Το έντομο

 

Ένα αλλόκοτο έντομο περιφερόταν αργά χθες βράδυ

μπροστά από τη βιβλιοθήκη μου.

Ούτε ακρίδα ούτε κατσαρίδα.

Πρώτη φορά είδα τέτοιο πράγμα

αντί να το κοιτάξω καλύτερα

πήρα μια παντόφλα και το κυνήγησα

ευτυχώς πρόλαβε να κρυφτεί μέσα στα βιβλία

δεν το ξαναείδα (μετά διηγήθηκα αυτό το περιστατικό στον Λαλ που χαχάνιζε).

Σκέφτομαι ότι χρόνια μετά

μπορεί να εμφανιστεί μπροστά μου

υπερμεγέθες και καλοταϊσμένο

με εύγευστες σελίδες της βιβλιοθήκης μου

και να θελήσει να πάρει εκδίκηση.

Από τα σαγόνια του

θα κρέμονται γραμμές λαμπερών στίχων

τα πόδια του θα σέρνουν

αίσιους τίτλους

 

 

******

Άνθρωποι με ημερομηνίες λήξης

 

Κάθε λίγο

πετάω έναν άνθρωπο έξω από τη ζωή μου

επειδή μικραίνει η χωρητικότητα της

οι άνθρωποι φυτρώνουν συνέχεια στον κήπο μου

έχω όσους θέλω

αρκεί να τους λιπαίνω με ρωσικό λίπασμα

που τώρα είναι απαγορευμένο

το εισάγουν όμως ακόμα στη Βραζιλία

γι’ αυτό ο Μπολσονάρου δεν έχει πρόβλημα με αυτόν το πόλεμο

θαρρώ δεν έχει πρόβλημα με κανένα πόλεμο

σε αντίθεση με τους Αμερικάνους

που γουστάρουν μόνο δικούς τους πόλεμους

τερατόμορφοι στην αρχή σαν κάκτοι

οι άνθρωποι μου μεγαλώνουν με χέρια υψωμένα στον ουρανό

τους μαλώνω

θέλω να τους οικειώσω με την αληθινή ζωή

ο σκύλος μου τους φοβάται

και υποχωρεί γαυγίζοντας

ο Λαλ χτενίζει τα δόντια του και γελά

όταν αναθεματίζοντας τις ρίζες τους

αρχίζουν να τρέχουν τυφλοί πάνω κάτω

μέχρι που ο ήλιος τούς δώσει προσωρινά

ανώφελο καταφύγιο φως

αρπάζοντας το ακριβώς την ώρα που εγκαταλείπει έναν αποσιωποιημένο

το σπαταλούν σε δοσοληψίες για σάρκα και ψυχή

στην αγορά γελούν μαζί τους

σαν αποκολλιούνται από πάνω τους

χώμα κι αγκάθια

στην αγορά όσοι είχαν γεννηθεί κανονικά

από υπέροχες μήτρες, μια τρελή δόση χρωματοσωμάτων κλπ

γελούν μαζί τους

δεν έχουν απομείνει πολλοί από αυτούς

είχαν κάποτε μάνες και είναι περήφανοι γι’ αυτό

νιώθουν ανώτεροι

οι φυτευτοί

δεν ξέρουν από πού ήρθαν και πού πάνε

ποιος τους σπέρνει και πώς φυτρώνουν

γίνονται λείοι και γλιστεροί

πριν επιστρέψουν

απαλά στο χώμα

αν και δεν μπορούν

ούτε να ξεψυχήσουν

 

 

****

Σκεφτείτε αυτό το θαύμα

 

Σκεφτείτε την ανθρωπότητα

πώς επιβίωσε μέσα στη σκληρότητα

στη βαρβαρότητα

σκεφτείτε τώρα έναν και μόνο άνθρωπο

τον Λαλ

που δεν ενδιαφέρεται

για την εξουσία

την επιβολή

τη δόξα

την αφθονία

που ρωτά τον εαυτό του για το σωστό και το λάθος

και ακολουθεί την άηχη απόκριση

σκεφτείτε αυτό τον άνθρωπο

σκεφτείτε την καρδιά του

πόσο υπέροχα πάλλει

πόσο ευτυχισμένος πρέπει να είναι

σκεφτείτε όμως και τη δυστυχία του

σκεφτείτε πώς αντέχει ακόμα

πώς συνεχίζει ακόμη να υπάρχει

σκεφτείτε αυτό το τυραννικό θαύμα

 

 

*******

Το βιβλίο για τα δέντρα

 

Διαβάζω το βιβλίο

για τη μυστική ζωή των δέντρων

τα δέντρα συνεννοούνται για τις συγχορδίες των θροϊσμάτων

με ένα νεύμα

όπως οι μουσικοί την ώρα της συναυλίας

για μια κλίμακα

τα δέντρα πρέπει κάποτε να ήταν μουσικοί

που μια μέρα έμειναν ακίνητοι

 

****

Ξημερώματα σε νοτισμένα λιβάδια

 

Είναι τρεις το πρωί

η χαρουπιά, το ελαιόδεντρο  κι ο ευκάλυπτος

στέκονται βουβοί και κατάμονοι στα νοτισμένα λιβάδια

αλλά αγέρωχα.

Αν ήταν άνθρωποι θα τα είχαν φτύσει

από την πρώτη νύχτα μέσα στο καταχείμωνο

θα το έβαζαν στα πόδια

είναι φανερό ότι τέτοια έμβια όντα

δεν χρειάζονται πολλά πράγματα

και κυρίως δεν μας χρειάζονται

έχουν όση ψυχή τους αρκεί

για να ερωτεύονται σιωπηλά πουλιά και ήχους

και χιούμορ για να περιγελούν το χρόνο

τα κλαδιά τους σαλεύουν

μόνο όταν θέλουν να επιβεβαιώσουν

μια ξαφνική πνοή ανέμου

λογαριάζω μια νύχτα να την βγάλω σε νοτισμένα λιβάδια

να μετρήσω δυνάμεις

κι αν επιζήσω

με τις παλιές μου μπότες μουλιασμένες

και τη σάρπα ανάκατη να κρέμεται από παντού

να αγκαλιάσω τον κορμό του κύριου ευκάλυπτου

του ιδρυτή αυτής της παρέας

να του πω

είμαι εδώ

τα κατάφερα χάρη σε σένα

σ’ αγαπώ

και τώρα

καταλαβαίνω

πώς είναι

 

*****

Τα μεγάλα φύλλα των άγνωστων δέντρων

 

Υπάρχουν κάπου φύλλα νοτερά

μεγαλύτερα από τον άνθρωπο

που δεν υπόκεινται στους κανόνες της κηποτεχνίας

είδα τον W.S.Merwin να ανεβαίνει πάνω τους

και να απαγγέλει τα ποιήματα του

δεν θυμάμαι αν τα ονόμασε

ούτε εγώ ξέρω το όνομα τους

είναι όμως φύλλα τρομερά

που μόνο ένας ανεκλάλητος

θα μπορούσε να εικονίσει

 

Τα πλησιάζω

τα περιεργάζομαι

ο W.S.Merwin έχει εξαφανιστεί

όταν φθάσει η μέρα της παράδοσης

αν είναι κάπου να αφεθώ

πάνω στα φύλλα αυτά θέλω να γείρω

στο λίκνισμα τους

να εξαϋλωθώ

με χάρη

και αργά

 

*****

Το θαύμα

Μάζεψα όλους τους πνιγμούς
σε νερά γλυκά και αλμυρά
τα εργατικά ατυχήματα
τις ματαιωμένες επιστροφές από τους πόλεμους

τις αποτυχημένες ανανήψεις από μια κατάσταση κώματος
τις αυτοχειρίες όταν πετυχαίνουν όπως
το ξεψύχισμα του παιδιού
πάνω στο σχοινί στα 14
συγκέντρωσα ένα προς ένα

τους διαδοχικούς βιασμούς της…
τις φυλακίσεις των άδολων
τις θανατώσεις τους με τα πιο αποτελεσματικά δηλητήρια

τις αιφνίδιες παλινοστήσεις ξεχασμένων καημών
φόρτωσα προσεκτικά

την παιδική εργασία για ένα ευρώ τη μέρα ή καθόλου
τα εκτροχιασμένα τρένα με τους ακρωτηριασμούς τους
τις νάρκες που εξερράγησαν
κάτω από χαρούμενα πόδια
τα μπαλόνια που πέταξαν στον ουρανό μελαγχολικά
μαζί με τα χέρια που τα κρατούσαν να κρέμονται
από κλωστές αόρατες
την πληρότητα όλη της παραφροσύνης
την ολότητα της ακατάληπτης οδύνης
το αμετάκλητο του φθόνου
με τα πισώπλατα μαχαιρώματα του
(αφαιρώντας τα μαχαίρια και την ημικύκλια κίνηση των χτυπημάτων)
και τα τράβηξα πάνω στο πιο ψηλό βουνό
αγκομαχούσα από το βάρος που έσερνα
σαν βόδι που δεν άντεχε άλλο
να σέρνει το θανατερό άροτρο του
όμως τα κατάφερα
τα άφησα εκεί να εκπλαγούν μέσα στην απόλυτη μοναξιά
να σαπίζουν μέσα στην αθέατη άβυσσο
και για μια στιγμή ο κόσμος καθάρισε
ο κόσμος ανάπνευσε για λίγο
σχεδιάζω να το ξανακάνω σε εκατό χρόνια
όπως κάποιος που θέλεινα κρατήσει την πίστη του

για πάντα

 

****

Οι μελωδικοί

 

Αιώνες μετά τη δημιουργία της

και πριν ακόμα ο Θεός δώσει

στους ανθρώπους τις επιθυμίες

για να μπορούν να υποφέρουν

η γη ήταν παγωμένη και αδιαμόρφωτη

σαν να φοβόταν αυτό που προοιωνίζονταν

τα γραφεία όσων είχα κρυμμένες  τις μελωδίες

των κατακρημνίσεων και μετατοπίσεων

όγκων πέτρας, παγόβουνου και χώματος

-που θα γράφονταν αργότερα ως ποίηση –

γλιστρούσαν στον πάγο

το λεπτό του στρώμα ράγιζε

και έπεφταν σε καλοδιάθετες να τα καταπιούν λίμνες

τα γραφεία που ήταν εγκατεστημένα σε κορφές βουνών

και πανάρχαιων κέδρων

συντρίβονταν από χιονοστιβάδες

οι επίδοξοι μελωδικοί

οι μορφές τους, δηλαδή ό,τι απέμενε

ψυχομαχούσαν και γρύλιζαν

διότι τότε οι άνθρωποι λίγο πριν να πεθάνουν

ξαναγίνονταν ζώα

οι μισοτέλειωτες μελωδίες τους διασκορπίζονταν στον άνεμο

τον προϊστάμενο των φυσικών φαινομένων

κι αυτός διέτασσε τη φύλαξη τους

την φιλοτέχνηση τους σε ρεύματα αέρος

έτσι έγιναν χειρόγραφες για να εφευρεθεί η γραφή

έτσι έγιναν αλλόκοτες για να έρθουν στον κόσμο τα ξωτικά

κι επειδή το προϊστορικό χιόνι

οι αδάμαστες θύελλες

οι σεισμοί

οι αχόρταγες πλημμύρες

είναι στοιχεία ευμετάβλητα και παρορμητικά

μας τις έφερναν απ’ όλες τις κατευθύνσεις

με ερημικά φυσήματα

με αγιάζι και αναπάντεχες θερμοπληξίες

κι εμείς

έπρεπε να κάνουμε τις διασκευές

έπρεπε να διασκευάσουμε πολλές μελωδίες

εμείς

οι πιο ασταθείς κι από τις χιονοθύελλες

οι πιο αλλόκοτοι κι από τα κρυφά ξωτικά

οι πιο μισοτέλειωτοι

από τις μισοτέλειωτες μελωδίες

 

 

 

****************************************************************************************

 

 

Η ένατη ποιητική συλλογή του Γιώργου Χριστοδουλίδη, «ΛΑΛ Γνωστοποίηση Πένθιμου Γεγονότος», κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2022 από τις εκδόσεις Κουκκίδα στην Αθήνα.

Η συλλογή περιλαμβάνει 52 ποιήματα που ανατροφοδοτούνται από την ταραχώδη πορεία της ανθρωπότητας προς ένα μετα-αποκαλυπτικό μέλλον μέσα από πανδημίες, πολέμους, απελπισμένα ερωτικά προσκλητήρια, αναπάντεχες συμπαντικές κατασκευές και φανταστικές προϊστορικές προσομοιώσεις.

Κάποτε μεταποιώντας καίριες στιγμές της σύγχρονης καθημερινότητας και άλλοτε-κυρίως στα πιο εκτεταμένα και ερεβώδη ποιήματα- εικονοποιώντας την αναζήτηση του αναπάντητου, του εξωλογικού και του ανεκτίμητου, η συλλογή ιχνηλατείτην οδυνηρή πορεία του ανθρώπου -του πιο υπέροχου και συνάμα πιο καταστροφικού όντος του πλανήτη –προς το οριστικό τέλος ή προςμια αδιανόητή νίκη επί του θανάτου, αν κατανοήσουμε πως όσα αξίζουνμπορούν να μην παύσουν ποτέ να υπάρχουν υπό τον όρο ότι θα τα διεκδικήσουμε και θα τα προστατεύσουμε.

Σε αρκετά ποιήματα της συλλογής εμφανίζεται η μορφή του ΛΑΛ, ενός πολυτεχνίτη του τρίτου κόσμου, του οποίου η σπάνια ανιδιοτέλεια και αγνότητα είναι ασύμβατη με τους στυγνούς κανόνες της πραγματικότητας. Ως εκ τούτου, ο ΛΑΛ αναγκάζεται  συχνά να ισορροπεί στη μεθόριο υπαρκτού και ανύπαρκτου, μετέχοντας στην ιερουργία ενός «τυραννικού θαύματος», και καταβάλλοντας το τίμημα της πίστης του στις πιο αληθινές προβολές της ζωής:

Σκεφτείτε αυτό το θαύμα

 

Σκεφτείτε την ανθρωπότητα

πώς επιβίωσε μέσα στη σκληρότητα

στη βαρβαρότητα

σκεφτείτε τώρα έναν και μόνο άνθρωπο

τον Λαλ

που δεν ενδιαφέρεται

για την εξουσία

την επιβολή

τη δόξα

την αφθονία

που ρωτά τον εαυτό του για το σωστό και το λάθος

και ακολουθεί την άηχη απόκριση

σκεφτείτε αυτό τον άνθρωπο

σκεφτείτε την καρδιά του

πόσο υπέροχα πάλλει

πόσο ευτυχισμένος πρέπει να είναι

σκεφτείτε όμως και τη δυστυχία του

σκεφτείτε πώς αντέχει ακόμα

πώς συνεχίζει ακόμη να υπάρχει

σκεφτείτε αυτό το τυραννικό θαύμα

 

Σε συνέντευξή του στο λογοτεχνικό περιοδικό ΘΕΥΦ  της Θεσσαλονίκης, ο Χριστοδουλίδης αναφέρει για το νέο του βιβλίο: «Δεν ορίζω εκ των προτέρων θεματικές· τις ορίζει η όποια γνησιότητα της ενόρασής μου. Είναι βέβαια ποιήματα που γεννήθηκαν στην πανδημία, άρα κάποια συνομιλούν μαζί της, ποιήματα ελεγειακά για τη σπαρακτική κραυγή της σε εξέλιξη περιβαλλοντικής συμφοράς, αλλά και ποιήματα που διερευνούν αρχέγονα ζητήματα, όπως αν μπορεί ο ακτοφύλακας να ενταφιάσει ένα περιστρεφόμενο κομμάτι λάμψης από τον φάρο για να το ξανανάψει αργότερα, τι συμβαίνει όταν στέλνεις τα χέρια σου να σου φέρουν την αφή της, καθώς και αν εκείνοι που στοίβαξαν βουνά το ένα πάνω στο άλλο, για να αγγίξουν τον ουρανό, εν τέλει τα κατάφεραν. Η αίσθησή μου είναι ότι πορευόμαστε προς ένα μετα-αποκαλυπτικό μέλλον. Η τρομαχτική οικουμενικότητα αυτής της διαπίστωσης προσδίδει στην ποίησή μου μια πιο μυστηριακή πανανθρώπινη διάσταση».

 

Η κεντρική διάθεση της συλλογής γίνεται από το Εναλλακτικό Βιβλιοπωλείο στην Αθήνα, και από το Βιβλιοπωλείο ΕΡΜΑ στη Λευκωσία, ενώ διατίθεται επίσης σε ηλεκτρονικά βιβλιοπωλείο.

 

***************************************

Ο Γιώργος Χριστοδουλίδης γεννήθηκε στη Μόσχα το 1968. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας. Έχει εκδώσει 9 ποιητικές συλλογές και του απονεμήθηκε δύο φορές το Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Η ποίησή του έχει μεταφραστεί και εκδοθεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες και στα αραβικά, ενώ συμπεριλήφθηκε σε μεγάλο αριθμό ανθολογιών, μεταξύ αυτών και στη μεγάλη Ανθολογία Ευρωπαϊκής Ποίησης GrandTour (2019). Το 2021 μια επιλογή 100 ποιημάτων του,με τον τίτλο «Giorgos Christodoulides Selected Poems (1996-2021)» κυκλοφόρησε στα αγγλικά από τις εκδόσεις Αρμίδα και παρουσιάστηκε στο Λονδίνο και στο Δουβλίνο. Μιλώντας για την ποίηση του Χριστοδουλίδη, ο σπουδαίος Ιρλανδός ποιητής Desmond Egan κάνει λόγο για «έναν ποιητικό χορό με την απώλεια και τον θάνατο, που σταδιακά εισχωρεί μέσα σου». Το 2017 η ποιητική του συλλογή Πληγείσες περιοχές/Γυμνές Ιστορίες (Μελάνι 2016) κυκλοφόρησε στα γαλλικά και στα σέρβικα και παρουσιάστηκε στο Παρίσι και στο Βελιγράδι. Το 2014, έξι βιντεοποιήματα βασισμένα σε στίχους του παρουσιάστηκαν στην Γερμανία.  Το 2011, 150 ποιήματα του κυκλοφόρησαν στη Βουλγαρία με τον τίτλο Ονειροτριβείο. Το 2010 μια επιλογή ποιημάτων εκδόθηκε στα γερμανικά, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ποίησης του Βερολίνου (PoesiefestivalBerlin) και αναρτήθηκαν στον ιστότοπο του Φεστιβάλ, σε απαγγελία του ποιητή. Έχει εκπροσωπήσει την Κύπρο σε πολλές ποιητικές εκδηλώσεις στο εξωτερικό, ενώ δημοσιεύει κατά καιρούς βιβλιοκριτικές και δοκίμια για την ποίηση. Συνεπιμελήθηκε τηνΑνθολογία Κυπριακής Ποίησης 1960-2018 (εκδόσεις «ΚΥΜΑ», Αθήνα).