[Ο λειχηνολόγος Camillo Sbarbaro επί το έργον…]

«Καμιά φορά, καθώς μονάχος βαδίζω στον ήλιο…»

[Talor, mentrecammino solo al sole]

Καμιά φορά, καθώς μονάχος βαδίζω στον ήλιο

και τον κόσμο κοιτώ με ματιά καθαρή

όπου καθετί μου μοιάζει αδερφικό

-ο αγέρας το φως το χορταράκι το μαμούνι-

έν’ άξαφνο ίχνος την καρδιά μου αδράχνει.

Σαν τον τυφλό μού μοιάζω, καθισμένο

στην όχθη ενός ποταμού απέραντου.

Χοχλακίζουν από κάτω, στριφογυρνούν τα νερά,

μα κείνος δε βλέπει: τον ελάχιστο ήλιο

σαν ευλογία τον ρουφά. Κι άμα του ’ρθει μια στο τόσο

του νερού μουρμουρητό, λέει τάχατες

πως φταιν τ’ αυτιά του που βουίζουν.

Και μου φαίνεται λοιπόν, όσο ζω

την άμοιρή μου τούτη τη ζωή, πώς μια άλλη

σα μέσα σ’ όνειρο μ’ αγγίζει: κι είναι τ’ όνειρο κείνο

τούτη δα η ζωή μου η τωρινή.

Σάστισμα τότε μου ’ρχεται, ξάφνισμα παιδιακίσιο.

Και κάθομαι

ολομόναχος στου δρόμου την άκρια

κοιτώ τον κόσμο μου τον δύσμοιρο και πονεμένο

και χαδεύω με τρεμάμενο χέρι τη χλόη.

Πρόλογος ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ

Η αμερικανική ποίηση των τελευταίων δεκαετιών αποτελεί ένα εξαιρετικά πολυφωνικό πεδίο, όπου διαφορετικές ποιητικές παραδόσεις, γλωσσικές ιδιοσυγκρασίες και τρόποι θέασης του κόσμου συνυπάρχουν, συχνά χωρίς να υπάγονται σε κάποια κοινή αισθητική κατεύθυνση. Από τη λιτή, σχεδόν καθημερινή εκφορά έως την πυκνή λυρική σύνθεση, από τη μνήμη του σώματος και την οικειότητα της οικογενειακής ζωής έως την ιστορική εμπειρία, τη φυλετική ταυτότητα, το φυσικό τοπίο και την αγωνία του θανάτου, κάθε ποιητής διαμορφώνει τη δική του σχέση με τη γλώσσα και με όσα επιχειρεί να διασώσει, να κατανοήσει, να μεταμορφώσει μέσω αυτής.

Το Αφιέρωμα αυτό φιλοδοξεί να προσφέρει μια σταδιακή περιήγηση σε αυτό το ευρύ τοπίο, μέσα από μεταφράσεις ποιητών που διαμόρφωσαν ή εξακολουθούν να διαμορφώνουν την αμερικανική ποιητική γραφή. Η επιλογή τους δεν υπακούει στην επιθυμία μιας εξαντλητικής χαρτογράφησης ούτε στην αναζήτηση μιας αντιπροσωπευτικής σχολής. Αφετηρία του αποτέλεσε, μάλλον, η ανάγκη του υποφαινόμενου να συναντήσει –και, κατόπιν, να μοιραστεί– εντός της γλώσσας του ποιήματα που διαθέτουν διακριτή φωνή, εσωτερική ένταση και έναν τρόπο να μετακινούν συγκινησιακά την αντίληψή μας για τα πράγματα, εξημερώνοντας το αλλόκοτο, ανασύροντας το άχρονο από το καθημερινό, δεσμεύοντας το φευγαλέο σε ουσία.

Στις επιλογές θα συναντώνται τόσο ποιητές με αναγνωρισμένη θέση στη μεταπολεμική αμερικανική γραμματεία όσο και μεταγενέστερες φωνές, με διαφορετικές καταβολές και διαφορετικές αντιλήψεις για το τι μπορεί να καθιστά κάτι ποίηση. Ως εκ τούτου, η προκείμενη μεταφραστική εργασία αποβλέπει, πέρα από τη νοηματική ακρίβεια, στην ανάδειξη της ιδιοσυγκρασίας κάθε έργου, επιχειρώντας να ανασυστήσει στα ελληνικά την διακριτή ποιητική του λειτουργία, πάντοτε με σεβασμό στη σημασία, στη μουσική και στη μορφή του πρωτοτύπου.

Αμερική δεν μπορώ να γράψω το όνομά σου χωρίς να πεθάνω…

Αμερική,

δεν μπορώ να γράψω το όνομα σου χωρίς να πεθάνω.

Αν και από παιδάκι παιδεύτηκα,

οι γραμμές δεν μου βγαίνουν ίσιες ·

σε κάθε συλλαβή σκοντάφτω πάνω σε πτώματα,

πίσω από κάθε γράμμα βρίσκω έναν φλεγόμενο άνθρωπο

και δεν μπορώ να κλείσω το α

γιατί κάποιος κραυγάζει σαν να μένει κλεισμένος μέσα του.

Έρχομαι από το Μίσος,

έρχομαι από το θανάσιμο άλμα των πυροβολισμών ·

η καρδιά μου ιδροκοπά αίλουρους :

ακούω μόνο το βούισμα της θλίψης.

Πέρασα από μαύρα λαρύγγια,

διέσχισα τους δρόμους της φτώχειας,

Αμερική, σε γνωρίζω

εγώ ο ίδιος έστρωσα το κρεββάτι

όπου εξέπνευσε η κενή μου ζωή.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ ΠΑΙΔΙ

Έραψα τις κιτρινισμένες σελίδες

από τα παλιά μου ημερολόγια,

τις απλώνω στο τεντωμένο σύρμα

ανάμεσα σε δυο γυμνές ιτιές,

κι αρχίζουν να στάζουν όλες οι σιωπές.

Αφήνομαι,

σαν το βουητό μες στο κοχύλι.

Ακούς τη μουσική που ηχεί

από τα στεγνά γράμματα;

Συνθέτουν σκοπούς

κάτω από τον βρεγμένο ήλιο

κι η αιωνιότητα στάζει στάλα με τη στάλα.

Ένα κραγιόν που λέγεται δυστυχία

1

Μια μέρα πουλήθηκαν δύο κραγιόν
στο μαγαζί καλλυντικών του κυρίου Μπούρο
σ’ ένα απόμερο στενό.

Το ένα το αγόρασε
μια τακτική πελάτισσα
που έπαιρνε πάντα το ίδιο
το άλλο
ένα κορίτσι με φακίδες
που δεν φαινόταν ούτε δεκαπέντε ετών.

Αυτή είναι η ιστορία
του δεύτερου κραγιόν.

Ρίξε λίγο καφέ στο φλιτζάνι σου
βάλε έναν κύβο ζάχαρη
ανακάτεψε
και συνέχισε στην επόμενη γραμμή.

*

2

Το κορίτσι κοιτάχτηκε
στον καθρέφτη.

Εκεί φαινόταν
ένα φεγγάρι
με γεμάτα χείλη.

Έβαλε κραγιόν
για πρώτη φορά στη ζωή της.

(Γιατί έβαλε κραγιόν;)
(Επειδή θα συναντούσε ένα αγόρι)
(Πίστευε πως θα φιλιούνταν;)
(Ίσως)
(Χρειάζεται κραγιόν για ένα φιλί;)
(Ναι, τα χείλη μου δεν είναι και τόσο νόστιμα)

Τα χείλη της
δεν είχαν σφυρίξει ποτέ
δεν είχαν πιεστεί ποτέ
πάνω σε τζάμι
δεν είχαν κρατήσει ποτέ λουλούδι
και φυσικά
δεν είχαν φιληθεί ποτέ.