Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Ραδιόφωνο Ποιείν

Ραδιόφωνο Ποιείν

Ραδιόφωνο Ποιείν

Ν. Χ. Μάντζαρος, «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» (ποίηση: Διονύσιος Σολωμός), εκδ. Δήμος Κέρκυρας, 2018

H  ηχογράφηση της πρώτης ολοκληρωμένης εκτέλεσης της τρίτης πολυφωνικής εκδοχής του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» του Ν.Χ. Μάντζαρου. Η ηχογράφηση αυτή της τελικής μορφής της πολυφωνικής μελοποίησης του Ύμνου, που πραγματοποιήθηκε την Άνοιξη του 2018 από το Ανδρικό Τμήμα της Χορωδίας Κέρκυρας υπό τη διεύθυνση της Μαέστρου Χριστίνας Καλλιαρίδου, αποτελεί την πρώτη ηχογράφηση του έργου. Για την υλοποίησή του, ο Δήμος συνεργάστηκε με τον δρ. Μουσικολογίας Κωνσταντίνο Ζερβόπουλο, που εχει κάνει τη μουσικολογική έρευνα και επιμέλεια του έργου. 

`

Ο Διονύσιος Σολωμός (1798-1857) συνέθεσε το γνωστότερο ολοκληρωμένο έργο του, τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, στην ιδιαίτερή του πατρίδα, τη Ζάκυνθο, πριν από 195 χρόνια (το Μάιο του 1823). Σε όλα αυτά τα χρόνια, εκατοντάδες βιβλία και μελέτες έχουν γραφτεί για τον ποιητή και το έργο του. Για τις μελοποιήσεις, όμως, του Ύμνου, με τις οποίες καταπιάστηκε με μνημειώδη σχολαστικότητα για περισσότερα από 35 χρόνια (από το 1828 έως πιθανότατα το 1865) μόνον ο κερκυραίος συνθέτης Νικόλαος Χαλικιόπουλος – Μάντζαρος (1795-1872), στενός φίλος του ποιητή, πολύ λίγα ήταν γνωστά μέχρι πριν λίγα χρόνια. Η σύγχρονη μουσικολογική έρευνα1, μέσα από τη συγκριτική και συστηματική μελέτη ενός τεράστιου σε όγκο υλικού που σχετίζεται με τον συνθέτη και το έργο του, έχει πλέον αποκαταστήσει και αναδείξει το έργο σχεδόν στο σύνολό του, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν οι εξής μελοποιήσεις (ολοκληρωμένες ή τμηματικές) και αναθεωρήσεις γραφών του Ύμνου: «Πρώτη» μελοποίηση: Διασώζεται κυρίως στη μοναδική έντυπη μεταθανάτια έκδοση του έργου από τον οίκο Clayton & Co. Πρόκειται για την πρώτη γραφή του έργου (περίπου 1828-1829, ίσως αρχές 1830), η οποία είναι, κυρίως, ομοφωνικής υφής, σε ύφος «λαϊκό και απλό», αποτελούμενη από 24 αριθμούς – μέρη. Από αυτήν, τα πρώτα μέτρα του 1ου αριθμού-μέρους (χωρίς την πιανιστική εισαγωγή και με κάποιες απλουστεύσεις) καθιερώθηκαν, με Βασιλικό Διάταγμα τον Ιούνιο του 1865, ως ελληνικός εθνικός ύμνος.

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Βασίλης Δημητρίου, «Δόξα και Θάνατος», ποίηση: Pablo Neruda , ΜΙNOS, 1975

Δισκογραφική αποτύπωση του θεατρικού έργου του Πάμπλο Νερούδα «Δόξα και Θάνατος του Χοακίν Μουριέτα», (1968)  το οποίο ανέβηκε το 1974 στο θέατρο «Ακάδημος» από την «Ελεύθερη Λαϊκή Σκηνή» του Μανώλη Μαυρομάτη σε σκηνοθεσία του ίδιου. Πρωταγωνιστούσαν οι Νίκος Βασταρδής, Ρένα Βενιέρη (σύζυγος του Μαυρομάτη) και Τάνια Σαββοπούλου. Η ελεύθερη απόδοση των στίχων από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Τα τραγούδια της παράστασης ερμήνευε η Ζωή Φυτούση. Στον πρόλογο ακούγεται ηη φωνή της Ορτέντσια Αλιέντε, χήρας του δολοφονημένου προέδρου της Χιλής Salvador Allende. Στα αφηγηματικά μέρη  ο Νίκος Βασταρδής. Τραγουδούν οι: Αλέκα Αλιμπέρτη, Μάνος Μουντάκης και Νίκος Γεωργής.

`

Το τραγούδι του εργάτη

Σκάβοντας σκάβοντας σκάβοντας
περνάμε μια σκυλίσια ζωή
ψάχνοντας ψάχνοντας ψάχνοντας
στο βούρκο και στην άμμο χωμένοι
σκάβοντας σκάβοντας σκάβοντας
με πόνο πυρετό και πείνα
ψάχνοντας ψάχνοντας ψάχνοντας
χωρίς Θεό αστέρια και Πατρίδα

Στους πλούσιους πηγαίνει το χρυσάφι
κι η φτώχεια συνεχίζεται

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Αλμανάκ Ποιείν 2018: Οι 4+1 δίσκοι μελοποιημένης ποίησης (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

1. Σταμάτης Κραουνάκης, «Lorca- Duende / Τα τραγούδια», εκδ. Άπαρσις & Λυχνία, 2018

Πολύπειρος και πανέξυπνος συνθέτης ο Κραουνάκης σε αυτή τη μουσική του εργασία δομημένη πρώτα ως μουσικοθεατρική παράσταση γνωρίζει επακριβώς και τι μελοποιεί και τη θεατρική της υπόσταση και προσφέρει δέκα μελοποιημένα ποιήματα του Λόρκα μισοκλείνοντας το μάτι στην παράδοση του Λόρκα στη δισκογραφία (βλ. Χατζιδάκις-Ξαρχάκος- Λεοντής) έχοντας το άλλο μισό στο δικό του ντουέντε που συνομιλεί με το πνεύμα του ποιητή. Κανταδορεί και ιερουργεί ως υμνωδός μελοποιητής, χρησιμοποιεί λυρικούς τενόρους οργανικά και απελευθερώνει το λόγο που ταξιδεύει ως αερικό συναίσθημα αλλά και γήινη σκέψη.

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Βασίλης Πανόπουλος- Ζοζεφίνα Τζονάκα, «Αριστοφάνη, «Πλούτος» -«Θεατρική διασκευή για ανήλικους θεατές», εκδ. Αρμός, 2018

Μουσική: Βασίλης Πανόπουλος

Τι είναι ο Πλούτος του Αριστοφάνη;
Είναι μια αρχαία κωμωδία που παίζεται μέχρι σήμερα.Ο τυφλός Πλούτος, ο οποίος θεραπεύτηκε, μοιράστηκε πλέον «ίσα και όμοια» σε όλους τους Αθηναίους πολίτες.

Και γιατί ο λαός μας επιμένει ότι ο «Πλούτος είναι τυφλός»;
Μάλλον, κάτι δεν πήγε καλά κι εδώ.

Για ποιον λόγο να γίνει διασκευή για ανήλικους θεατές;
Για να ανακαλύψουν τα παιδιά με δημιουργικό και καλλιτεχνικά γόνιμο τρόπο τα σημαντικότερα έργα του αρχαίου ελληνικού δράματος. Επίσης να γίνουν αποδέκτες του υψηλού ήθους και ύφους αλλά και των πανανθρώπινων αξιών που αυτά περιέχουν, με τρόπο κατανοητό και σε γλώσσα οικεία. Δύο σημερινοί ήρωες προστέθηκαν στο κείμενο της διασκευής, δύο νέα παιδιά, ο Αρίστος και ο Φάνης, στα ιντερμέδια που τους αναλογούν, οι οποίοι σχολιάζουν, κρίνουν και προσπαθούν να αντιληφθούν τα έργα και τις ημέρες των ηρώων του έργου.

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Κώστας Θωμαϊδης, «Για τον Άλκη Αλκαίο / IN MEMORIAM BERLINER ENSEMBLE/ Φλεβάρης 1996/ Βερολίνο»

 

Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Κώστα Θωμαϊδη

 

`

Τον Βαγγέλη (Άλκη Αλκαίο) τον γνώρισα από τον Θάνο Μικρούτσικο, στη συνεργασία τους στο «Εμπάργκο», το 1983. Η πρώτη μου εντύπωση από τη γνωριμία ήταν τα μάτια και το χαμόγελό του που έλαμπαν στο πρόσωπό του. Οικείος, με ευγένεια και λάτρης της μουσικής και του τραγουδιού. Ανέλυε τα τραγούδια, τόσο τους στίχους όσο και τη μελοποίηση  με εξαιρετικό τρόπο. Η φιλία μας αναπτύχθηκε με τον καιρό και οι συναντήσεις μας, στο σπίτι του, στις Εργατικές κατοικίες στην Κηφισιά, συναντήσεις πολύωρες με θέματα γύρω από την μουσική, αλλά και τους στίχους των τραγουδιών. Καθισμένος στην πολυθρόνα και δίπλα στο τραπεζάκι το κασετόφωνο και δεκάδες κασέτες. Ήταν και φανατικός ακροατής του ραδιοφώνου και το μόνιμο δώρο μου, όταν βρισκόμασταν, ήταν κασέτες με  επιλογές τραγουδιών που άκουγε στις εκπομπές μου.

Η δυνατότερη όμως ανάμνηση που κρατώ στη μνήμη μου, είναι από τον Φλεβάρη του 1986, όταν βρέθηκα στο Βερολίνο, στο Berliner Ensemble, το θέατρο που είχε ιδρύσει ο Brecht, για συναυλία με έργα δύο Ελλήνων συνθετών (Μίκη Θεοδωράκη και Θάνου Μικρούτσικου). Για μία εβδομάδα   στο χιονισμένο Βερολίνο είχαμε πρόβες με Έλληνες και Γερμανούς μουσικούς, μια και το πρόγραμμα είχε πολλές απαιτήσεις. Ο Βαγγέλης, από αρκετούς μήνες πριν, νοσηλεύονταν σε νοσοκομείο λίγα χιλιόμετρα μακριά από την πόλη. Ένα πρωινό, με το αυτοκίνητο ενός φίλου, τον επισκεφθήκαμε. Στην παρέα, ο Νίκος Τουλιάτος, ο Θανάσης Νικόπουλος και ο Αστέρης Κούτουλας. Η χαρά του μόλις μας είδε ήταν μεγάλη, δεν περιγράφεται. Οι φωνές μας, τα γέλια οι συζητήσεις έσπασαν το γκρίζο και στενάχωρο περιβάλλον του νοσοκομείου. Ρωτούσε με ενδιαφέρον για το πρόγραμμα της συναυλίας και ιδιαίτερα για τα έργα «Ο Επιζών» σε ποίηση του Τάκη Σινόπουλου και μελοποίηση Μίκη Θεοδωράκη, «Σπουδή στα ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι» και «Σονάτα του Σεληνόφωτος» σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, μελοποιημένα από τον Θάνο Μικρούτσικο. Η θεραπεία που ακολουθούσε ο Βαγγέλης εκείνη την εποχή, του επέτρεπε την μετακίνηση, έτσι κατορθώσαμε, να αποσπάσουμε από τη διεύθυνση του Νοσοκομείου άδεια για να παρακολουθήσει την συναυλία. Εκείνη την βραδιά το Berliner Ensemble ήταν κατάμεστο, μια και το ενδιαφέρον για την Ελληνική μουσική ήταν μεγάλο από το Γερμανικό κοινό.

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, παρουσιάσαμε και επιλογή από δέκα τραγούδια. Όταν έφθασε η στιγμή να τραγουδήσω το «Ερωτικό (Πιρόγα)»,  αφιέρωσα το τραγούδι στον Άλκη Αλκαίο, λέγοντας στο κοινό, ότι παρευρίσκεται ο ποιητής του. Η συγκίνηση όλων μας  μεγάλη.  Μετά το τέλος της συναυλίας ο Βαγγέλης ήταν φορτισμένος συναισθηματικά. «Δώσατε χρώματα στο γκρίζο που με περιβάλει»,  μας είχε πει, λόγια που ποτέ δεν θα ξεχάσω. Δέκα χρόνια αργότερα, στην   παρουσίαση του δίσκου «Στου Αιώνα την Παράγκα» με έκπληξη διάβαζα στο σημείωμά του: «Η Ρόζα χαρίζεται στους Κώστα Θωμαϊδη, Νίκο Τουλιάτο και Θανάση Νικόπουλο –In Memoriam Berliner Ensemble». O Άλκης Αλκαίος έγραφε για ένα κόσμο, όχι μόνον όπως ήταν, αλλά όπως θα έπρεπε να είναι. Ο Άλκης Αλκαίος είναι από τους ποιητές του τραγουδιού μας και όπως όλοι οι ποιητές μάς δείχνει πάντα το μέλλον.

                                 

  • Από το Αφιέρωμα του περιοδικού ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ στον Άλκη Αλκαίο, τχ. 62, 2017.
Διαβάστε περισσότερα