Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Αφίξεις

Αφίξεις

Ακαδημία Ποιείν, Αφίξεις

Γιάννης Ξέστερνος, «Άρρηκτες φρυκτωρίες», εκδ. Ιωλκός, 2023

ΑΛΕΠΟΥ

 

Η δικιά μου αλεπού

δε γυρεύει στο παζάρι

φύκια για μεταξωτές κορδέλες

αρωματισμένη

κουνώντας την ουρά της

στ’ αρσενικά πλήθη.

 

Η δικιά μου αλεπού

σούρνεται όλη μέρα με τις πιτζάμες στο σπίτι

περιφέροντας λευκές κόλλες

επικαλείται τη Μούσα-Πούλιτζερ

αφήνει νηστικά τ’ αλεπουδάκια

θέλει να τη φωνάζουμε Λουίζ.

 

Η δικιά μου αλεπού

γλίτωσε από τους κυνηγούς

από τις κρύες νύχτες του δάσους

δε ζεσταίνει τις κοσμικές κυρίες

στο δόκανο της ποίησης πιάστηκε

και αφέθηκε αμετάκλητα.

Διαβάστε περισσότερα
Αφίξεις

«Κώστας Καρυωτάκης – Τα Άπαντα. Ποιήματα και Πεζά – Η διαχρονική ποίηση ενός ιδανικού αυτόχειρα», εκδ. Parsec, 2023

Πρόκειται για το νέο βιβλίο της σειράς «Ποιητική Αδεία» των εκδόσεων Parsec «Κώστας Καρυωτάκης – Τα Άπαντα. Ποιήματα και Πεζά – Η διαχρονική ποίηση ενός ιδανικού αυτόχειρα». Επιμέλεια: Καίτη Νικολοπούλου, Πρόλογος: Ευάγγελος Ανδρέου.

 

…Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΟΥ

(Απόσπασμα από τον πρόλογο του Ευάγγελου Ανδρέου)

 

Στα εξέχοντα λογοτεχνικά και ιστορικά εργο-βιογραφικά πράγματα που σημάδεψαν την πνευματική Ελλάδα στον 20ο αιώνα, θέση κυριαρχική παίρνει αναμφίβολα το φαινόμενο «Κώστας Καρυωτάκης».

Από πρώτη άποψη εκπλήσσει το γεγονός, πώς ένα λογοτεχνικό (ποιητικό, πεζογραφικό, μεταφραστικό) έργο συγκείμενο από ευάριθμο σύνολο γραπτών, μόλις τριών βιβλίων, προκάλεσε τόση δύναμη ενδιαφέροντος ώστε να απασχολήσει απ’ άκρου εις άκρον και μέχρι σήμερα ολόκληρη σχεδόν τη σύγχρονη νεοελληνική φιλολογική έρευνα, μελέτη και κριτική.

Το όλον του δημιουργικού βίου του Καρυωτάκη δεν ξεπερνάει τα δέκα χρόνια. Νομίζω πως ελάχιστες είναι – ίσως και παγκόσμια – οι παρόμοιες περιπτώσεις. Και όμως.

Διεισδύοντας κανείς στη σκέψη που φέρνει ο συσχετισμός της ζωής και της ιδιοσυγκρασίας του ποιητή με το έργο του θα ιδεί αμέσως και ασφαλώς την συνέπεια του ισοδύναμου και των δυό. Και εάν ακόμα τίποτα δεν γνωρίζαμε για τον βίο του ποιητή, θα είχαμε ήδη πληροφορηθεί τα πάντα γι’ αυτόν διαβάζοντας μόνον τα ποιήματά του και αντίστροφα. Μια τέτοια βαθύπνοη σχέση βίου και έργου, με τα στοιχεία της υψηλότονης έκφρασής της, ως ένα αεικίνητο πνευματικής μηχανής, δεν είναι στα κοινότοπα και στα συνήθη της λογοτεχνικής ιστορίας.

Και είναι ακριβώς αυτός ο πρώτος λόγος της κορυφαίας συγκινησιακής δύναμης του ποιητικού έργου, δηλαδή το αίτιο της απόλυτης ειλικρίνειάς του – το αίτιο εκδήλωσης της ανόθευτης πνευματικής, ψυχικής και ηθικής αλήθειας του όπως εκπηγάζει μέσα από τα νωπά σπλάχνα της ιστορικής εποχής του.

Από την άλλη, το ποιητικό εργαστήρι του Καρυωτάκη φαίνεται να έχει όλα τα ποιοτικά εξαρτήματα που αναδεικνύουν τον δημιουργό κύριο των αρετών της τέχνης, κάτοχο της μαστοριάς του ποιητικού στίχου και ιδιοφυή συνθέτη των νέων πρωτοποριακών τάσεων με την άλλοτε λόγια κι άλλοτε λαϊκή παράδοση της ελληνικής του φύτρας.

Διαβάστε περισσότερα
Αφίξεις

Σταύρος Σταυράκης, «Αχλύς», εκδ. Βακχικόν, 2023

Κρατώ τα χρήσιμα χέρια
Ένας ακροβάτης της κάθε λέξης που εκσπάει στα χείλη σου.
Φέγγει, Υγραίνεται, γλιστράει στα Τάρταρα των Βοών,
μέσα στους Βόμβους των χρόνων που σπατάλησα.
Θα σου έπλενα τα μαλλιά αιώνες, πατώντας τις θηλιές που σκόρπισα
στο σώμα μου.
Μια, δυο, τρεις στιγμές,
λαξεύω ένα κορμί ζωσμένο με το άγιο φως, τον οδυρμό
του νεροχύτη σου.
Μια εκκλησία για τις στοίβες του πόνου σου.

`

 

***

Το κοιμητήριο του Μπραν
Είναι ένα ήσυχο κοιμητήριο
Μέσα στο δάσος με το βάρος του καιρού και της υγρασίας.
Το είδα δυο φορές και ήταν αυτές οι δυο τελευταίες φορές.
Στην πόλη της χαράς,
υπάρχει το ποτάμι –το κρύο των ανθρώπων– η ωδί(ύ)νη του τοκετού.
Στους δρόμους της πόλης και πέρα από τα σύνορα των πόλεων
της χαράς
Εκεί που ουρλιάζει το χιόνι της χρονιάς.
Είναι πολύ απείθαρχο ο τρελός σε άλλη γλώσσα να βρίζει.
Τον σφάζει το χιόνι.
Στην πινακοθήκη σχολάει το φως.
Αυτό το Επαναλαμβάνει
αμέτρητες μέρες κάτω από τα παράθυρά της.
Υπάρχουν αλλόγλωσσα δωμάτια στις 03.15 με καπνούς και σκιές
στους τοίχους που έζησαν τη μέρα τους.
Υπάρχει και αυτή η σπουδή του Ψύθου στα παράθυρα… Λοιπόν,
τίποτα.
…θέλω να σύρω το πόδι σου, θέλω να σε σύρω από τα μακριά
μαλλιά σου
Να γελάς σαν κρότος, να πονάς σαν δέρμα
Να γίνεις Φίδι ή να είμαι φίδι
Η ωραία ησυχία του ταξιδιού…

Διαβάστε περισσότερα
Αφίξεις

Bruno Doucey, «Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις» [Μετάφραση από τα γαλλικά: Κατερίνα Γούλα], εκδ. Κέδρος, 2023

Εμπνευσμένο από τη ζωή και το έργο του Γιάννη Ρίτσου,

ένα μυθιστόρημα για την ακατάλυτη δύναμη της ποίησης που γράφει ιστορία.

`

Σήμερα το πρωί τα παιδιά έχουν ραντεβού με τον άνεμο.

Φτάνουν σε μικρά μπουλούκια, ίδια με δίνες, γεμίζουν την αλάνα που ανακάλυψαν την προηγούμενη μέρα γλιστρώντας κάτω από το συρματόπλεγμα, πίσω από τα παλιά κτίρια που πλαισιώνουν το στρατόπεδο. Τα μεγαλύτερα εξετάζουν με το βλέμμα το κτίσμα με τα κλειστά παράθυρα. Άλλα φλυαρούν καθισμένα στα σκαλοπάτια, με το πρόσωπο λουσμένο στο αμείλικτο φως της μέρας. Πιο κάτω, τέσσερα πέντε μικρά παίζουν κρυφτό. Το ένα από αυτά μετράει γρήγορα έως το είκοσι, με τα χέρια και το κεφάλι στηριγμένα στον κορμό ενός δέντρου, όση ώρα τα άλλα τρέχουν να βρουν ένα μέρος να κρυφτούν. Παραπέρα, ένα παιχνίδι που έχει προσελκύσει καμιά τριανταριά παιδιά εξελίσσεται σε μια εύθυμη οχλοβοή. Μπροστά από έναν χώρο περιφραγμένο με συρματόπλεγμα, ένας έφηβος υπαγορεύει με επισημότητα κανόνες που όλοι ακούνε με προσοχή.

– Χοτσπότ! Χοτσπότ! τσιρίζει δείχνοντας με το δάχτυλο τη φαγωμένη απ’ τα σκουλήκια πόρτα του περιφραγμένου χώρου.

Τα άλλα παιδιά το βάζουν στα πόδια χωρίς δεύτερη κουβέντα, πριν ο έφηβος αρχίσει το κυνηγητό και τα πιάσει για να τα μαντρώσει.

Σηκώθηκε αέρας.

Βίαιες ριπές ταρακουνούν τα παραταγμένα αρμυρίκια που ζώνουν την πλατεία, σηκώνεται σκόνη, η άμμος ραπίζει τα πρόσωπα, δυνατά ρεύματα ρίχνουν τα πιο αδύναμα παιδιά στους τοίχους και τα γέλια τους δεν αργούν να παραχωρήσουν τη θέση τους σε ξέφρενους βρυχηθμούς.

– Μέσα στο μέγαρο θα έπρεπε να παίξουμε, λέει ένα νεαρό κορίτσι φέρνοντας μπροστά στα μάτια το χέρι της που δείχνει κατά την ξεφλουδισμένη πρόσοψη του κτιρίου. Εκεί τουλάχιστον θα ήμασταν προφυλαγμένοι.

Το ξέρει όμως πολύ καλά, το τεράστιο κτίσμα με τα σφαλιστά παράθυρα και τις κλειδωμένες με λουκέτα πόρτες δεν είναι γι’ αυτούς. Μια ταμπέλα γραμμένη σε τρεις γλώσσες υπόσχεται βαριές κυρώσεις σε όποιον αποπειραθεί να εισέλθει στον χώρο. Όπως όλα τα άλλα παιδιά των Γεζίντι* που βρίσκονται μαζί της εκείνο το πρωί, το νεαρό κορίτσι δεν διαβάζει ούτε ελληνικά, ούτε αραβικά, γνωρίζει όμως αρκετές λέξεις στα αγγλικά για να μαντέψει πόσο αυστηρή είναι αυτή η προειδοποίηση.

Διαβάστε περισσότερα
Αφίξεις

Τζόζεφ Κόνραντ, «Η καρδιά του σκότους» [μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου], εκδ. Δώμα, 2023

Τι κωμικό πράγμα που είναι η ζωή — αυτή η μυστηριώδης επιστράτευση άπονης λογικής για έναν μάταιο σκοπό. Το πολύ-­πολύ που μπορείς να ελπίζεις να αποκομίσεις είναι μια κάποια γνώση του εαυτού σου — η οποία έρχεται πολύ αργά. Μια σοδειά ανεξίτηλης πίκρας. Έχω παλέψει με το θάνατο. Είναι ο πιο πεζός αγώνας που μπορεί κανείς να φανταστεί. Διε­ξάγεται μέσα σ’ ένα ασχημάτιστο γκρίζο, όπου δεν υπάρχει τίποτα κάτω απ’ τα πόδια σου, ούτε γύρω σου, ούτε θεατές, ούτε οχλαγωγία, ούτε δόξα, ούτε η μεγάλη επιθυμία για νίκη, ούτε ο μεγάλος φόβος της ήττας, μόνο μια αρρωστιάρικη ατμόσφαιρα χλιαρού σκεπτικισμού, χωρίς καν πολλή πίστη στο δίκαιο του αγώνα σου, κι ακόμα λιγότερο σ’ εκείνο του αντιπάλου σου. Αν η ύστατη σοφία παίρνει αυτή τη μορφή, τότε η ζωή είναι ακόμα μεγαλύτερο αίνιγμα απ’ όσο νομίζουμε. Βρέθηκα μια ανάσα από την τελευταία ευκαιρία ν’ αποφανθώ γι’ αυτό το αίνιγμα, και ανακάλυψα ταπεινωμένος πως, μάλλον, δεν είχα τίποτε να πω. Γι’ αυτό υποστηρίζω ότι ήταν τόσο αξιο­πρόσεχτος άνθρωπος ο Κουρτς. Γιατί εκείνος είχε κάτι να πει. Και το είπε.

 

[…] «Προσπάθησε να παραμείνεις κόσμιος, Μάρλοου» βρυχήθηκε μια φωνή, και τότε κατάλαβα πως, εκτός από μένα, είχε μείνει ξύπνιος τουλάχιστον ένας ακόμα ακροατής.

«Ζητώ συγγνώμη. Ξέχασα ν’ αναφέρω το μαράζι, που αποτελεί το άλλο μισό του τιμήματος. Βέβαια, το τίμημα δεν έχει και μεγάλη σημασία, αρκεί να εκτελεστεί καλά το ακροβατικό. Εσείς τα δικά σας ακροβατικά τα εκτελείτε πολύ ωραία. Αλλά ούτε κι εγώ τα πήγα άσχημα, αφού κατάφερα να μην το βυθίσω το ατμόπλοιο στο πρώτο μου ταξίδι. Ακόμα μου φαίνεται απίστευτο. Φανταστείτε έναν άνθρωπο να οδηγεί μια καρότσα σε κακοτράχαλο δρόμο με τα μάτια δεμένα. Είχε πολύ ιδρώτα και πολλή τρομάρα η υπόθεση, σας διαβεβαιώ. Έτσι κι αλλιώς, για τον ναυτικό, που καθήκον του είναι να διατηρεί το σκάφος του πάντα στην επιφάνεια του νερού, το να πάει και να του σκίσει τη γάστρα αποτελεί ασυγχώρητο αμάρτημα. Όσο και να ξέρεις από τέτοια, ποτέ δεν τον ξεχνάς αυτό τον ήχο. Μαχαίρι στην καρδιά. Τον θυμάσαι, σου ξανάρχεται στον ύπνο σου, ξυπνάς τις νύχτες και τον σκέφτεσαι —κι ας έχουν περάσει χρόνια—, σε λούζει κρύος ιδρώτας. Δεν εννοώ βέβαια πως το ατμόπλοιο ήταν διαρκώς στην επιφάνεια του νερού. Χρειάστηκε πάνω από μια φορά να πλατσουρίσει και λίγο στα ρηχά, με είκοσι κανίβαλους τριγύρω να παλεύουνε μες στα νερά για να σπρώξουν. Είχαμε πάρει μερικούς τέτοιους εν είδει πληρώματος.

Διαβάστε περισσότερα