504

Μέσα απ’ τα δάκρυά μας έπεσαν τα όνειρα
και τάξαμε τις μέρες μας σε αέναη φυγή.
Κάθε ξημέρωμα μια πίκρα δαγκώνει την καρδιά
κι ο ύπνος βουλιάζει στη γλύκα των αναμνήσεων και των πόθων.
Ο ήλιος του χρέους ανατέλλει πάνω απ’ το όνειρό σου.
Αναστενάζεις, κλαις και μάχεσαι την αυτοπροδοσία.
Πότε γελάς και πότε ξεσπάς σε κραυγές.
Κουβαλάς νερό και ανάβεις φωτιά.
Πλένεις τα χέρια σου απ’ το σκοτάδι που κόλλησε στη μνήμη
κι ύστερα αναζητάς τις παλιές σου ημέρες.
Τα έχασες όλα. Απόμειναν δάκρυα και νοσταλγία.
Μέσα στα μάτια διαβάζεις πως είμαστε ιστορίες και ευχές,
μια λαχτάρα για ζωή, μια προσπάθεια αδιάκοπη.
Μέσα στα μάτια διαβάζεις ένα παρελθόν ντυμένο με ελπίδα.
Κάθε βήμα κουβαλά μια ζωή λαχανιασμένη απ’ τον πόνο.
Μέσα στους φακέλους σε σφράγισαν. Σώμα, μάτια, βήματα,
ό,τι κράτησες, ό,τι έχασες, ό,τι έκλαψες.
Τα πάντα μετρήθηκαν και έγιναν ο αριθμός «504».

Τα Χαμόγελα των Λουoμένων

Τα χαμόγελα των λουομένων σβήνουν όπως βγαίνουν από το νερό,

και ο εραστής νιώθει τη θλίψη να πέφτει καθώς η αγάπη τελειώνει, καθώς την εγκαταλείπει.

Ο σπουδαστής, κλείνοντας το βιβλίο σαν το ρολόι χτυπάει μεσάνυχτα,

είναι άδειος και γέρος:

Η ανακούφιση του πιλότου στην προσγείωση δεν είναι λύτρωση.

Αυτά τα τέλεια και ιδιωτικά πράγματα, που μας περιτοιχίζουν,

έχουν ατελές και δημόσιο τέλος—

Νερό και άνεμος και πτήση, λόγια στη μνήμη και η πράξη της αγάπης

δεν είναι παρά διαλείμματα. Και ο κόσμος, σαν θηρίο, ανυπόμονος και βιαστικός,

περιμένει μόνο αυτούς που είναι νεκροί. Ο θάνατος όχι για σένα.

Είσαι εμπλεκόμενος.

Ο Dean Young (1955–2022) υπήρξε μία από τις πιο ιδιοσυγκρασιακές φωνές της σύγχρονης αμερικανικής ποίησης. Μαθητής του Τζον Άσμπερυ και συχνά συνδεδεμένος με την παράδοση του αμερικανικού σουρεαλισμού, ανέπτυξε ένα ύφος άμεσα αναγνωρίσιμο στο οποίο αδιάκοπες αλυσίδες εικόνων, απρόσμενων μεταφορών και συνειρμών υπηρετούν μια λογική κατά βάση ονειρική και, συνεπώς, ερχόμενη σε ευθεία ρήξη με την αφηγηματική τάση που διαμόρφωσε επί δεκαετίες την αμερικανική ποιητική κοινή.

Απέχοντας από προγενέστερες εκφάνσεις του αμερικανικού σουρεαλισμού, η ποίηση του Ντην Γιανγκ δεν αναλώνεται ποτέ στο παιχνίδι για το παιχνίδι: ακόμα και ο πιο επιπόλαια εισελθείς στο σύμπαν του ανακαλύπτει πως, κάτω από τη φαινομενική εκκεντρικότητα των εικόνων του, κυλά διαρκώς ένα βαθύ υπαρξιακό ρεύμα. Ο θάνατος, η αγάπη, η απώλεια, η ασθένεια, η μνήμη, η ομορφιά και η ίδια η πράξη της δημιουργίας επιστρέφουν ξανά και ξανά, κρησαρισμένα μέσα από τα πιο καθημερινά αντικείμενα: ένα λουλούδι, ένα έντομο, μια ντομάτα στο περβάζι, μια καρέκλα νοσοκομείου, ένα σάντουιτς με τόνο – στοιχεία που υποδεικνύουν όλα τους προς μια σχέση σπάνιας αγαπητικότητας με το απτά υπαρκτό. Διόλου τυχαία: διαγνωσθείς στην ηλικία των σαράντα τεσσάρων ετών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια ο Ντην Γιανγκ θα αναμείνει επί χρόνια για μεταμόσχευση καρδιάς, στην οποία τελικά υποβάλλεται μόλις το 2011. Αρνούμενος να υποκύψει, ωστόσο, στη ρητορική της απόγνωσης ο ποιητής θα μεταβολίσει αυτήν τηνμακροχρόνια ύπαρξη υπό το άκρως ρεαλιστικό ενδεχόμενο του θανάτου σε μια ποίηση βαθιά καταφατική, στηριγμένη στο χιούμορ, το παράλογο, την αναπάντεχη πρωτεϊκότητα μέσα στο φαινομενικά συμπαγές, τη μουσική των αναπάντεχων λεκτικών συγκρούσεων που ζητά να αντιμετωπιστεί αυστηρά μέσα απ’ τις αντίστοιχες προσλαμβάνουσες.

Τα ποιήματα που ακολουθούν προέρχονται κυρίως από την ώριμη περίοδο του έργου του. Επιλέχθηκαν γιατί αποτυπώνουν αυτή τη σπάνια ισορροπία ανάμεσα στο παιγνιώδες και το τραγικό, στο παράλογο και το συγκινητικά οικείο – κοιτώντας κατάματα τη φθορά μα και, συνάμα, ομολογώντας τα ανεξάντλητα αποθέματα του θαύματος.

**********************************************************************************************

ΛΕΥΚΟΣ ΓΕΡΑΝΟΣ

Δεν χρειάζεται να μάθω τίποτ’ άλλο για τον θάνατο
από τα γιαπωνέζικα σκαθάρια
που κατακλύζουν ρόδα και δαμάσκηνα
ό,τι κι αν ψεκάζει ο γείτονας
με πορτοκαλί λαστιχένια γάντια.
Σχεδόν μπορείς να τα δεις να συστρέφονται και να μαραζώνουν,
να χλομιάζουν και να πέφτουν σαν χαρτοπετσέτες πάρτι
που τις πήρε ο αέρας από ένα τραπέζι όταν ξεθύμαινε το φως,
κι οι φίλοι
–όπως συχνά συμβαίνει όταν ξεθυμαίνει το φως–
μιλούν για κάτι οδυνηρό, παγετώδες, περικαρδιακό,
κι οι χαρτοπετσέτες ανεμίζουνε μες στο ψηλό χορτάρι.
Όταν ο Μπασό γράφει για ψηλό χορτάρι,
δεν χρειάζεται να ξέρω πως έχει να κάνει με τον θάνατο –
κοκκινωποί-καφέ οι χαρακτήρες και θαμποί,
ίσκιοι ενός ξίφους σκουριασμένου, ενός ωροδείκτη.
Φαντάσου να διασχίζεις βουνά με χιόνι θερινό
σαν τον Μπασό, μ’ όλο το βιος στην πλάτη: πινέλα, ρόμπα,
τα μικρά δώρα του αποχωρισμού που είναι
γρουσουζιά ν’ αφήσεις πίσω. Δεν θέλω να ξέρω πώς είναι
να πεθαίνεις πάνω σ’ ένα τριαντάφυλλο, βυθισμένος
σ’ αρώματα και αναθυμιάσεις,
γραπωμένος μ’ όλο το έχει σου,
να πεθαίνεις καλοκαίρι με τα πάντα επί ποδός –
μαργαρίτες σκορπισμένες σαν την όραση πλάι στον φράχτη,
γλαδιόλες ανοιχτές και πεσμένες στη λάσπη,
φορτωμένες το βάρος του ανοίγματος και τ’ αεράκι.
Αναρωτιέμαι ποιες ήταν οι σκέψεις σου, Πατέρα,
αφού σου πήραν τα γυαλιά και τα δόντια –
όλοι μας μαζεμένοι γύρω σου σαν σύννεφα
ξαμολυμένα από τις δέστρες τους
το λευκό πουλί ξαπλωμένο επάνω σου,
το ράμφος του μες στον λαιμό σου.
Βροχή, χτυποκάρδια βροχής.

Ξέρω ότι όλα κάτω από το φεγγάρι θα φθαρούν

κι όσα οι θνητοί σ’αυτό τον κόσμο θενά δρέψουν,

στου Χρόνου τα περάσματα στο μηδέν θα επιστρέψουν:

τις ομορφότερες μέρες, μοιραίες νύχτες ακολουθούν.

Γνωρίζω πως της Μούσας όλοι οι ουράνιοι στίχοι,

που με ψυχής μόχθο τόσο ακριβά αποκτιούνται,

από λίγους πια ή και κανέναν δεν αναζητούνται, σαν ήχοι

κενοί και πως οι κούφιοι έπαινοι εύκολα σπαταλιούνται.

Σαν το πορφυρό λουλούδι γνωρίζω την εύθραυστη ομορφιά,

που ζωή και θάνατο θα του προσφέρει ένα μόνο πρωινό,

ότι η αγάπη ταραχή είναι για την ηρεμία στο μυαλό,

όπου τη δύναμη της λογικής νικούν οι αισθήσεις και η πεθυμιά.

Όλα αυτά δεν με πτοούν, αν και γνωρίζω τι απαριθμώ,

μα κι ότι – αλίμονό μου – να γράφω πρέπει και να αγαπώ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: «Wilfred Edward Salter Owen (1893 -1918)» (Επιμέλεια- Μετάφραση: Μαρίνα Γεωργιάδου] [Α΄ΜΕΡΟΣ]

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: «Wilfred Edward Salter Owen (1893 -1918)» (Επιμέλεια- Μετάφραση: Μαρίνα Γεωργιάδου] [B΄ΜΕΡΟΣ]

Εκτεθειμένοι

Ι

Το μυαλό μας πονάει στον ανελέητο παγερό άνεμο που μας μαχαιρώνει απ’ την ανατολή…

Κατάκοποι παραμένουμε άγρυπνοι γιατί η νύχτα είναι σιωπηλή…

Τις θέσεις του εχθρού στη μνήμη μας συγχέει η αμυδρή γυρτή αναλαμπή,

Ανήσυχοι για τη σιωπή οι φρουροί ψιθυρίζουν, περίεργοι, νευρικοί.

Όμως δεν συμβαίνει τίποτε.

Στεκόμαστε. Ακούμε το συρματόπλεγμα να τεντώνει  στη μανία του ανέμου

Σαν το σπάραγμα του ανθρώπου στ’ αγκάθια του παγιδευμένου.

Αδιάκοπα στα βόρεια το υπόκωφο βουητό κι η λάμψη του πυροβόλου,

Μακριά, σαν τη θολή φήμη κάποιου άλλου πολέμου.

Τι κάνουμε εδώ;

Αρχίζει η πικρή δυστυχία τώρα που αχνοφέγγει η αυγή…

Όμως ο πόλεμος διαρκεί, η βροχή μουσκεύει και το σύννεφο υπόσχεται βροχή.

Η αυγή συγκεντρώνει το μελαγχολικό της στρατό στην ανατολή

Ξανά με απανωτά γκρίζα τάγματα ρίγους να επιτεθεί.

Όμως δεν συμβαίνει τίποτε.

Ξαφνικές διαδοχικές βολές από σφαίρες σχίζουν τη σιγαλιά,

Λιγότερο φονικές απ’ τον αγέρα που ριγά απ’ το χιόνι, σα μαύρη μελανιά,

Με τις νιφάδες να πέφτουνε πυκνές, να σταματούν, και να ξαναρχινούν.

Τις κοιτάζουμε στην αδιαφορία του ανέμου καθώς θα περιπλανηθούν.

Όμως δεν συμβαίνει τίποτε.