Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Ελάχιστη γνώμη» (γράφει ο Νίκος Βουτυρόπουλος)

Η Αμερική προσπαθεί εδώ και δύο αιώνες να αφηγηθεί μια καλή ιστορία. Δεν είναι σίγουρο ότι τα καταφέρνει.

Ήρωας του Μέλβιλ είναι μια φάλαινα, του Χέμινγουεϊ ένας ξιφίας, δύο ζώα που πλέον απειλούνται με εξαφάνιση και επρόκειτο να μεταποιηθούν σε χρήσιμα προϊόντα.

Η αέναη πάλη του ανθρώπου ενάντια στην φύση είναι μία αυτονόητη αλήθεια. Και στη μία και στην άλλη περίπτωσηπρωταγωνιστές είναι δύο ψάρια που τραβούν τις κλωστές και κινούν τις ανθρώπινες μαριονέτες.

Δεν απαιτείται η παραμικρή αναφορά στην απουσία ηθικού ερείσματος ή πνευματικότητας στο κυνήγι άγριων ζώων σε μοντέρνους καιρούς. Ούτε ανάλυση της κοινωνικής συνθήκης του Νέου Κόσμου.

Οι δυο πρωταγωνιστές παλεύουν βουβοί να επιβιώσουν. Τρόπαια δεν υπάρχουν. Μένει να τα δούμε στον χώρο της σύγχρονης γεωπολιτικής; Πάντως οι μυθοπλασίες των ινδιάνων φαίνονται τουλάχιστον ανταγωνίσιμες με τη λογοτεχνική παραγωγή της Αμερικής.

Αλλά πρόκειται για μία ελάχιστη γνώμη, ας την πούμε εντύπωση, ίσως καν επίκαιρη.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Πάμε λοιπόν να γράψουμε ( ; ) ιστορία» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

Όλο και συχνότερα διαβάζω τη φράση «ιστορική συναυλία». Όλο και πιο συχνά διακρίνω την «επιθυμία» να δηλώσουμε παρόντες σε ένα γεγονός που το προσδιορίζουμε «ιστορικό», να εκφράσουμε το «ήμασταν εκεί» πριν καλά καλά καθίσει ο κουρνιαχτός. Πολλή βιασύνη, πολλή αγωνία μήπως και δεν προλάβουμε να κτίσουμε αναμνήσεις, μήπως και μείνουμε απέξω από το ποτάμι της ιστορίας, την κάψουλα του χρόνου, ή δεν έχουμε κάτι, τέλος πάντων, να διηγηθούμε τα επόμενα χρόνια στον εαυτό μας και στους νεότερους.
     Ναι, είναι η αλήθεια. Το «πάμε λοιπόν να γράψουμε ιστορία», ακούγεται εμψυχωτικό, «ντοπάρει». Φαντάζομαι, αιώνες τώρα, άπειρους στρατηγούς, προπονητές, μαέστρους κτλ. να το λένε στους «παίκτες» τους πριν τη «μάχη». Αλλά εδώ έχει εμψυχωτική λειτουργία. Όχι ιστορική.
     Νομίζω πως συγκριτικά, είναι ελάχιστα τα κοσμοϊστορικά γεγονότα που ήξεραν a priori οτι είναι «ιστορικά». Όχι γιατί δεν είχαν διαίσθηση. Αλλά γιατί δεν ήταν αυτός ο στόχος τους. Η στόχευσή τους ήταν να φέρουν την αλλαγή γιατί «πνίγονταν». Στις μεγαλειώδεις διαδηλώσεις της 13ης Μαΐου του 1968 στο Παρίσι, το κυρίαρχο σύνθημα των διαδηλωτών ήταν: «Είμαστε όλοι λυσσασμένοι» (απαντώντας με τον τρόπο τους στον Πομπιντού). Χρόνος ενεστώτας. Παρόν. Ανάγκη για αλλαγή. Όχι συνείδηση της ιστορικής πράξης. Αυτή ήρθε αργότερα.
       Σήμερα το έχουμε φθάσει στο άλλο άκρο. Επανέρχομαι ενδεικτικά στην περίπτωση των «ιστορικών συναυλιών». Ακούω και διαβάζω να διαφημίζονται σε Δελτία Τύπου, στα ραδιόφωνα, σε δημοσιογραφικά άρθρα κτλ. ως «ιστορικές» πριν ακόμα αυτές γίνουν! Το απόλυτο πρωθύστερο σχήμα!
     Μα πόσοι πια Νιλ Άρμστρονγκ μπορούν να υπάρξουν; Που να αντιλαμβάνονται πρώιμα την τεράστια αλλαγή, όπως αυτός, που το ήξερε από 16 ετών, όταν επισκέφθηκε το αστεροσκοπείο στην πόλη Γουαπακονέτα του Οχάιο και για πρώτη φορά είδε το φεγγάρι να έρχεται κοντά του μέσα από το τηλεσκόπιο. Χρόνια μετά, εκείνη την ιστορική ημέρα, πήρε μαζί του στο φεγγάρι τη «Συμφωνία του Νέου Κόσμου» του Ντβόρακ. Όχι ως προφήτης, αλλά ως άνθρωπος που πραγματοποίησε το καθήκον που του «υπαγόρευε» η ανάγκη του. Για αυτό και μετά το ιστορικό γεγονός έδωσε δυο μόλις τηλεοπτικές συνεντεύξεις και αποχώρησε οικειοθελώς από τα φώτα της δημοσιότητας έχοντας ανάψει τα φώτα της Ιστορίας.
     Κι εμείς εδώ, παλεύουμε με τα αξιολογικά επίθετα, τις «ταμπέλες», τις λεζάντες, τα σποτάκια, τις φωτογραφίες…
Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

 

Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο. Η καλόγρια του Λόρκα. Που επέτρεπες να τον διαβάζουν οι μαθητές σου, όταν ακόμα ήσουν ένας νέος δάσκαλος, επειδή τους άρεσε περισσότερο. Επειδή απλώς τους άρεσε. Κουβαλώ ένα πράσινο σακίδιο στους ώμους γιατί ο συμπατριώτης μας Μπόρχες έλεγε «Να ξέρεις ότι είμαστε εδώ περαστικοί». Στάθηκα εδώ μπροστά σου. Ξεστομίζουν τη φράση: «Έσπασε το πρωτόκολλο» – Πώς τολμούν οι γελοίοι να μιλάνε έτσι για τη φιλία μας; Ναι, προχώρησα μπροστά από θρόνους, διαπέρασα ηγέτες, άφησα πίσω μου βασιλιάδες. Το μόνο που άκουγα σε όλη τη διαδρομή ήταν η φωνή της Storni- κι αυτή από τη χώρα μας: «Ποια είναι αυτή η γυναίκα που έτσι τολμά/ Μόνη μες σ’ ένα κόσμο νεκρό να περπατά;». Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο. Μονάχα μια μοναχή μονάχη. Κι έτσι σε αποχαιρετώ σκουπίζοντας τα πιο δικά μου δάκρυα με ένα τυχαίο μαντίλι.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η Ναυμαχία των Συμβόλων» (γράφει ο Νίκος Βουτυρόπουλος)

 

Πρόσφατο άρθρο της ιστοσελίδας Alfavita (γιατί άραγε με λατινικούς χαρακτήρες;) δείχνει να υπερασπίζεται σχολείο της Κρήτης, που τόλμησε να ανεβάσει τη θεατρική παράσταση: Εχθρός της Τάξης.

Κάποιος ανώνυμος τηλεφωνεί στην αστυνομία, ακολούθως αστυνομικοί παρευρίσκονται στην παράσταση, διαμαρτυρίες… Και, ποιος λόγος προβάλλεται; Ένα ανθοδοχείο με λουλούδια-σημαίες του εθνικού μας συμβόλου, που αναποδογυρίζεται στη διάρκεια της παράστασης.

Σκηνοθετική παρέμβαση ή παραλλαγή στο πρωτότυπο κείμενο ή μήπως μια εικονική υπενθύμιση -ειδικά για χώρους ευαίσθητους όπως τα σχολεία- ότι τα σύμβολα δεν αγγίζονται; Τι άλλο μας μένει πια ως μνήμη μεγαλείων;

Όντως πρόκειται για «περασμένα μεγαλεία» που καθόρισαν, χωρίς την παραμικρή υπερβολή, την ιστορία της μεσογείου. Όμως, γιατί υπάρχει πάντα κι ένα όμως, στις ναυμαχίες οι Έλληνες υπήρξαν διαχρονικά αποτελεσματικότεροι, τι να φοβηθούν τώρα; Τους εαυτούς τους

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η Γενιά του Άγχους» (γράφει ο Νίκος Βουτυρόπουλος)

 

….Τίτλος του πρόσφατου βιβλίου του καθηγητή Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Τζόναθαν Χάιντ. Θέμα του βιβλίου είναι η βαθιά επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας, πιο συγκεκριμένα των κινητών τηλεφώνων και κοινωνικών δικτύων, στην εκπαίδευση των νέων και στη κοινωνική συνοχή. Αλλά αυτά αφορούν μελέτες που έχουν γίνει σε αγγλόφωνες χώρες.

Όσον αφορά τα καθ΄ ημάς, θα πρέπει μάλλον να αλλάξει ο τίτλος και να γίνει: Η Γενιά της Παράνοιας. Γιατί; Μα όταν ισχύει, ή έστω υπάρχει, η ρητή απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στον χώρο των σχολείων, ενώ σε περίπτωση καταλήψεων επιτρέπεται η χρήση του κινητού για διαδικτυακά – ας τα ονομάσουμε έτσι – μαθήματα, σε ποιο συμπέρασμα οδηγείται ένας έφηβος;

Ότι μπορεί να χρησιμοποιεί το κινητό του σε μια διαδικτυακή, δηλαδή εικονική τάξη, αλλά όχι σε μια πραγματική. Αν αυτός ο προγραμματισμός γίνεται για να προστατεύσει τα παιδιά από τις οθόνες, τότε κακώς γίνεται, γιατί δεν τα προστατεύει.

Είναι ένα από τα κατάλοιπα της εποχής του covid, που εφαρμόζεται ως αντίμετρο για ένα άλλο κατάλοιπο της εποχής της μεταπολίτευσης.

Ο καθένας τώρα μπορεί να παραλλάξει τον τίτλο κατά το δοκούν.

Διαβάστε περισσότερα