Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Η νέα τάξη πραγμάτων» (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Aν πιστεύεις ότι μας ψεκάζουν, αυτό το κείμενο δε σε ενδιαφέρει. Αν πιστεύεις ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό, ότι οι χαρτορίχτρες και οι καφετζούδες γνωρίζουν το μέλλον, ότι οι αριστεροί είναι άπαντες καλοί άνθρωποι, ότι η Ελλάς μπορεί να νομοθετήσει ό,τι θέλει χωρίς να ρωτήσει κανέναν, μη διαβάσεις αυτό το άρθρο. Αν νομίζεις ότι ένα κράτος μπορεί να ξοδεύει για πρόωρες, μη προνοιακές, συντάξεις περισσότερα από όσα εσοδεύει από φόρο επιχειρήσεων και φόρο ακινήτων αθροιστικά, μην ασχοληθείς με αυτές τις αράδες. Αν πιστεύεις ότι για τις παρανομίες των επιχειρηματιών ή τη διαφθορά πολιτών τε και πολιτικών ευθύνεται ο καπιταλισμός, αν πιστεύεις ότι καλός πολιτικός είναι αυτός που σε διορίζει στο δημόσιο και φροντίζει για την εκεί μονιμότητά σου με φορομπήξιμο, μην μπαίνεις στον κόπο να συνεχίσεις την ανάγνωση. Αν φρονείς πως για όλα φταίνε οι ξένοι, οι σιωνιστές, οι συνωμότες, το κακό το ριζικό μας, ο νεοφιλελευθερισμός, αν θέλεις ξύλο στη βουλή, σταμάτα αμέσως να διαβάζεις. Αν θεωρείς ότι όλοι μπορούν να γίνουν πλούσιοι αν δημευτούν οι περιουσίες των πλουσίων και αποδοθούν στους φτωχούς, αν πιστεύεις ότι η Microsoft, η Apple κι η Toyota είναι τα όργανα του διαβόλου στη γη, δεν υπάρχει λόγος να ασχολείσαι με αυτές τις προτάσεις. Αν σου αρέσουν τα καιγόμενα αυτοκίνητα και οι σπασμένες βιτρίνες, οι καταλήψεις δημοσίων χώρων, το γκράφιτι στους τοίχους των πανεπιστημίων, αν νομίζεις ότι μεταρρύθμιση είναι η καμία απόλυση στο δημόσιο και η πρόωρη σύνταξη στα σαράντα με ανήλικο, αν νομίζεις ότι είναι προτιμότερο να ξεροσταλιάζεις σε έναν κισέ από το να πατάς ένα πλήκτρο στο κινητό σου τηλέφωνο, απόστρεψε το βλέμμα σου μακριά από τις απόψεις αυτές. Αν αριστερός ή δεξιός γεννήθηκες και δεξιός ή αριστερός θε ν’ αποθάνεις, μάθε ότι ο εμφύλιος τέλειωσε, κι είναι άλλος ο πόλεμος τώρα που μας κατατρώγει τα σωθικά.

Στη νέα τάξη πραγμάτων, όποιος δεν παράγει πλούτο, δεν μπορεί να δανειστεί.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Το τραγούδι της μειοψηφίας» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

Κάποτε ποντάρανε στον λαό [και στα μπάνια του] με τη λογική της μάζας. Μετά εξειδικεύτηκαν στον «μέσο άνθρωπο» και στα 10 tips ευτυχίας του, «εξαγοράζοντας» εντέχνως τις προτιμήσεις του. Τώρα στοχεύουν στις μειοψηφίες ως διακριτά και ενεργητικά υποσύνολα ψηφόρων. Τους αξίζει ένα άσμα.
 
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ
 

Ήμουν μια μειοψηφία στην πλειοψηφία σας

Μια μικρή παρανυχίδα στα μεγάλα νύχια

Ταπεινό αλφαβητάρι στην υπεροψία σας

Ήμουν το λιγνό κεράκι στη βαθιά σας νύχτα.

 

Μια φωτογραφία είμαι στο Μαξίμου αγκαλιά

Σαν καρδούλα στριμωγμένη σ’ ένα τουιτάρισμα

Σε παρέλαση είμαι friendly για της κάλπης την κοιλιά

Είμαι ο ήχος που ξεχνιέται σε παλιό γιουχάρισμα.  

 

Ήμουν  μια μειοψηφία στις μειοψηφίες σας

Μία πένθιμη κορδέλα σε προφίλ μιας μέρας

Ένας φόβος να θυμίζει όλες τις φοβίες σας

Ήμουν μια ανωνυμία της δημόσιας σφαίρας.

 

Μία θέση είμαι τώρα μες το ψηφοδέλτιο

Σαν λαμπάδα φωτισμένη μπρος σε επιτάφιο

Με αποκαλούσαν «χεῖρον», με φωνάζουν «βέλτιον»

Είμαι η λέξη που θα σβήσει πρώτη στο εδάφιο. 

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Οι δυο όψεις της πραγματικότητας» (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

O Kurt Wise είναι παλαιοντολόγος, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου του Harvard (διδακτορική διατριβή υπό τον Stephen Gould) και μπροστάρης του Young Earth Creationism, του κινήματος που απορρίπτει άπαντα τα επιστημονικά consensus της σύγχρονης παλαιοντολογίας. O Masatoshi Nei, γενετιστής παγκοσμίου φήμης, απορρίπτει τη φυσική επιλογή ως οδηγό της Εξέλιξης, της οποίας η σημασία είναι αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία των Βιολόγων του πλανήτη.

Κανείς, ωστόσο, δεν έχει τολμήσει να πει ότι ο Wise δεν είναι πραγματικός παλαιοντολόγος ή ότι ο Nei δεν είναι πραγματικός γενετιστής. Αν μετατοπίσουμε, όμως, το παράδειγμα, στην Ελλάδα καταστρατηγούνται και τα στοιχειώδη: ο σταλινισμός δεν ήταν πραγματικός κομμουνισμός, ο κύριος Πολάκης δεν είναι πραγματικός αριστερός, η κυβέρνηση δεν είναι πραγματική αριστερά.

Τι κι αν εξηγείς ότι οι πολιτικές παρατάξεις δε φέρουν μόνο ως ταυτότητα τα κείμενα των θεωρητικών τους, αλλά και την ιστορία τους και τα πρόσωπα που διαδραμάτισαν καίριο ρόλο σε αυτήν… η άρνηση της πραγματικότητας βολεύει και σε κανέναν δεν αρέσει να ξεβολεύεται.

Η εσωτερική πραγματικότητα προσφέρει γαλήνη.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Ένας αρχαίος πειρασμός» (γράφει ο Νίκος Ράπτης)

 

 

Οι γνωστοί πειρασμοί εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά έχουμε βρει τρόπους να τους εξουδετερώνουμε ή να τους ικανοποιούμε σχετικά εύκολα. Υπάρχει, όμως, και ένας πειρασμός πιο ύπουλος και κρυμμένος, πιο διανοητικός και διεισδυτικός. Είναι ο πειρασμός της έκφρασης γνώμης χωρίς γνώση. Εκφράζω μια γνώμη, η οποία εμφανίζεται σαν γνώση, αλλά η πηγή της είναι μια επισφαλής εικασία ή η υιοθέτηση μιας «πρόχειρης» άποψης, κάτι που «άκουσα» ή «διάβασα». Το είδες όμως; Το γνωρίζεις πραγματικά; Όχι, αισθάνομαι ότι δεν έχω πραγματική γνώση και αυτό κάπου μέσα μου το γνωρίζω. Αντί να σιωπήσω, λοιπόν, και να σκεφτώ, αντί να ερευνήσω περισσότερο, να ρωτήσω και να αναρωτηθώ, υπέπεσα στον πειρασμό να ταυτίσω τη γνώμη με τη γνώση. Ίσως μέσα από έναν αντίλογο ή έναν διάλογο να συνειδητοποιήσω περισσότερο το λάθος μου. Η γνώση, άλλωστε, αν είναι πραγματική, δεν πρέπει να επιδέχεται αντιλόγων.

Ο Πλάτων ήταν από τους πρώτους στοχαστές – και ίσως ο πιο συστηματικός και βαθύς αναφορικά με αυτό το πρόβλημα – που διέβλεψε αυτό τον «πειρασμό». Είχε άλλωστε την εμπειρία της δημοκρατίας και της «κοινής γνώμης» της εποχής του. Ακόμη περισσότερο, είχε την εμπειρία της δράσης των Σοφιστών, οι οποίοι ειδικεύονταν στις τεχνικές της πειθούς και της χειραγώγησης της, ατομικής ή κοινής, γνώμης (και οι ποιητές, άλλωστε, είχαν πάντοτε τον τρόπο τους να πείθουν το κοινό τους και να το σαγηνεύουν, ειδικά εκείνη την εποχή, όπου περιβάλλονταν με υψηλό κύρος). Ο Πλάτων, λοιπόν, προσπάθησε να κατανοήσει σε βάθος τη μαγική και επικίνδυνη έλξη της χωρίς γνώση άποψης και γνώμης. Μαγική η έλξη της, γιατί σε «βομβαρδίζει» από πολλές πλευρές και σε πιέζει με διάφορους – συνήθως συναισθηματικούς – τρόπους να «συμμορφωθείς» μαζί της. Επικίνδυνη η έλξη της, διότι γνώμη, άποψη και εντύπωση χωρίς πραγματική γνώση είναι επισφαλής και σαθρή.

Οι γνώμες, οι εντυπώσεις και οι απόψεις κυκλοφορούν ελεύθερες και είναι, πολλές φορές, γοητευτικές, ιδίως όταν γίνονται «κοινή γνώμη» ή όταν μοιάζουν με τη γνώση. Αλήθεια, όμως, τι κύρος μπορεί να έχει η γνώση στις μέρες μας αν δεν μπορεί να επηρεάσει την κοινή γνώμη και τη γνώμη μας; Η γνώμη, ατομική ή κοινή, είναι ο μόνος δίαυλος από τον οποίο πρέπει να περάσει η γνώση για να έχει κύρος.

Εντέλει, όμως, ποιο είναι το θεμέλιο της γνώσης; Μπορούμε να το γνωρίσουμε;

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Έτσι, λοιπόν, θα το πάμε;» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

 

`

Έτσι, λοιπόν, θα το πάμε; Θα χρησιμοποιούμε ή θα κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις για να κατηγορήσουμε ή να δικαιολογηθούμε; Θα καταναλώσουμε αστοχα και την τελευταία ρανίδα νοήματος που έχουν οι μεγάλες ιδέες, που μετουσιώνονται σε λέξεις, για να επιχειρηματολογήσουμε σε αυτόν τον αδίστακτο αγώνα (μονο)λόγων; Θα ξεζουμίσουμε κάθε  σημασιολογικό φορτίο που κουβαλούν στις πλάτες τους οι συνδυασμοί αυτών των εικοσιτεσσάρων γραμμάτων, που σαν μυρμηγκάκια υπομένουν καρτερικά το νοηματικό τους άχθος -ως βάρος ή/και λύπη- χρόνια, δεκαετίες, αιώνες τώρα, απλώς και μόνο για να αυξηθεί η επισκεψιμότητα/ αναγνωσιμότητα του μέσου με το οποίο τις διατυπώνουμε;

Μέσα σε λίγους μήνες γεράσαμε λέξεις όπως «δημοκρατία», «φασισμός», «ρατσισμός», «σεξισμός», «διακρίσεις», «ηθική», «νομιμότητα», «διαπόμπευση», «πένθος»,  «πάθος», «φόβος», -για να αναφέρω ενδεικτικά μερικές- ξοδεύοντάς τες απερίσκεπτα, αλόγιστα, ανιστόρητα, καταχρηστικά. Αντί να λειτουργούν ως ερμηνευτικά εργαλεία, τις σπαταλάμε ως κατηγορίες, λασπολογίες, προπαγάνδα, παραπληροφόρηση, ως μέσο εντυπωσιασμού, εξυπνακισμού, χαριεντισμού κ.ό.κ. Κάθε μέρα και μια λέξη εξασθενεί μέσα από τη βίαιη χρήση της και η ζωή μας «συγγενεύει» όπως έγραφε ο Φουκώ στο «Οι λέξεις και τα πράγματα» (μετφρ. Κωστής Παπαγιώργης, εκδ. γνώση, 1986) «με τη βαθειά ενόχληση εκείνων πού έχει καταστραφεί η γλώσσα τους: πού έχουν απωλέσει την «κοινότητα» ανάμεσα στον τόπο και στο όνομα. Ατοπία. Αφασία».  Κι αν ο Μαλαρμέ απαντώντας στον Νίτσε δήλωνε σθεναρά ότι «εκείνος πού μιλάει είναι η ίδια η λέξη, στη μοναξιά της, στην εύθραυστη δόνησή της, στο μηδέν της — όχι το νόημα της λέξης, αλλά το αινιγματικό και αβέβαιο “είναι” της», ο Σατρ έγραφε: «Οι λέξεις κατέγραφαν τα πράγματα, μετατρέποντας τις πράξεις σε ιεροτελεστίες και τα γεγονότα σε τελετές».

Εμείς  διανύουμε ταυτόχρονα την ντεριντιανή αποδόμηση και τη βεμπεριανή απομάγευση των λέξεων στην πιο οδυνηρή εκδοχή τους. Τη χρησιμοθηρία τους άνευ περιεχομένου. Έτσι, λοιπόν, θα το πάμε;

Διαβάστε περισσότερα