«Μάλιστα φιλοσοφικόν, τούτο το πάθος, το θαυμάζειν»

Ο Πλάτωνας θεωρεί ως το κυρίως φιλοσοφικό πάθος τον θαυμασμό. Ο θαυμασμός όπως τον εννοεί είναι ερωτικός. Μόνο ο ερωτευμένος νους μπορεί να θαυμάσει τον κόσμο στην πληρότητά του. Ο ερωτικός θαυμασμός είναι η απαρχή της φιλοσοφίας. Όταν η Διοτίμα διδάσκει στον Σωκράτη και έμμεσα στον μαθητή του τον Πλάτωνα,. τους εννιά αναβαθμούς του Έρωτα, ξέρει ότι ο ένατος αυτός αναβαθμός είναι η πλήρης ερωτική και φιλοσοφική μέθεξη. Ο χριστιανισμός στη προσπάθειά του να καταστρέψει την αρχαία σκέψη παρανοεί τον πλατωνικό έρωτα και τον ονόμασε άσαρκο έρωτα. Ο πλατωνικός όμως έρωτας πράγματι περνάει μέσα από την σάρκα, θεάται του κάλλους και βρίσκεται σε αρμονία με τον κόσμο. Ο όρος φιλόσοφος έχει να κάνει όχι με αυτόν που αγαπά τη σοφία αλλά με αυτόν που βρίσκεται σε αρμονία με τη γνώση του κόσμου και μάλιστα σε ερωτική σχέση μαζί του. Ο Πόθος είναι ο θεός που έρχεται αμέσως μετά το Χάος.
Αυτό εδώ το έντυπο που φτάνει για πρώτη φορά στα χέρια σας έχει σαν πρώτη προϋπόθεση αυτή την πλατωνική αλήθεια που υπονοεί τον ουμανισμό. Όταν στην Αναγέννηση είδαν ότι ο άνθρωπος σαν πλάσμα είναι ένα τέλειο δημιούργημα με το θαύμα να ενσαρκώνεται σε κάθε όργανο ή λειτουργία του ανθρωπίνου σώματος, με κορωνίδα τον εγκέφαλο, υπέθεσαν ότι και ο κόσμος είναι έτσι φτιαγμένος, με κορωνίδα το Θείο. Ο ανθρωπισμός δεν έχει να κάνει με την ανθρωπιά όπως κακώς ταυτίζεται αλλά με το γεγονός ότι ο άνθρωπος αποτελεί το κέντρο του κόσμου. Όπως ο κόσμος έτσι και το εγώ κι όπως το εγώ έτσι και ο κόσμος.
Αυτή η κύρια γραμμή που διαπερνά την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με όλες τις διαφορετικές της εκλάμψεις («το ον λέγεται πολλαπλώς» όπως λέει ο Ηράκλειτος), δυστυχώς διακόπηκε από τις πολιτικές ανακατατάξεις στα μέσα του 19ου αι. Πολλά από εκείνα που θεωρούντο κοινοί τόποι είτε ξεχάστηκαν είτε η σημασία τους αλλοιώθηκε. Καιρός είναι πάλι να σκεφτούμε ότι η ερμηνεία του κόσμου αποτελεί τον κυρίαρχο σκοπό μιας ζωής. Μετά το στείρο μοντερνισμό και το σχολαστικό μεταμοντέρνο η ανάγκη για μια νέα ερμηνεία είναι πια ορατή. Σκοπός μας είναι να ξαναδέσουμε το κομμένο νήμα από τα μέσα του 19ου αι., την εποχή φιλοσόφων όπως ο Φόιερμπαχ, πάλι σήμερα.
Δυστυχώς, η πολιτική σκέψη όλο αυτό τον καιρό προσπάθησε να υποκαταστήσει στον ανθρώπινο νου την έννοια του θεού. Και αυτό έγινε όπως δεν θα ‘πρεπε να περιμένει κανείς όχι μόνο στο πεδίο των πολεμικών μαχών, του εσωτερικού μετώπου των κρατών αλλά και σε κάθε έκφανση της οποιασδήποτε ανθρώπινης δραστηριότητας. Η πολιτική σαν θέση ή αντίθεση προσπάθησε να διαχειριστεί υπέρ της δικής της εξουσίας την πρωτοκαθεδρία, την ανθρώπινη σκέψη. «Οι παλαιοί νεκροί αντικαθίστανται από τους νέους νεκρούς». Γι’ αυτό χάθηκε η έννοια της τιμής, της πίστης στον άνθρωπο, της αφοσίωσης, της θυσίας. Ο άνθρωπος απελπιστικά μόνος του αναπτύσσει το αίσθημα της «πατέντας» και της πνευματικής ιδιοκτησίας που μέχρι τότε ήταν άγνωστα, χάνει την συντροφικότητά του και την δυνατότητα να λειτουργεί ομαδικά. Δεν είναι πλέον, όπως λέει ο Τζον Ντον, το κομμάτι μίας τεράστιας ηπείρου αλλά το μοναχικό νησί ενός αρχιπελάγους που παραδέρνεται από τα κύματα. Η ευγένεια, η φυσική αγάπη για τον πλησίον αντικαθίσταται από την άγρια επιθετικότητα, όπως την αποκαλύπτει ο Φρόιντ.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μέσα στο πέλαγος των ανθρωπίνων δοξασιών, δηλαδή τα νέα και τα παλιά ψεύδη, όπως αυτές αναφέρονται σήμερα, υπάρχουν τρεις αξίες που σε αυτές πρέπει να υπακούσουμε. Πρώτον, στην αυτοανάλυση, δεύτερον στη φιλοσοφική μύηση και τρίτον την πολιτική εμπειρία όπως έχει κατασταλάξει πια στις μέρες μας.

Γιώργος Δρανδάκης, Διευθυντής Σύνταξης και Επιμελητής Ύλης

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ

Σημείωμα του εκδότη Τάσου Μενεμενόγλου . . . . . . . . .2

Προλεγόμενα του Γιώργου Δρανδάκη…. ………………..4

Ρένος Αποστολίδης

Σαν εισαγωγικό των Ήρκου και Στάντη Ρ. Αποστολίδη. .. . . . .6

Σημειώσεις στα αρχεία Καραμανλή του Ρένου Αποστολίδη. . . . . . . . . .8.

Ρένος: Ιn memoriam των Γιώργου Δρανδάκη και Σωτήρη Παστάκα .. .23

Κριτικό σημείωμα της Μαρίας Μαρκαντωνάτου…….29

Ποίηση

Σωτήρης Παστάκας…………………………..31

Γιώργος Δρανδάκης . . . . . . . . . . . . . . . . . .36

Αγγελική Σιδηρά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

Κώστας Σοφιανός…………………………….. 43

Γιώννης Πομώνης…………………………….. 44

Γιάννης Νικ. Μανιάτης. . . . . . . . . . . . . . . . .50

Μνήμη Λαπαθιώτη του Νίκου Λέκκα . . . . .51

Σχόλιο του Γιώργου Δρανδάκη. . . . . . . . . .53

Βιβλιοκρισίες του Σωτήρη Παστάκα. . . . . .57

Εικάζω του Παναγιώτη Λιναρδάκη…………61

ΑΨΕΝΤΙ, Διμηνιαίο Περιοδικό για την Τέχνη και τον Πολιτισμό, Τεύχος 01, Μάρτιος -Απρίλιος 2006, Έτος Πρώτο, σελίδες 64, τιμή 5Ε