Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Uncategorized

Uncategorized

Uncategorized

Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, «Νεοελληνικά διλήμματα»

Από το βιβλιο: «Η ‘Ρωμιοσύνη’ στον παράδεισο. Σημειώσεις για μια κριτική του νεοελληνικού αντιδιανοουμενισμού» (εκδόσεις Έρασμος 1983)

 

Δεν έχομεν βεβαίως τους nihilistes της Ρωσίας ούτε τους socialistes της εκ χρηματολογικών ζητημάτων φλεγμονούσης γηραιάς Ευρώπης, διότι δόξα τω Θεώ δεν εγηράσαμεν εισέτι εθνικώς. ΑΓΓ.ΒΛΑΧΟΣ, 1877

Η έλλειψις παρ’ ημίν τοιούτων αιρέσεων είναι βεβαίως ευτύχημα, η  αυτάρέσκεια όμως επί τούτω ομοιάζει ως ει εκαυχάτο ο ουδέποτε πολεμήσας ότι δεν φέρει πληγήν επί του σώματος. ΕΜΜ. ΡΟΪΔΗΣ, 1877

`

Η εθνική μας «αυταρέσκεια» για την απουσία των ευρωπαϊκών εκείνων πληγών, που αναφέρει ο Εμμ. Ροΐδης στην περίφημη διαμάχη του με τον Άγγ. Βλάχο, δεν μπόρεσε ούτε να προφυλάξει ούτε να θεραπεύσει το ταλαίπωρο νεοελληνικό σώμα από κάποια άλλα κακοφορμισμένα τραύματά του· κι αυτό εκφράζεται και με την ίδια τη διένεξη των δύο λογίων, που οι ιστορικές της ρίζες βυθίζονται στο ερώτημα του Βυζαντινού λυκόφωτος: Ανατολή ή Δύση; Στο αδιέξοδο μερικών ερωτημάτων η σκέψη αποκρίνεται με το κομμάτιασμα και τον κομματισμό της. Διαφωτισμός και Ορθοδοξία, «Δημοτική» και «Καθαρεύουσα», Βενιζελισμός και Αντιβενιζελισμός κι όλες οι άλλες εκφάνσεις του εθνικού μας δυϊσμού, αποτελούν πραγματικότητες που η διαζευκτική τους παράσταση τις κομματιάζει σε συστήματα αντιθέσεων μέσα στα οποία δεν χωράνε πια παρά όσα μόνο μπορεί ν’ αντέξει το πλαίσιο της ιδεολογίας –«συντηρητικής» ή «προοδευτικής».

Τα όρια ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο περιοχές είναι κινητά και όλα τα στρατόπεδα ένας κοινός τόπος ζυμωμένος στην ίδια λάσπη και στο ίδιο αίμα. Η αθλιότητα της προοδευτικής ιδεολογίας είναι η αθλιότητα της συντηρητικής. Γιατί ο καθημερινός φασισμός της δημοκρατίας, όπως δοξολογείται στις μεγάλες εφημερίδες της, (υποκρισία μιας πολιτικής ελευθερίας που προϋποθέτει πολιτικούς κρατούμενους και φενάκη ενός πολιτικού δικαιώματος που εξέπεσε σε πολιτική υποχρέωση) συμβαδίζει με την πολιτικά ισχύουσα έννοια της «προόδου» που είναι το άδειασμα της σκέψης από τις παλιές κοίτες της στα καινούρια της καλούπια. Τα καλούπια αυτά παράγονται προοδευτικά,, καθημερινά, μαζικά, συγχωνεύοντας θέσεις και αντιθέσεις μέσα στη μεγάλη αποσύνθεση.

Διαβάστε περισσότερα
Uncategorized

Κωστούλα Μάκη, «Η Αλίκη μετά», εκδ. Μετρονόμος, 2021

Οι άνθρωποι αγαπάνε τις τελετουργίες

Πίνουν τσάι, καφέ, και αγκαλιάζονται, συχνά χωρίς να σκέφτονται σε ποια λαγούμια μας ρίχνει ο χρόνος, πόσα διαλέγει να μη λέει ο Τρελοκαπελάς και πώς αυξομειώνεται ο εαυτός μας, πιεζόμενος από τα ελατήρια της συμμόρφωσης. Αν υπήρχαν εγκάρδια αγριοβότανα, ροφήματα-πανοπλίες που σε γεμίζουν θάρρος, θα δοκιμάζαμε ευκολότερα να περπατήσουμε αγαπητικά με το τυχαίο. Συνήθως, μυθοποιούμε τις δηλώσεις, τις εκθέσεις προόδου, ρίχνοντας λάσο να αιχμαλωτίσουμε τον άλλον, έστω και στιγμιαία, με χαρωπές προτροπές επίπλαστης αισιοδοξίας: Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίσοι, Πες κι εσύ όχι στην έμφυλη βία, Σφίξε με μωρό μου τώρα, και άλλα τέτοια. Ευτυχώς, κάπου εκεί οι Αλίκες ενηλικιώνονται και φτιάχνουν τα δικά τους φίλτρα, διαβάζοντας πάλι και πάλι το βιβλίο τους. Οι υπόλοιποι/υπόλοιπες φαντασιωνόμαστε την επιθυμία, σιγοπίνοντας γουλιά γουλιά το ζεστό μας το τσαγάκι.

Διαβάστε περισσότερα
Uncategorized

Δημήτρης Χατζής, «Σιούλας ο ταμπάκος» (Από «Το τέλος της μικρής μας πόλης» (1963).

Γαλαζοπράσινη και βαθιά, δίπλα στη μικρή πόλη, απλώνεται η λίμνη. Μέσα στα νερά της καθρεφτίζει τα ψηλά του τα τείχια το παλιό μεσαιωνικό και —θέλουν να λεν— ακόμα παλιότερα κάστρο της.

Πίσω απ’ την ανατολική πλευρά του κάστρου, στην άκρη άκρη της λίμνης, πάνω στην όχτη της, βρισκόταν ο μαχαλάς των ταμπάκικων. Έτσι τα λέγανε τα βυρσοδεψεία. Και ταμπάκους λέγανε τους βυρσοδέψες — ταμπάκηδες που τους λένε στις Σέρρες, στο Βόλο, θαρρώ και στη Σύρα.

Σ’ όλο το μάκρος του μαχαλά, μέσα στο νερό της λίμνης, αραδιαζότανε τα τομάρια, τεζαρισμένα καλά σε ξύλινα τελάρα και τα παίρναν ύστερα, άμα μουλιάζαν και τ’ αργάζανε μέσα στ’ αργαστήρια — στα ταμπάκικα.

Όλα θα ‘τανε καμιά δεκαπενταριά-είκοσι αυτά τ’ αργαστήρια, λιθόκτιστα, δίπατα όλα, με θολωτές μεγάλες πόρτες, στη σειρά κι ακουμπισμένα στα τείχια του κάστρου. Το κάτω πάτωμα είχε τα παράθυρα μικρά, σαν πολεμίστρες. Ήταν όλο ένα μεγάλο χαγιάτι πλακόστρωτο, με κάτι ξύλινες σκάφες από δω κι από κει. Μέσα σ’ αυτά τα χαγιάτια, κάνε ξιπόλητοι, κάνε με κάτι μεγάλα ποδήλατα και ξεβράκωτοι —δηλαδή μονάχα με το βρακί τους— δουλεύαν οι ταμπάκοι τα δέρματα. Τ’ απάνω πάτωμα πρόβαλλε στο δρόμο κάπου μισό μέτρο παραέξω απ’ το κάτω κι είχε τα παράθυρα μεγάλα — είδος βενετσιάνικα. Ήτανε το κατοικιό τους εκεί κι ανέβαιναν από μια μικρή ξύλινη σκάλα μέσ’ απ’ τ’ αργαστήρια. Ο τόπος όλος τριγύρω βρωμοκόπαγε την ξινή δριμίλα του τομαριού.

Οι ταμπάκοι παινεύονταν πως ήταν από τους παλιότερους κατοίκους αυτής της πόλης και πως ήταν όλοι τους αρχόντοι «καστρινοί», που τους πέταξαν οι Τούρκοι απ’ το κάστρο υστέρα απ’ την επανάσταση του Σκυλόσοφου, στα 1612. Και στ’ αλήθεια, μιλούσανε το ιδίωμα της πόλης καθαρότερα απ’ όλους τους άλλους και το κρατούσαν αμόλευτο στο λεξιλόγιο και στη φωνητική του.

Διαβάστε περισσότερα
Uncategorized

Δημήτρης Τούλιος, Δύο ποιήματα

Διπλός κατάσκοπος

Σε γυροφέρνει
μια εξομολογητική γρίπη
που αντιμάχεται
την έρπουσα αντιβίωση.
Δε γνωρίζω ανάγνωση εσώτερου βίου,
εξασκούμαι
σε αντιγραφές συμπεριφορών
διαβάζοντας ολοένα καλόβολα ρομάντζα,
έριδες και κουτσομπολιά.
Ούτε διακινδυνεύω τη βολή μου
για μια ξεγυρισμένη αλήθεια,
γιατί δεν είμαι καθόλου σίγουρος
ότι αντέγραψα σωστά την πραγματικότητα.
Ο πεπερασμένος εαυτός μας
παλεύει με το προφανές τέλος.
Δημοσιεύει τη μάσκα του
και αποδεικνύει τη φάτσα του.
Ποιος να ξέρει τι περιέχει το πρόσωπο,
όταν είναι κι αυτό
ένα από τα προσωπεία του.
Σε ταλαιπωρεί
μια εξαντλητική απορία γνώσης,
με κερδίζει
ολοένα
το νόημα που δε βρίσκω.

Διαβάστε περισσότερα
Uncategorized

Πέτρος Γκολίτσης, «Σφαχτάρια στο λευκό», εκδ. Θράκα, 2020

Μπάσταρδο σύμπαν

 

Μπάσταρδο σύμπαν που με γέννησες

με φόντο μαύρο εξατμίζομαι

από τον πόνο κι απ’ την τρέλα

λιώνουνε καπνίζοντας

οι σάρκες του προσώπου μου

φλογίζεται όλο μου το σώμα

μένουν στο κενό να στροβιλίζονται

τα δόντια μου

αστραφτερά και μαργαριταρένια

Διαβάστε περισσότερα