη, μοντέρνα, αυθεντική αναστροφή με την παράδοση. Και τούτο, αναμφίβολα, αποτελεί μια ες αεί ελπιδοφόρα ελληνική πρόταση.