Ακούστε τον Μάνο Ελευθερίου ΕΔΩ
Το νόημα της τέχνης μου θαρρούσα
Πως ήταν φεγγαριού βυζαντινού
Κι αυτό που από παιδί αιμορραγούσα.
Στα μήπως και τα τίποτα πενθούσα
γιατι σαν ακροβάτης του ουρανού
στην αίρεση του κόσμου ισορροπούσα.
Φυσούσε φύλλα τράπουλας κι αφιόνι
μες στων νεκρών ερώτων τους γκρεμούς
και της πικρής μου τύχης οι δαιμόνοι
του σώματός μου γίνονταν αγχόνη.
Στον ύπνο μου διψούσαν αγιασμούς
σκυλιά της μουσικής του Αλμπινόνι.
Ζητιάνος στα ουράνια φαρμακεία
ζητούσα φάρμακα φανταστικά
γι’ αγάπη, εμπιστοσύνη κι ευσπλαχνία
και για μια τέχνη δίχως ερμηνεία.
Ζητούσα πυροσβέστη να νικά
το πυρ πού κατακαίει τη μανία.
“Ο Νοητός Λύκος”
Έξι χρόνια μετά την ποιητική συλλογή του «Η πόρτα της Πηνελόπης» ο Μάνος Ελευθερίου κυκλοφορεί το “Νοητό λύκο”. Ο τίτλος του παραπέμπει σε μια ευχή του Ιωάννου Χρυσοστόμου. Πρόκειται για ένα μεγάλο, συνθετικό, ομοιοκατάληκτο ποίημα που καταγράφει την ολιγόλεπτη επίσκεψη του ποιητή στον Άδη ακολουθώντας τον Άγγελό του. Όταν επιστρέφει, καταλαβαίνει ότι όλα ήταν απλώς της φαντασίας του καθότι…
Και Κάτω Κόσμος είναι πάντα η Σμύρνη.
Πλαστήρας. Βενιζέλος. Το Γουδί.
Στο αίμα η Βασιλεύουσα. Κοφίνι
με τ’ άπλυτα της Γης. Το κομποσκοίνι.
Ο αυτοκράτωρ πίσω απ’ το ναδίρ.
Ο Σολωμός κι ο Κάλβος. Η Σελήνη.
(από το Δελτίο Τύπου)
Ο άνθρωπος που με τα ”μαλαματένια λόγια” και τη ”δίκοπη ζωή” του, μου γνώρισε την Ποίηση.
Στη τελευταία συλλογή του βλέπω με μεγάλη μου χαρά πως καλά κρατεί!
Ο μεγαλύτερος εν ζωή ποιητής, για μένα..
Μπράβο στο ΠΟΙΕΙΝ για την αποκλειστηκότητα!
Η αριστοκρατικότητα της τέχνης και της αριστεράς
Βούλγαρης Κ.
Ημερομηνία δημοσίευσης: 21/11/2010, Αυγή
Με προεκλογικές δηλώσεις τους, ο στιχουργός και μυθιστοριογράφος Μάνος Ελευθερίου και η ποιήτρια Κική Δημουλά ετάχθησαν δημοσίως υπέρ της υποψηφιότητας του Ηλία Ψινάκη, ο οποίος, ως ήτο φυσικό, με τέτοια υποστήριξη, επρώτευσε κατά τη σταυροδοσία στο συνδυασμό του κ. Κακλαμάνη, ενώ αν επρώτευε και ο συνδυασμός, ο πνευματώδης ανήρ ήτο βέβαιο ότι θα κατελάμβανε, αυτοδικαίως, τη θέση του Αντιδημάρχου επί θεμάτων Πολιτισμού.
Όταν ο Μάνος Ελευθερίου και η Κική Δημουλά ψηφίζουν Ηλία Ψινάκη…
Μετά όμως την (μη αναμενόμενη…) ήττα του συνδυασμού Κακλαμάνη, θα πρέπει να πάψουμε να ανησυχούμε. Η δημοκρατική και αισθητική τάξη απεκατεστάθη και μπορούμε πλέον να κοιμούμαστε ήσυχοι. Ο πολιτιστικός μας πολιτισμός δεν κινδυνεύει. Άλλωστε, το εγγυώνται η ποιότητα του έργου των δύο δημιουργών, του Μάνου Ελευθερίου και της Κικής Δημουλά.
Έτσι δεν είναι; Μπορεί κάποιος να αμφισβητήσει το έργο τους; Ποιος θα τολμήσει κάτι τέτοιο, αφού αυτό έχει ήδη εγγραφεί με χρυσά γράμματα στις σελίδες του νεοελληνικού πολιτισμού; Ποιος έχει το κουράγιο να πάει κόντρα στην πάνδημη λαϊκή αποδοχή τού εν λόγω έργου; Με τι κουράγιο θα αρθρώσει τον αντιρρητικό λόγο του;
Επιπλέον δε, είναι δυνατόν κάποιος, σήμερα, να συνδέσει τη δημόσια στάση ενός συγγραφέα με το έργο του; Εκατομμύρια σελίδες τυπωμένου χαρτιού χρειάστηκαν για να γίνει αυτή διάκριση. Είναι δυνατόν κάποιος, σήμερα, να απαιτεί από έναν συγγραφέα, και εν γένει καλλιτέχνη, να έχει σαφή πολιτική τοποθέτηση, ακόμα και στις δημοτικές εκλογές; Άλλα τόσα εκατομμύρια σελίδων έχουν γραφεί για την «ελευθερία» του καλλιτέχνη. Και, τέλος πάντων, δεν παίζουν ρόλο οι διαπροσωπικές σχέσεις; Και, κυρίως, ο καλλιτέχνης δεν δικαιούται να έχει τη δικιά του, «προσωπική» γωνία θέασης των πολιτικών και κοινωνικών δρώμενων;
Να λοιπόν που όλα συνηγορούν υπέρ της ελευθερίας του λόγου και των προσωπικών πολιτικών προτιμήσεων των συγγραφέων, και δη του Ελευθερίου και της Δημουλά. Μάλιστα, είναι τόση μεγάλη η ισχύς αυτής της «ελευθερίας», που θα ήταν μάταια, και ιδεολογικά «ύποπτη», κάθε απόπειρα να εισαγάγει κάποιος και άλλες παραμέτρους για να εξηγήσει τη στάση των δύο συγγραφέων. Δηλαδή, παραμέτρους κοινωνικές, δημοσίων σχέσεων, καιροσκοπισμού και άλλες συναφείς.
Και το έργο τους; Δεν συνεχίζει να λάμπει; Αμαυρώθηκε, έστω και λίγο, από αυτή τη στάση τους; Δεν νομίζω. Άλλωστε, συνηθίζεται οι συγγραφείς, στο πλαίσιο της «πολυσημίας» του έργου τους, να έχουν και μια «πολύσημη» δημόσια στάση. Π.χ., πριν από λίγο καιρό ο Ελευθερίου υπέγραφε υπέρ της Δημοκρατικής Αριστεράς, ενώ οι σχέσεις και επαφές της «αποστασιοποιημένης» ποιήτριας με τους εκάστοτε κυβερνώντες είναι παροιμιώδεις.
Ναι, αλλά η κοινωνία θα συνεχίζει να διαβάζει, να εκτιμά και να τιμά τον Ελευθερίου και τη Δημουλά. Έτσι είναι. Είμαστε όλοι συνένοχοι λοιπόν; Όχι, αλλά το μόνο που μπορώ να επικαλεστώ είναι πως εδώ, στις «Αναγνώσεις», στα οκτώ χρόνια που υπάρχουν, για τα πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα του Μάνου Ελευθερίου δεν έχει γραφεί ούτε λέξη (καθ’ ότι πρόκειται για παραλογοτεχνία και κανείς συνεργάτης μας δεν προσφέρθηκε να κάνει και τη στοιχειωδέστερη κριτική...), ενώ για το όλο έργο και τα εκδοθέντα βιβλία της Κικής Δημουλά υπάρχει μόνο ένα, κι αυτό αντιρρητικό κείμενο, που αμφισβητεί ευθέως την ποιητική τους αξία.
Και τι έγινε; θα μπορούσε να πει κάποιος. Οι αναγνώστες, φυσικά και πολλοί αναγνώστες της Αυγής, τους διαβάζουν, και η κοινωνία τούς επιδαψιλεύει τιμές. Το δε έργο τους είναι τόσο σημαίνον, για τη σύγχρονη νεοελληνική κουλτούρα, που η σιωπή κάποιων σελίδων είναι ασήμαντη. Ναι, έτσι είναι.
Ναι, έτσι θα ήταν, αν η συνθήκη της τέχνης ήταν «δημοκρατική». Η κυρία Λένα Μαντά (των 150.000 αντιτύπων για κάθε βιβλίο της) θα ήταν ήδη κάτοχος του Νόμπελ, και όχι η κ. Δημουλά, που επί έτη πολλά πασχίζει. Ο δε Μάνος Ελευθερίου θα έπρεπε, με τα τόσα πολυτραγουδισμένα στιχάκια του, να έχει ήδη ανακηρυχθεί ύπατος των ποιητών, έστω μαζί με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Ο δε κ. Ψινάκης θα δικαιούτο όχι τη θέση του Αντιδημάρχου Πολιτισμού, αλλά τον ίδιο το θώκο του Δημάρχου Αθηναίων, αφού αυτό επιτάσσουν τα νούμερα της τηλεθέασης και, όπως έλεγαν παλιά, «βοή λαού»…
Μόνο που η συνθήκη της τέχνης δεν είναι «δημοκρατική», αλλά αριστοκρατική, χωρίς εισαγωγικά. Ναι, λοιπόν, αγαπητοί αναγνώστες του Ελευθερίου και της Δημουλά, η καλλιτεχνική αξία του όποιου έργου τους δεν κρίνεται από τη δικιά σας αποδοχή, αλλά από τις κριτικές αποτιμήσεις του, και μάλιστα σε βάθος χρόνου. Η δικιά σας αποδοχή αποτελεί απλώς έναν δείκτη της νεοελληνικής ιδεολογίας, των αισθητικών προτιμήσεων της κοινωνίας στα χρόνια αυτά κλπ κλπ. Σίγουρα, δε, αυτή η αποδοχή θα αποτελέσει το αντικείμενο μιας σχετικής διδακτορικής διατριβής, σε ένα Τμήμα Πολιτισμικών Σπουδών κάποιου Πανεπιστημίου. Και μιας ακόμη διατριβής, γιατί η δικιά σας αποδοχή συνιστά ένα ισχυρό τεκμήριο της σημερινής, γενικευμένης κρίσης της νεοελληνικής κοινωνίας.
Ναι, αλλά οι σελίδες βιβλίου μιας εφημερίδας της αριστεράς, ακόμα κι αυτό εδώ το κείμενο, πώς μπορεί να αδιαφορούν για τη γνώμη της κοινωνίας, πόσο μάλλον να τη χλευάζουν; Μπορούν, αλλά η απάντηση δεν βρίσκεται στα πολιτικά κιτάπια αλλά μόνο στο χώρο της τέχνης. Ο φίλος μου πεζογράφος Τάσος Γουδέλης μου έλεγε προσφάτως οι αριστεροί είναι εξ ορισμού εστέτ, η δε σχέση τους με την κοινωνία αριστοκρατική. Γιατί, απλούστατα, δεν αποδέχονται και δεν σέβονται την εικόνα που έχει η κοινωνία για τον εαυτό της, δεν την «εκφράζουν», όπως κάνουν οι άλλοι πολιτικοί χώροι, αλλά επιχειρούν να της αλλάξουν αυτή την εικόνα που έχει για τον εαυτό της
…και η απάντηση από τον Ηρακλή Οικονόμου και τα “Μουσικά Προάστια” αφού οι επώνυμοι σύμμαχοι μάλλον κρύβονται ή αδιαφορούν ή κρυπτοσυμφωνούν ή…ό,τι σκεφτεί ο καθένας.
Η “Αυγή” για τον Μάνο Ελευθερίου: “Παραλογοτεχνία” και παρακριτική
Κρίνουν οι κομματικές επιλογές ενός καλλιτέχνη την αξία του έργου του; Αυτό, μόνο μία σταλινική αντίληψη περί τέχνης θα μπορούσε να υποστηρίξει. Και φαντάζομαι ότι ο κ. Κ. Βούλγαρης που υπογράφει ένα λιβελογράφημα εναντίον του Μάνου Ελευθερίου (“Αυγή”, 21 Νοεμβρίου 2010), ως συντάκτης της Αυγής, εφημερίδας της αυτοαποκαλούμενης “ανανεωτικής και ριζοσπαστικής” αριστεράς, το γνωρίζει καλά. Ή μήπως όχι;
Στην εν λόγω δημοσίευση με τίτλο “Η αριστοκρατικότητα της τέχνης και της αριστεράς” (http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=582529), ο κ. Βούλγαρης θίγει την υποστήριξη που ο Μάνος Ελευθερίου και η Κική Δημουλά προσέφεραν προεκλογικά στον Ηλία Ψινάκη. Όχι, δεν με εκφράζει ο Ψινάκης, και κανένας άλλος εκπρόσωπος της πολιτιστικής παρακμής που πλημμυρίζει τον καπιταλισμό της κρίσης. Ούτε φυσικά ο Κακλαμάνης, ή ο οποιοσδήποτε πολιτικός εκπρόσωπος της μπλε και πράσινης δεξιάς, με όποιο μανδύα κι αν προβάλλεται. Και προφανώς είναι δικαίωμα του καθενός να στηλιτεύει τις δημόσιες πολιτικές τοποθετήσεις καλλιτεχνών, όταν αυτές στηρίζουν πρόσωπα του lifestyle, των MME, των δημοσίων σχέσεων και της κακογουστιάς, όπως ο Ψινάκης. Ευκόλως εννοούμενα όλα αυτά.
Όμως, τον κ. Βούλγαρη φαίνεται ότι δεν τον ικανοποιεί μία απλή κριτική της στήριξης Ψινάκη στις δημοτικές εκλογές. Όχι. Και τι μας λέει; Ότι επειδή ο Ελευθερίου στήριξε τον Ψινάκη, είναι κακός καλλιτέχνης. Ναι, καλά διαβάζετε: μεγάλος καλλιτέχνης είσαι μόνο όταν στηρίζεις τον δημοτικό σύμβουλο που επιθυμεί ο κ. Κ. Βούλγαρης. Αν στηρίζεις λάθος υποψήφιο, την πάτησες. Δεν είσαι δημιουργός, αλλά παραλογοτέχνης. Και όχι μόνο! Είσαι και καιροσκόπος, και δημοσιοσχεσίτης, και υπεριμημένος. Γιατί, βλέπετε, ο καλλιτέχνης “πρέπει να έχει σαφή πολιτική τοποθέτηση, ακόμα και στις δημοτικές εκλογές”.
Για ποια ακριβώς σαφή πολιτική τοποθέτηση μας μιλά ο κ. Βούλγαρης; Μήπως υπέρ του κ. Καμίνη που στήριξε σύσσωμη η “Ανοιχτή Πόλη”, εμμέσως βέβαια, αρνούμενη να δώσει εντολή καταψήφισης των υποψηφίων ΠΑΣΟΚ-ΝΔ στον δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών; Μήπως υπέρ του κ. Ψαριανού, που ο ΣΥΡΙΖΑ φιλοξενούσε στην κοινοβουλευτική του ομάδα μέχρι πρότινος; Μήπως υπέρ του κ. Μητρόπουλου, του μέλους του ΠΑΣΟΚ που ο Τσίπρας ενθέρμως προέβαλλε ως τον ηγέτη της πάλης κατά του μνημονίου; Δηλώνω άγνοια. Καλό είναι όμως ο κ. Βούλγαρης να μας πει ποιον υποψήφιο στήριξε ο ίδιος, ώστε οι επίδοξοι μεγάλοι καλλιτέχνες να μιμηθούν το λαμπρό του παράδειγμα και να αναγνωριστούν ως τέτοιοι.
Έτσι, με τον πιο αφελή και μηχανιστικό τρόπο, η παρακριτική του κ. Βούλγαρη “θάβει” το έργο ενός δημιουργού επειδή αυτός τυγχάνει να υποστηρίζει τον λάθος υποψήφιο στις εκλογές. Τι μας δίδασκει η συγκεκριμένη παρακριτική; Ότι ο Ελευθερίου γράφει “παραλογοτεχνία” και “πολυτραγουδισμένα στιχάκια”. Ω, ναι! Στιχάκια τα “Μαλαματένια λόγια” και η “Δίκοπη ζωή”. Και παραλογοτεχνία ο “Καιρός των Χρυσανθέμων” και “Η μελαγχολία της πατρίδας”. Τι κι αν μιλάμε για ποίηση, για μυθιστορήματα και διηγήματα, και όχι για βίπερ, αστρολογία ή χειρομαντία; Τέλος πάντων, ξεχάστε τα τραγούδια και τα βιβλία του Ελευθερίου. Εδώ ανακαλύψαμε ποια είναι η ουσία της τέχνης: οι δημοτικές εκλογές.
Το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι ο αρχισυντάκτης των λογοτεχνικών σελίδων της “Αυγής”, επιδεικνύοντας μία απίστευτη νοοτροπία λογοκριτή, πανηγυρίζει που εδώ και οχτώ χρόνια δεν έχει επιτρέψει να δημοσιευτεί τίποτα για τα έργα του Ελευθερίου στις “Αναγνώσεις”. Ούτε λέξη! Από πότε έγινε τσιφλίκι του κύριου Βούλγαρη η “Αυγή”; Έχει ιδέα ποια είναι η τεράστια ιστορία της, το μέγεθός της; Τον όρισε κάποιος αστυφύλακα των ιδεών και της τέχνης; Μπάτσο της λογοτεχνίας; Πριν από μερικές δεκαετίες, οι μπαμπάδες μας δεν μπορούσαν να διαβάσουν την “Αυγή” από το περίπτερο γιατί παραφύλαγε ο χωροφύλακας της Δεξιάς. Τώρα, δεν μπορούμε να διαβάσουμε για τον Ελευθερίου γιατί παραφυλάει ο χωροφύλακας της “Αυγής”. Αυτό, μάλιστα, είναι πρόοδος.
ηρ. οικ.
ΥΓ: Δεν μιλάνε για σκοινί στο σπίτι του κρεμασμένου. Δεν μιλάνε για καιροσκοπισμό στο ναό του πολιτικού οπορτουνισμού που πότε φλερτάρει με το ΚΚΕ και πότε με τον Κουβέλη, πότε με τους Οικολόγους, πότε με τον Αλαβάνο, και πότε με τον Γιωργάκη. Δεν γίνεται να παραδίδουν μαθήματα πολιτικής αγωγής όσοι νόμισαν ότι στο σοσιαλισμό φτάνεις με Αλέξη Μητρόπουλο. Και σίγουρα δεν γίνεται να παραδίδουν μαθήματα αντι-κομφορμισμού αυτοί που έχουν ανάγει σε τέχνη την κατάληψη των θέσεων εξουσίας, πάντα στο όνομα της αριστεροφροσύνης. ΟΧΙ στον Ψινάκη, ΟΧΙ όμως και στους χωροφύλακες της λογοτεχνικής παρακριτικής.
ΥΓ2: Σας πείραξε κύριε Βούλγαρη που ο Μάνος Ελευθερίου τάχθηκε υπέρ της Δημοκρατικής Αριστεράς; Και εμένα, επίσης. Σοβαρά μιλάω. Πολύ. Περίεργο όμως, που δεν σας πείραξε ότι μέχρι πρότινος, το κόμμα-εργοδότης σας, ο Συνασπισμός, φιλοξενούσε το σύνολο της κοινοβουλευτικής ομάδας της Δημοκρατικής Αριστεράς στους κόλπους του. Και ακόμα, δεν σας πείραξε που ο ηγέτης του κόμματος-εργοδότη σας παρακαλά τώρα τον κ. Κουβέλη και τους άλλους “συντρόφους” για αντιμνημονιακή – ήμαρτον – συνεργασία. Δεν σας πείραξε που ο εκπρόσωπος τύπου της Δημοκρατικής Αριστεράς είναι συνάδελφός σας στην Αυγή. Δεν σας πείραξε που η εφημερίδα που φιλοξενεί τα κείμενά σας ήταν και είναι άοκνο όχημα προβολής των θέσεων και των προσώπων της Δημοκρατικής Αριστεράς. Σας καταλαβαίνω. Η αυτοκατάργηση είναι δύσκολο πράγμα.
ΠΗΓΗ: http://mousikaproastia.blogspot.com/2010/12/blog-post_9591.html
ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΔΥΟ ΑΣΤΕΡΩΝ
”Θέματα που κυριαρχούν στα ποιήματά της είναι η απουσία, η φθορά, η απώλεια, η μοναξιά και ο χρόνος. Χαρακτηριστικά της ποίησής της είναι η προσωποποίηση αφηρημένων εννοιών, η ασυνήθιστη χρήση κοινών λέξεων και η πικρή φιλοπαίγμων διάθεση”.
Όταν οι συναδελφισσες δοκίμαζαν καλλυντικά στου Χόντου
στης Τράπεζας Ελλάδος το διπλανό στενό
συ γρατζούναγες το άδειο έντυπο εντελλομένων.
(υμνούσε βλέπετε τη μοναξιά με… τόσο κόσμο)
Βάλε λίγο κραγιόν, στην ώρα του καλή μου
φλέρταρε τον μορφονιό τον διπλανό σου.
Απούσα παντελώς από το παρόν
“προσωποποίηση αφηρημένων εννοιών”.
Αναπότρεπτη η φθορά δεν το ʼξερες καλή μου;
αισθημάτων, εμφάνισης, οστικής μάζης
τραπεζουπάλληλε, ποιήτρια επί του ασφαλούς
άγνωστη η απώλεια για μας -εξόν η βιολογική-
Πάρε τα ρίσκα, αν αντέχεις, κόντρα στην βροχή
ποτέ δεν θα σου ζητήσουμε συμβουλή ποιητική
(με 110 πάνω στο δίτροχο Αθήνα-Δελφοί
με το χέρι υαλοκαθαριστήρα στο ανοικτό το κράνος)
ζήσαμε : αυτό είναι τύχη, τι είνʼ η τύχη;
“τρέλα” και ικανότητα, ακαριαία …ευκολία.
Πλησίον του τέλους ματαιόδοξες τιμές
με ποσόστωση: τι ξεφτίλες ποιητικές
όχι για τους ζωντανούς-νεκρούς ακαδημαϊκούς ,
αλλά για σε, ποιήτρια δύο αστέρων
ούτε κονιάκ τέτοιο υπάρχει.
Tα 3* νέρωσες με μισή δόση ύδατος
ή τα 5* με ποταμούς δακρύων;
Ποιήτρια της μέσης νοικοκυράς
του διορισμένου υπάλληλου με 5 ψήφους
του πατέρα και της μητέρας του “φραπόγαλου”
του βολεψιματία, φοβισμένου, ανώριμου 30άρη.
Η Γώγου υπηρέτρια θα σκουπίσει τα “ποιήματα”
και θα κρεμάσει σε κάδρα Σελήνη του Φιλύρα,
Ας φρόντιζαν, την Ιθάκη του Αλεξανδρινού
προκηρύξεις και Πρέβεζα του αυτόχειρα
(θάνατος των νοικοκυρών, έρωτας-στιφάδο)
Τίποτα δεν άλλαξε από τότε……
08.07.2010
Μέχρι και ο πιο αδαής μπορεί να καταλάβει πως εδώ μιλάμε για αυνανισμό…
Και η βρώμα δεν είναι προνόμιο, δυστυχώς, αλλά αναδύεται πανελλήνια σαν το κακό σπυρί και στρεβλώνει απόψεις και συνειδήσεις. Όλοι έχουν έναν λόγο για όλους, πετάνε μια βλακεία που με λίγη ιντελεκτουέλ φόρτιση (βλ. τρόπος γραφής και έντυπα που την πλασάρουν) γίνεται αντικείμενο συζήτησης, σκέψης και στοχασμού.
Οι περισσότεροι εκδότες, όσο μπορώ να γνωρίζω, έχουν και μια πολιτική πλάτη από πίσω ακριβώς γιατί τους έχει καταβάλλει η μιζέρια και η βαρεμάρα της ζωής και αφού δεν κατάφεραν να γράψουν ένα καλό ποίημα αποσκοπούν στο να ασκήσουν εξουσία, για να βρεθεί και το τίμημα της υποτιθέμενης ευφυΐας τους- βλακείας τους.
Αλλά σε τίποτα δεν φταίνε αυτοί, όταν όλοι, με την πρόφαση της δημοκρατικότητας και της ελευθεροστομίας, που είναι μακράν ότι πιο βίαιο και αντιδημοκρατικό έχει καταφέρει να επιβάλλει το σύστημα, τρέχουν να καλύψουν την αποκλειστικότητα του ΓΕΛΟΙΟΥ ποιήματος του Χυτήρη, της Δημουλά, που είναι τόσο εμετική όσο λίγοι της μεταπολίτευσης και έχει επιτύχει να απλώσει παντού τα πλοκάμια της, για να εξασφαλίσει φράγκα, δόξα (που μετά από δέκα χρόνια θα έχει εξατμιστεί αμετάκλητα) και τηλεοπτική στέγη για όλη την οικογένειά της και τη φωνή του Ελευθερίου…
Και θα ʽρθει μια μέρα που ο μέσος αναγνώστης δεν θα θέλει να του επισημαίνουν τους λάκκους στις απόψεις που γίνονται της μόδας αλλά που δεν θα θέλει καν, θα το ζητεί μάλιστα, να αναπαράγονται.
Τί προσπαθούν να μας πουν;
Πως μόνο ο αριστερός ποιητής είναι άξιος;
Ή πως καλός ποιητής είναι εκείνος που μόνον γράφει καλά ποιήματα;
Ή μήπως να βγάλουν την ουρά τους απʼ έξω.
Τραβάτε με κι ας κλαίω
Λέγετε αυτό.
Γιατί και ο Ψινάκης έχει άδικο και η Δημουλά αλλά και η στέγη τους πάλι σκατά βρωμάει.
Τρεις μονάδες ανταλλαγής αηδιών και στη μέση ο βλάκας.
Για μένα το στεναχωρο
είναι οτι γύρισα όλα τα βιβλιοπωλεία
του Ηρακλείου για να βρω τη συλλογή
και το πιο τραγικό πως κανένα απο αυτά
δεν γνώριζε την υπαρξη της..
Κύριε Μουζάκη δηλαδή τί προσπαθείτε να μας πείτε;
Πώς πρέπει να αγνοήσουμε την προσέγγιση Ψινάκη από τους εθνικούς μας λογοτέχνες και να αποτιμήσουμε τα έργα τους μακριά από τη ζωή τους; Γιατί που το έγραψαν, μέσα σε γυάλα; Ή στη φυλακή;
Για πόσο θα συνεχιστεί ακόμη αυτό το θέατρο του παραλόγου;
Αυτά που ακούγονται είναι πέρα από κάθε φαντασία. Εξόν ότι το έργο των δύο είναι αστείο εξακολουθούν και τις αστειότητες. Στην Πέγκυ Ζήνα είπαμε χαλάλι. ωραίο κορίτσι η Πέγκυ να ανοίξει λίγο το ματάκι του κ. ελευθερίου.
Αν εσείς γουστάρετε Κακλαμάνη- Καρατζαφέρη- Δημουλά στο Ηρώδειο να διαβάζουν ποιήματα του Λάγιου και του Κοντού με μουσική υπόκρουση μια κιθάρα κι έναν μετρονόμο, πρόβλημά σας.
Επιτέλους. Είναι αστείο. όλο αυτό.
Ο Μάνος Ελευθερίου έχει γράψει πάρα πολλά τραγούδια. Μερικά απο αυτά τα κατατάσσω στις μεγάλες στιγμές του Ελληνικού τραγουδιού. Κάποια αναφέρθηκαν ήδη. Θα μπορούσα να προσθέσω τα “Ποιός τη ζωή μου κυνηγά”, την “Αυλή”, αυτά στα “Τροπάρια για Φονιάδες” του Μικρούτσικου και μερικά άλλα ίσως. Ο ίδιος θεωρεί σαν καλύτερο τραγούδι του την Μαρκίζα παρ’ όλ’ αυτά. Δικαίωμά του λέω!
Το έργο του έχει ξεπεράσει κατα πολύ τον ίδιο. Αλλά αυτό δεν είναι πρωτοφανές. Μάλλον σύνηθες είναι. Προσωπικά αισθάνθηκα πολύ άσχημα όταν σε μια τηλεοπτική εκπομπή ο Γεωργουσόπουλος δήλωσε πως ο ο Ελευθερίου είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας λυρικός ποιητής αναρωτώμενος ταυτόχρονα “τι δηλαδή παραπάνω έχει ο Σολωμός” κι ο Ελευθερίου δεν αντέδρασε.
Με μεγάλη ευκολία επίσης ο Ελευθερίου επιδόθηκε πρόσφατα σε μια άκρως επιφανειακή κριτική στο έργο του Καββαδία.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύω μπορεί να αμφιταλατεύονται κάποιες φορές και να έρχονται σε σύγκρουση με την αισθητική τους ακόμη και με τις αρχές τους. Φροντίζουν όμως να ισορροπούν και φροντίζουν να το κάνουν αυτό πριν μιλήσουν. 0 άνθρωπος αυτός μοιάζει να μην το κάνει. Ίσως να μην μπορεί.Ποιός ξέρει; Μπορεί να είναι στάση ζωής. Μπορεί αν το έκανε να μην ήταν ο Ελευθερίου που ξέρουμε. Τι να πω;
Το απόσπασμα που αναρτήθηκε εδώ δεν με εντυπωσιάζει. Ναι μεν φαίνεται ότι το κατέχει το…άθλημα, ναι είναι “Ελευθερίου” αλλά δεν αποφεύγει στιχουρικές ευκολίες όπως το “σκυλιά της μουσικής του Αλμπινόνι” ή κενολογίες όπως η κατακλείδα της τελευταίας στροφής.
Είναι πάντως απο τους λίγους που έχουν φροντίσει να μας δώσουν κάποιες απαντήσεις -ή στοιχεία υπεράσπισής τους αν θέλετε- μέσα απ’ το έργο τους.
Και για να γίνω πιο κατανοητός παραθέτω τις δύο τελευταίες στροφές απο τον δικό του “Άμλετ της Βροχής” που το θεωρώ και εξαιρετικό στιχουργικά:
Κρυστάλλινα τα πόδια σου και κρύσταλλα καπνίζεις
Με χιόνι τα παπούτσια σου και χιόνι το παλτό
Τη στάχτη του τσιγάρου σου, στα χέρια μου αγγίζεις
ΜΑ ΕΓΩ ΜΕΤΡΩ ΤΙ ΜΟΥ ΖΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΣΑ ΣΟΥ ΧΡΩΣΤΩ
Ντυμένος Άμλετ στη βροχή γυρνώ στην επαρχία
Ζητώ να βρω ποιος μου ‘δωσε τσιγάρο μια στιγμή
Ποιος άγνωστος με πίστεψε πως θα ‘ναι επιτυχία
ΧΩΡΙΣ ΕΜΕΝΑ ΑΝ ΠΑΙΧΤΕΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ
(Οι υπογραμμίσεις με κεφαλαία δικές μου)
Αν μαθαίναμε κάποτε ότι ο Καβάφης εκτος απο
ομοφυλόφιλος ήταν και παιδεραστής,
οτι ο Σεφέρη άλλαξε τον τίτλο του βιβλίου του «Κύπρος, ου με θέσπισεν» για να πάρει το Νόμπελ (όπως τον κατηγόρησε ο Χριστιανόπουλος),
ο Αναγνωστάκης έδερνε την γυναίκα του
και ο Ρίτσος τελικά υπέγραψε τη δήλωση
στη Μακρόνησο θα άλλαζε η ποιότητα του έργους τους;;
Εν αγνοία
Δεν ξέρω αν η σιωπή προσφέρει ή αρνείται
δεν ξέρω αν ο λόγος μάς πληροί
δεν ξέρω αν το αίμα διαιρείται
ή αν η φύση μας ως φύση αιμορραγεί.
Δεν ξέρω το τραγούδισμα του Μάη
ούτε ποιο είναι τ’ ακρογιάλι το κρυφό
ποια μοίρα μες στα στήθη μάς πονάει
και τι μας σώζει απ’ το κύμα τ’ αλμυρό.
Στις άκρες των δαχτύλων σιγοτρέμουν
οι πόθοι και οι ελπίδες και οι καημοί
στο νου μας μία έρχονται μια φεύγουν
μνήμες απ’ την ασύλητη τη γη.
Κι έτσι πονώντας ξεδιαλύνονται οι λέξεις
κι ύστερα κρύβονται βαθιά μες στο χαρτί
μαζί σου ή θα παίξουν ή θα παίξεις
θα σε λυτρώσει ή ρημάξει ένα Γιατί…
M.A.
Η προηγούμενη ανάρτηση Μου είναι καθαρά ΥΠΟΘΕΤΙΚΉ κύριε Μίχο, απαντήστε παρακαλώ σε αυτό το θρασύ μου ”ΑΝ”
Κύριε Μουζάκη
δεν μπορείς να κρίνεις έναν ποιητή μόνο από τα ποιήματά του και βέβαια δεν μπορείς να τον κρίνεις λαμβάνοντας υπόψιν αποκλειστικά τη ζωή του. Και τα δύο είναι εξίσου παράλογα και δεν οδηγούν σε κανένα συμπέρασμα, αντικειμενικό ή που τείνει στην αντικειμενικότητα. Εκτός κι αν μιλάτε για τον εαυτό σας, οπότε κανείς δεν θα σας πει τίποτα.
Ξέρω πως θα μου παραθέσετε έναν κατάλογο ονομάτων με δράση παράλογη ή πιο σωστά βλαμμένη, όπως είναι ο Πάουντ όπως είναι ο Νταλί.
Ας πάρω τον Πάουντ, ο οποίος από διαστροφή από βλακεία από άποψη στρατεύθηκε με τον φασισμό. Όμως, μιλάμε για έναν κορυφαίο ποιητή που πήρε την αγγλόφωνη ποίηση από το χεράκι και την οδήγησε στο μοντερνισμό. Αυτό φυσικά δε νομιμοποιεί ούτε τη δράση του ούτε κάνει βορρά το μεγάλο έργο του στις ορέξεις των απανταχού χρυσαυγιτών που τον μεταχειρίζονται διαρκώς και χυδαία απομονώνοντας ό, τι τους συμφέρει από τα ποιήματά του και ονομάζοντας τα ”απο δω η αυθεντία”.
Αντίθετα, εδώ δε μιλάμε για μια άποψη που στηρίζεται σε μια ιδεολογία, που έχει μια ταυτότητα, που ορίζει έτσι ή αλλιώς τα γεγονότα.Μιλάμε για μια ΒΛΑΚΕΙΑ για ένα εκ προοιμίου υστερόβουλο κίνητρο που απηχεί τους βασιλόφρωνες, τις καταπιεσμένες γυναικούλες του λάιφσταιλ και τους ανιαρούς στιχάκηδες.
Το κακό είναι πως πάμε να τα εξισώσουμε όλα. Αφού όμως φέραμε χεράκι- χεράκι την Δημουλά και τον Πάουντ ή τη Δημουλά και αυτούς που φέρθηκαν ανάλογα προσφέροντας όμως πολύ περισσότερα και ορμώμενοι από διαφορετικά ερεθίσματα, είμαστε χωρίς δεύτεροι κουβέντα χαμμένοι.
κυριολεκτικά, κάπου στη μετάφραση.
Κύριε Ορφανουδάκη τί ενδιαφέρει τον αναγνώστη αν ο Αναγνωστάκης βάραγε τη γυναίκα του ή όχι. Πρόκειται για μια λυπηρή κατάσταση αλλά δεν μπορείς να επέμβεις στο σπίτι του καθενός, στο κόμπλεξ του, στη διαστροφή του που απευθύνεται ΜΟΝΟ σ’ αυτόν που επιλέγει να είναι μαζί του κ.λ.π Δερβέναγας στο σπίτι του Αναγνωστάκη και του Καβάφη θα γίνετε εσείς; Ας καταγγελθεί ο παιδεραστής και ας φυλακιστεί. Τί σχέση μπορεί να έχει μια αξιόποινη πράξη με τη στήριξη του Ψινάκη στις εκλογές.
Όλα τα παραδείγματα σας είναι ατυχή. Ξέρουμε όλοι τον Σεφέρη και μπορούμε να υπομείνουμε αυτούς που τον προώθησαν. λέρες δεν είναι όλοι;-
Όσο για το Ρίτσο μου θυμίζετε κάτι πικραμένους αριστερούς που βγαίνουν και λένε ο θοδωράκης ο έτσι ο αλλιώς που δεν είναι πια κομμουνιστής κ.λ.π
Ο θοδωράκης όμως είπε πως κάθε μέρα στην εξορία του σπάγαν και από έναν σπόνδυλο…
Ε κάποια στιγμή φυραίνει κι αυτό. Άσε που κάτω από τέτοιες συνθήκες οι μισοί θα είχαν αρνηθεί μέχρι και το δάχτυλό τους.
Δεν είναι και τόσο κακό δα να είσαι άνθρωπος…
αλλά βλάκας, όταν αυτό επηρεάζει τους άλλους, και περισσότερο μεσούσης μιας ατελείωτης όπως όλα δείχνουν και συνολικής κρίσης, όσο και να το κάνεις ενοχλεί.
Δείτε τώρα πως τυχαίνει οι απόψεις του κυρίου Μουζάκη και του κυρίου Ορφανουδάκη, που απ’ ότι διακρίνω, και αν κάνω λάθος συγχωρέστε με και διορθώστε με, έρχονται από διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους και είναι άλλης νοοτροπίας, να συμπίπτουν.
Και ο Ελευθερίου και η Δημουλά λοιπόν πέτυχαν. Ακόμη κι αν βοήθησαν έναν νέο ποιητή παραπάνω.
Έτσι παν αυτά. Μια η άλλη είναι.
Η προγραμματισμένη για τις 13 Δεκεμβρίου συζήτηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με θέμα «Κοινωνία και Ποίηση» αναβάλλεται για την επόμενη καλλιτεχνική περίοδο.
Ενταγμένη στο πλαίσιο του Megaron Plus η εκδήλωση, που φέρει τον τίτλο «Ο κόσμος των ποιητών», επρόκειτο να φιλοξενήσει τον Τίτο Πατρίκιο, την Κική Δημουλά και (ως εκπροσώπους μιας νεότερης γενιάς ποιητών) τον Δημήτρη Κοσμόπουλο και τον Δημήτρη Αγγελή, προκειμένου να συζητήσουν για τη θέση και τη λειτουργία της ποίησης στην εποχή μας, καθώς και για τις σχέσεις μεταξύ ποιητών που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές.
Την αναβολή της εκδήλωσης ζήτησε η μεγάλη μας ποιήτρια Κική Δημουλά.
(από ανακοίνωση του Μεγάρου)
Πάμε Πέγκυ Ζήνα;
Ζήτω οι ακομπλεξάριστοι!!
”Συνέντευξη του Νότη Σφακιανάκη στον Μάνο Ελευθερίου”
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?mop=modload&name=Splatt_Forums&file=viewtopic&topic=23384&forum=6
Μην πυροβολείτε τον κριτή (στην συγκεκριμένη περίπτωση δύο. Ο κ. Βούλγαρης και ο κ. Οικονόμου). Ας ακούσουμε την όποια βιρτουοζιτέ τους. Έχουν και οι δύο τα δίκια τους εν μέρει. Υπάρχει, δηλαδή, και η τρίτη λύση. Ας επέχουμε σκεπτικιστικά. Ας αναστείλουμε την κρίση μας. Το θέμα φαίνεται δύσκολο και ισοσθενίζει.
(Κάποιος Καρτέσιος, κάποιος Καντ ή Χέγκελ, ίσως κάποιος Νίτσε βρίσκονται πίσω απ’ όλη αυτή την επικριτική πανδαισία. Κάποιος δυτικός εωσφόρος τέλος πάντων)
Ε όχι και τον Ψινάκη όμως βρε παιδιά. Δηλαδή εδώ μιλάμε για ακομπλεξάριστους, και για ποιητικές επιπολαιότητες, ή για απενοχοποίηση του lifestyle απο μέχρι πρότινος τυφλοπόντικες και κομπλεξάρες; Πλάκα έχει ο Θέμος και η όψιμη πνευματική ελαφρότητα κάποιων, αλλά όχι και δαγκωτό στον Ψινάκη…
(marketing & image-making ruit…)
Δηλαδή μέση λύση δεν υπάρχει; Οι “πνευματικοί μας άνθρωποι” πρέπει να είναι σωπασμένοι, με πάρτυ τσαγιού και έξαλλο θύμο τύπου Γιανναρά στο τσακίρ κέφι; Ή πουστοφέρνοντας και υπεροπτικά λικνιζόμενοι, με γουνικά και πάρκινσον σε εκπομπές πεποιημένης οικειότητας και αποφθεγμάτων, με το μαλλί της γριάς άφαντο, καλοφτιαγμένο, ή ανεμίζοντας νεανιζόντως; Λέτε να μέμηναν εφηβικώς εκ του Dasein, τώρα στα γεράματα (απλά ξεμωράθηκαν δηλαδή);
Τί απογοήτεψη…, που θα έλεγε και ο νηφομανής Λιαντίνης…
Από τον “Νοητό λύκο”:
(Ο ποιητής έχει κατέβει πια στον κάτω κόσμο
και συναντά την μητέρα του με την οποία
ανοίγει ένα μικρό διάλογο)
Όραμα βασίλισσας αγίας.
[…]
Πώς ζήσαμε, ποιοι ζήσαμε, τι ζούμε;
Πώς έγινε κι οι έσχατοι νικούν;
Για ποιες χαρές και πόνους τραγουδούμε;
Για σένα πες μου, τʼ άλλα θα τα βρούμε.
Τι κάνεις; Που δουλεύεις; Ποιοι σʼακούν;
Καπνίζεις; Χαρτοπαίζεις; Δε σʼακούμε,
πιο δυνατά. Λοιπόν; Ποιος σε κοιτάζει;
Ποιος ράβει τα κουμπιά σου τα χρυσά;
Κουμπιά δεν έχω, μάνα. Με μαράζι
το δένω το πουκάμισο, που αλλάζει
και μέγεθος και χρώμα και κοψιά,
ανάλογα ποιος φίλος μου γιορτάζει.
[ …]
Να πας, παιδί μου, πίσω. Στην ευχή μου.
Στην πέτρα την ξερή να βρεις νερά
και να προσεύχεσαι για την ψυχή μου.
ΜΗ ΓΡΑΦΕΙΣ, ΜΗ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ, φυλακή μου.
Σε λένε οι αλήτες μασκαρά
και το φωνάζουν – καίει η ακοή μου.
Ο κόσμος είναι μόνο των δημίων,
της αρπαγής, του φόνου, του φαλλού
και μόνο εσένα θα ʽβρουν όλοι μείον.
Θα σʼέβρουν στης ζωής σου το ταμείον
με μάγισσα μια τέχνη ενός τρελού
που παίζει με τα συν και με τα μείον.
[…]
@ 24
Αυτό μάλιστα! Μάλλον το απόσπασμα που ανρτήθηκε ήταν ατυχής επιλογή.