Ένας υπαρξιστής ποιητής της υπαίθρου

 

Ο Γιώργος Σαράτσης έλκει την καταγωγή από τον Κώστα Κρυστάλλη, τον ποιητή που ύμνησε όσο κανένας άλλος τα λεβέντικα βουνά και τη ζωή της υπαίθρου. Η αξία μιας επαναφοράς της παραμερισμένης λαϊκής παράδοσης, των ηθών και των δοξασιών της, την επανασύνδεσή του με καταστάσεις από τις οποίες μόλις είχε αποσυνδεθεί, ζώντας σε ένα νόθο αστικό περιβάλλον που του είχε επιβάλει και υποβάλει μία νοοτροπία ευθυγράμμισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Ποιητική που ανέστησε ο Μάρκος Μέσκος καθώς εμφορείται από την αίσθηση ενότητας ποιητή και γενέθλιου τόπου, ανθρώπινου υποκειμένου και φύσης. Άλλα χαρακτηριστικά της ποίησής του είναι η εισβολή του ιστορικού χρόνου στον ατομικό χώρο και η διαπλοκή προσωπικού και συλλογικού με εμφανή την επίδραση από το δημοτικό τραγούδι και τη λαογραφική θεματολογία, όπου αναφέρεται στην ομορφιά της ελληνικής υπαίθρου και στην αγνότητα των ανθρώπων του αγροτικού μόχθου.

Την σκυτάλη από τον Μάρκο Μέσκο παρέλαβε πρώτος ο Μιχάλης Γκανάς και ακολούθως σε χρονολογική σειρά γέννησης, ο Πάνος Κυπαρίσσης, ο Χρήστος Μπράβος, ο Ηλίας Κεφάλας, ο Γιάννης Ζαρκάδης και άλλοι. Οι οφειλές και τα δάνεια καταγράφονται με ταπεινότητα από τον Γιώργο Σαράτση, που στο «Πρόσφορο Χώμα», έρχεται να ακολουθήσει τ’ αχνάρια των ποιητών που θα τους ονομάσουμε “ποιητές της υπαίθρου”, αφήνοντας στην άκρη τους επί μέρους χαρακτηρισμούς περί “λαογραφίας”, “φυσιολοτρίας” και άρνησης του αστικού βίου.

 

ο νέος κόσμος

που ονειρεύτηκα

περιείχε ανησυχία

και δροσερά πρωινά

κάτω από φυλλοβόλα

~

θα πω το λίγο της ιστορίας μου

και θα πηγαίνω

μη γίνω βάρος

και μου φορτώσουν

περισσότερα φτερά

απ όσα μπορώ

να κουμαντάρω

 

Ο Γιώργος Σαράτσης βάζει να ξαπλώσει ο υπαρξισμός στο πρόσφορο χώμα που απλώνει στα ολιγόστιχα ποιήματα της συλλογής. Ο Κίρκεργκαρντ απαίτησε να αντιμετωπίζεται ο άνθρωπος όχι ως απρόσωπη οντότητα, αλλά ως υπάρχον πρόσωπο. Με άλλα λόγια, η ύπαρξη προηγείται της ουσίας, όπως συνόψισε αργότερα ο Σαρτρ, το πνεύμα της διδασκαλίας του Κίρκεργκαρντ. Ειδικά, επίκεντρο ενδιαφέροντος του υπαρξισμού δεν ήταν πράγματα, ιδέες και έννοιες αλλά ο άνθρωπος ως μοναδική και ανεπανάληπτη ύπαρξη.

Η ύπαρξη, ως μοναδικός τύπος κάθε ανθρώπου, δεν έχει στατικές έμφυτες ιδιότητες, όπως πιστευόταν ότι συμβαίνει με την ουσία του, αλλά διαμορφώνεται αέναα με την προσωπική του δράση, με αποτέλεσμα να ευθύνεται και γι’ αυτό στο οποίο θα καταλήξει. Ο υπαρξισμός ορίζει συγχρόνως ηγεμόνα των αισθήσεων την αφή και όχι την όραση: “Υπάρχω σημαίνει λερώνω τα χέρια μου”.

 

Από το βλέμμα εισβάλλει το κακό

 

Τα μάτια είναι όργανα μεταχειρισμένα

Είτε ανοιχτά, είτε κλειστά

επιμένουν να κοιτούν

όσα δεν χρειάζονται

~

από τα δάχτυλα έρχεται το τέλος

~

μέλισσα στάθηκε

στο δάχτυλο –

~

η σκιά του λιόδεντρου,

η πατρίδα που αρνήθηκα

 

Ο Γιώργος Σαράτσης είναι ένας υπαρξιστής ποιητής της υπαίθρου. Είμαι στην ευχάριστη θέση να γνωρίζω πως μία νέα συλλογή με ποιήματα είναι στα σκαριά. Μέχρι τότε, ας κλείσουμε με ένα από τα κορυφαία ποιήματα αυτής της συλλογής:

 

Μικροσκοπικό αρθρόποδο

βαδίζει στον γείσο του καπέλου μου

 

Σ ευχαριστώ, Θεέ μου

που στέλνεις κάθε τόσο λίγη ποίηση,

λίγη μουσική και όση απομόνωση μπορώ ν’ αντέξω

κάτω απ’  τα βαριεστημένα κωνοφόρα της πατρίδας