Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

“Από το πρόσωπο στη διαδικασία” (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Ένα αεράκι που σε φυσά καταπρόσωπο αρκεί στο μέσο ανθρώπινο νου ως γεγονός για να πυροδοτήσει σκέψεις που σχετίζονται με την πνοή του. Φανταζόμενοι έναν πρωτόγονο Homo sapiens πριν από εκατό χιλιάδες χρόνια σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό για την επιβίωση φυσικό περιβάλλον, μπορούμε εύκολα να υποθέσουμε ότι θα ήταν δύσκολο έως αδύνατο ο ίδιος να αναζητούσε διαδικασία που θα ερμήνευε τη δροσερή πνοή στο πρόσωπό του και εύκολο να νιώθει είτε ότι το αεράκι εστάλη από κάποιο πρόσωπο είτε ότι το ίδιο το αεράκι είναι πρόσωπο.

Αποδεχόμενος κανείς ότι ένα φαινόμενο προκαλείται από πρόσωπο (ή είναι πρόσωπο) ταυτοχρόνως καθίσταται έτοιμος να αποδώσει στο πρόσωπο τις ιδιότητες του που βιωματικά γνωρίζει: την πρόθεση, την επιδίωξη, την οργή, τη διδαχή. Ένα αεράκι στο πρόσωπο μπορεί να διανθιστεί σε τέτοιο βαθμό από την ανθρώπινη φαντασία στους άξονες του χώρου και του χρόνου, ώστε οι ερμηνείες, η θέση του στα πράγματα και οι συμπεριφορές που παρουσιάζει σχεδόν να υποκαθιστούν την απλή, απλούστατη εμπειρία της καταπρόσωπο πνοής.

Κοιτάζοντας τις σύγχρονες επιστημονικές ερμηνείες για τα φαινόμενα, από την πνοή του ανέμου ως το γιατί τα ψάρια δεν πεθαίνουν σε μια παγωμένη λίμνη κι από την προέλευση της ύλης έως την προέλευση του ανθρώπου, διαπιστώνουμε ότι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία (μια εξαίρεση: Crick et al, 1973), ούτε αναζητούν ούτε περιλαμβάνουν πρόσωπα. Οι επιστημονικές ερμηνείες αντιμετωπίζουν τα φαινόμενα ως φυσικά και για την ερμηνεία τους προτείνουν και ελέγχουν διαδικασίες.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

“Βιοποικιλότητα” (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Tο δικαίωμα καθενός στην υποστήριξη οποιασδήποτε (ξανά: οποιασδήπτε) άποψης το έβρισκα ανέκαθεν αυτονόητο, δίχως να το εγκλωβίζω στις φόρμες της προσωπικής μου ασφάλειας. Δέχομαι, λοιπόν, την υποστήριξη του κομμουνισμού, του αναρχοκαπιταλισμού, του αντιεμβολιασμού, της αναρχίας, του μισανθρωπισμού, του ναζισμού, του εθνικισμού, της αυτοδικίας, του ρατσισμού κι όποιας άλλης, νοσηρής ή υπέροχης, δοκιμασμένης ή καινοφανούς ιδέας από τον οιονδήποτε, δίχως, φυσικά, να ασπάζομαι την ιδέα ή να αναγνωρίζω σε κανέναν το δικαίωμα να τοποθετεί εαυτόν υπέρ του νόμου, ο οποίος δεσμεύει άπαντες.
Επί διατυπώσεως άποψης, αναζητώ αυθόρμητα τη συνέπεια. Παραδείγματος χάρη, μπορώ να καταλάβω γιατί κάποιος γελά βλέποντας «Μπραφ» όταν ο Mikeius κλείνει την εκπομπή του λέγοντας «στα τραίνα», μη παραπεμπόμενος, προφανώς, στα έξι εκατομμύρια των θυμάτων του Ολοκαυτώματος που γνώρισαν ασύλληπτο πόνο, βασανίστηκαν και θανατώθηκαν κάτω από πρωτοφανή αγριότητα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Αν, όμως, αυτός ο ίδιος επιτεθεί σαν κάποιος να βίασε τη μητέρα του επειδή κάποιος άλλος τόλμησε να ισχυριστεί ότι στις καταγγέλλουσες βιασμό κατά το μοντέρνο trend υπάρχουν και κάποιες attention whores, τότε δεν πρόκειται να πειστώ ότι ο επιτιθέμενος εθίγη λόγω της υπερευαισθήσιας του στον ανθρώπινο πόνο. H υπερευαισθησία του είχε προηγουμένως ξεβρακωθεί όταν γελούσε με το «στα τραίνα» και δε με πείθει, πλέον, ως κινητήρια δύναμη των αντιδράσεων πτηνού που εδέχθη υπόθετο, όσο κι αν παρουσιάζεται ως τέτοια.
Μπορώ, εξάλλου, να κατανοήσω έναν σκληρό μαρξιστή, ο οποίος θεωρεί απαράδεκτη την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής από ιδιώτες. Ένας τέτοιος μαρξιστής, όμως, ως εργοστασιάρχης, μου προκαλεί ένα γνώριμο συναίσθημα δύσκολα περιγράψιμο. Ας πούμε ότι τον θωρώ ως μια πράσινη, αηδιαστική βιοχλαπάτσα, που αντλεί ύπαρξη κουνώντας το δάχτυλο, διάγοντας βίο στο άλλο άκρο των πεποιθήσεων που υπερασπίζεται με περισσή γελοιότητα.
Τους Social Justice Warriors τους συναντά κανείς παντού. Απαιτούν σαν επιληπτικά θρασίμια να αλλάξουν επιστημονικές ορολογίες, επιτίθενται με περισπούδαστη εριστικότητα, προσβάλλουν σαν ιδιοκτήτες απόλυτης αλήθειας, απαγορεύουν τα ομηρικά έπη, αποσύρουν τη συλλογή Δαρβίνου από μουσεία, καταστρέφουν αγάλματα γιατί τα αντιλαμβάνονται ως σεξιστικά, βιάζουν ανεμόμυλους, κορμούς δένδρων, στύλους της ΔΕΗ, συνουσιάζονται με την αυταρέσκειά τους και φασίζουν. Μπορούν να σε λιθοβολήσουν αν τολμήσεις να πεις κάτι για το Ισλάμ, αλλά θέλουν να διδάσκεται το Life of Brian στους παιδικούς σταθμούς. Μας ζαλίζουν ολημερίς κι ολονυχτίς για την Ορθοδοξία, αλλά για τους κομμένους λαιμούς δεν τους περισσεύει ούτε λόξυγκας. Κλαίνε και οδύρονται αν ένας αστυνομικός σπρώξει ένα διαδηλωτή, αλλά αν ένας δικός τους κάψει ζωντανή μια έγκυο μιλούν για παράπλευρες απώλειες ενός δίκαιου αγώνα ή αποστρέφουν το βλέμμα τους, αφού δεν υπάρχει θεσμικό ατόπημα στη δολοφονία.
Τι να πεις. Βιοποικιλότητα.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η αξιοπρέπεια του ανυπεράσπιστου Φεβρουαρίου» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

«Ο Bachelard θα έκανε μια ψυχανάλυση του Φεβρουαρίου, όπως έκανε για τη φωτιά. Ο Φεβρουάριος μάς διδάσκει την έλλειψη και άρα την επιθυμία. Είναι ο μήνας που διδάσκει την ανάληψη του πένθους για το ανεπίτευκτο της ολότητας […]» γράφει σε ένα κείμενό του ο Βασίλης Λαλιώτης (εδώ: http://new.poiein.gr/2016/02/01/ooaiueooc-oio-oaanioanssio/)
Ο Φεβρουάριος σημαίνει την κάθαρση, τον εξαγνισμό (κατά το λατινικό «februus»). Είναι το ημιτελές τραγούδι που σμίγει τους αγίους με τα καθάρματα πάνω από τα ανθρώπινα, στο ύψος της τέχνης. Εκεί που όλα αποκαθίστανται, εξαγνίζονται και επιστρέφουν ξανά στην επίγεια ταπεινότητα, αλλά και ταπείνωσή τους. «Κι οι μέρες που σου λείπουν, ω Φεβρουάριε, ίσως μας αποδοθούν στον παράδεισο …» έγραφε με τον λυρικό του ουτοπισμό ο Λειβαδίτης, ξεχνώντας πως εμείς χρωστάμε στον Φεβρουάριο, όχι αυτός σε εμάς.
Ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας που ο Μπωντλαίρ, λίγο πριν τον θάνατό του, φοβήθηκε οτι τα «Άνθη του Κακού» θα μείνουν στην αφάνεια. Οι ευωδιές, όμως, της τέχνης του φθάνουν μέχρι σήμερα. Πιο ισχυρές από τις δυσοσμίες της τότε ζωής του.
Ο Φεβρουάριος είναι ένας Αύγουστος με κομμένο πόδι. Για αυτό και η φλέβα του νερού κτυπά πιο δυνατά. Για να υπενθυμίζει στον Οκταβιανό οτι δεν έχει διασωθεί κανένα κείμενό του κι ας του στέρησε μία μέρα για τη δική του αιωνιότητα. Να του θυμίζει οτι έχασε την «επιθυμία» αναζητώντας την «ολότητα», που δεν ήρθε ποτέ.
Η  «αξιοπρέπεια του ανυπεράσπιστου» Φεβρουαρίου είναι η παντοτινή νίκη του απέναντι στους άλλους, «ισχυρούς» μήνες.
Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

“Το επιστημονικό ήθος ως άτρωτη παγκόσμια συλλογικότητα” (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Ιt works, bitches

O Richard Dawkins σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης

Οι κοινές, κοινότατες αλήθειες πως οι εταιρείες-κολοσσοί συχνά συμπεριφέρονται με τρόπο ανήθικο και πως με το χρήμα αγοράζουν πολιτικούς και συνειδήσεις είναι ευρέως εμπεδωμένες, αλλά, ταυτοχρόνως, κι επικίνδυνες.

Γίνονται ιδιαίτερα επικίνδυνες όταν εκτείνονται ως την αντίληψη πως σ υ μ β α ί ν ε ι μια παγκόσμια, καθολική, επιστημονική συνωμοσία, η οποία επιμένω ότι ούτε συνέβη ούτε πρόκειται (ευτυχώς) να συμβεί ποτέ.

Επί τρεχούσης υγειονομικής κρίσης είδαμε πολιτικούς και επιστήμονες να αυτοαναιρούνται επανειλημμένως (δείτε, επί παραδείγματι, τις αντιφατικές δηλώσεις Σωτηρίου Τσιόδρα και Αδώνιδος Γεωργιάδου περί της χρήσης μάσκας κατά την εξέλιξη της πανδημίας). Είδαμε παγκοσμίου κλάσεως επιστήμονες να διαφοροποιούνται σε βαθμό παροιμιώδη από την κυρίαρχη γραμμή με δηλώσεις ή και επιστημονικές δημοσιεύσεις: αναζητήστε τις δηλώσεις του νομπελίστα Λουκ Μοντανιέ περί κατασκευής του Sars-CoV-2 σε κινέζικα εργαστήρια (αλήθεια που κατά τον ίδιο αποκρύπτεται) ή τη δημοσίευση του Ιωάννη Ιωαννίδη για τα ευρέως εφαρμοζόμενα απαγορευτικά, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι ασήμαντη η ωφέλεια εξ αυτών στη διασπορά του ιού και μεγάλη η ζημία που αυτά επιφέρουν.

Τέτοια γεγονότα θα έπρεπε να μας πείθουν ότι, ευτυχώς για την ανθρωπότητα, παγκόσμια δύναμη που μπορεί να οδηγήσει σε συλλογική πειθαρχία τους επιστήμονες δεν υπάρχει. Δυστυχώς, όμως, αντί γι’ αυτό, πειθόμεθα ότι οι περισσότεροι επιστήμονες είναι πουλημένοι και οι ολίγοι ομιλούν την αλήθεια.

Αν ήταν, όμως, έτσι, η επιστήμη αντί να υπερδιπλασίαζε το μέσο όρο ζωής μέσα σε λίγες δεκαετίες, θα τον ταπείνωνε.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

“Νίκη όπου έχουμε νικηθεί” (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Ο φασισμός, λένε, νικιέται με την παιδεία. Ποια παιδεία, όμως; Την παιδεία που σου απαγορεύει να χρησιμοποιήσεις τη λέξη «λαθρομετανάστης» διότι αντιλαμβάνεται το περιεχόμενό της διαφορετικά από το κοινό λεξικό; Την παιδεία που σου επιτρέπει να καταλαμβάνεις κατά το δοκούν δημόσιους χώρους στο όνομα της ελευθερίας; Την παιδεία της τυφλής απόδοσης φασιστικής προέλευσης της αντίθετης –όποια κι αν είναι αυτή– άποψης; Την παιδεία που εξαναγκάζει πληθυσμούς οι οποίοι δεν επιθυμούν να συμβιώσουν στην υποχρεωτική συμβίωση; Την παιδεία που νομιμοποιεί φόνους, βασανισμούς και ολοκληρωτικά καθεστώτα στο όνομα της ισότητας; Την παιδεία που επιτρέπει την καταστροφή της δημόσιας και της ιδιωτικής περιουσίας στο όνομα της επανάστασης και του μίσους έναντι του πλούτου; Την παιδεία που σε νομιμοποιεί να εφαρμόζεις μόνον τους νόμους που σου αρέσουν; Την παιδεία που αντιλαμβάνεται τον πολίτη απολύτως ανεύθυνο και τον πολιτικό που τον εξυπηρετεί εξ ορισμού ένοχο;

Αστυνομεύστε τις λέξεις, ανεχθείτε κλειτοριδεκτομές, ρωτήστε τους παρελαύνοντες πώς να ορίσετε τα φύλα, διαγράψτε και υβρίστε όσους διαφωνούν μαζί σας, λεηλατήστε περιουσίες, δολοφονήστε όσους δε συμμερίζονται τις απόψεις σας, κάντε καταλήψεις, βανδαλίστε, φτύστε στα μούτρα το νόμο, βασανίστε τους αστυνομικούς που κυκλοφορούν στην πόλη, διοριστείτε με ρουσφέτι και σκοτώστε χάριν ανθρωπιστικού ιδεώδους τους πολιτικούς που σας διόρισαν ή ψηφίστε ναζιστές, να τους εξολοθρεύσουν αυτοί, επειδή θυμώσατε για όλη αυτή την οικονομική, την πολιτική και ηθική χρεοκοπία.

Είναι η παιδεία που νικά καθημερινά το φασισμό.

Διαβάστε περισσότερα