Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Lawrence Ferlinghetti (1919- 2021), «Η Ποίηση πέθανε, ζήτω η Ποίηση»

Λαϊκό Μανιφέστο [Μετάφραση: Ρούμπη Θεοφανοπούλου]

 

Ποιητές, βγήτε από τά ντουλάπια σας,
Ανοιχτέ τα παράθυρα, ανοίχτε τις πόρτες σας,
Πολύ καιρό τρυπώσατε
μες στους κλειστούς σας κόσμους.
Κατεβήτε, κατεβήτε
άπ’ τούς Ρώσικους Λόφους σας, τους Τηλεγραφικούς Λόφους σας,
απ’ τα ύψη των Φάρων και των Καμπαναριών,
απ’ τα ύψη του Μπρούκλιν και του Μοντπαρνάς,
κατεβήτε απ’ τους λοφίσκους και τα ορη σας,
βγήτε απ’ τις ινδιάνικες σκηνές και τα παλάτια σας.
Τα δέντρα συνεχίζουν να πέφτουν
και δεν θα ξαναγυρίσουμε στα δάση.
Δεν είναι ώρα να κάθεστε
Όταν ο άνθρωπος βάζει φωτιά στο ίδιο του το σπίτι
για να ψήσει το γουρούνι του.
Δεν είναι ώρα γιά τραγούδια Hare Krishna
ενώ η Ρώμη φλέγεται.
Το Σάν Φραντζίσκο φλέγεται,
του Μαγιακόβσκυ η Μόσχα φλέγεται
με τα απολιθωμένα καύσιμα της ζωής.
Το Άλογο κι η Νύχτα πλησιάζουν
τρώγοντας φως, θερμότητα και δύναμη
και τα σύννεφα έχουν παντελόνια.
Δεν είναι ώρα να κρύβεται ο καλλιτέχνης
πάνω, πλάι, πίσω απ’ τη σκηνή,
αδιάφορος, τρώγοντας τα νύχια του,
διυλίζοντας τον εαυτό του πέρα απ’ την ύπαρξη.
Δεν είναι ώρα για τα λογοτεχνικά παιχνιδάκια μας,
δεν είναι ώρα για τις παράνοιες και τις υποχονδρίες μας,
δεν είναι ώρα για φόβους καί απροθυμία,
είναι μονάχα ώρα για έρωτα και φως.
Είδαμε τα καλύτερα μυαλά της γενιάς μας
να καταστρέφονται από πλήξη στις ποιητικές αναγνώσεις.
Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Robert Frost (1874-1963), «Η αμφισημία της πτώσης σε πέντε ομοιοκατάληκτα ποιήματα» Μετάφραση-Σχόλια: Δέσποινα Πυρκεττή) [επιμέλεια: Γιώργος Χριστοδουλίδης]

Τα ποιήματα* που σταχυολογούνται εδώ προέρχονται από τέσσερις συλλογές του Φροστ, οι οποίες εκδόθηκαν μεταξύ 1914 και 1942. Η συνανάγνωσή τους είναι ωφέλιμη χάρη στη θεματική και μορφική τους εγγύτητα. Και τα πέντε ποιήματα επεξεργάζονται το θέμα της πτώσης, είτε με τρόπο κυριολεκτικό – την πτώση των καρπών –  είτε μεταφορικά, ως αλληγορία της πτώσης των πρωτόπλαστων από τον Κήπο της Εδέμ. Στα αγγλικά, η λέξη «fall» αποδίδει την πτώση με τη βιβλική έννοια,αλλά και την εποχή που φυλλοβολούν τα δέντρα, το φθινόπωρο. Γι’ αυτό, εξάλλου, και η κυριολεκτική έννοια της λέξης συνδιαπλέκεται με τις μεταφορικές της αποχρώσεις με τρόπο φυσικό, ακόμη και αν τα ποιήματα δομούνται σε έμμετρους, ομοιοκατάληκτους στίχους, που παραπέμπουν σε σονέτο ή παραλλαγή σονέτου.

Το πρώτο, χρονικά, ποίημα, «Μετά των μήλων τη συγκομιδή», ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα ως προς τη μετρική ελευθερία: ο πρώτος στίχος παραείναι μακρύς, ο δεύτερος πολύ σύντομος, όπως και ο δέκατος τέταρτος, ο δέκατος έκτος και ο τριακοστός δεύτερος, που αποτελείται από μόλις δύο λέξεις (forall: γιατί όσοι). Έτσι, ο σταθερός ρυθμός του – προσφιλούς στον Φροστ –πεντάμετρου υπονομεύεται εδώ από μιαν αναπάντεχη μετρική ποικιλία, που έρχεται σε αντίθεση με το περιεχόμενο. Ενώ, δηλαδή, ο αφηγητής διηγείται ότι νύσταξε τόσο πολύ, μαζεύοντας μήλα όλη μέρα, ώστε να αφεθεί στον ύπνο προτού ολοκληρώσει το έργο του, ο ρυθμός της αφήγησης είναι κάθε άλλο παρά υπνωτιστικός. Εξίσου αναπάντεχη με τη μετρική δομή είναι η ανάκατη διάταξη των ομοιοκατάληκτων στίχων. Στο πρώτο τετράστιχο,η ομοιοκαταληξία είναι σταυρωτή, στον πέμπτο και έκτο στίχο είναι ζευγαρωτή, και επαναλαμβάνεται στον ενδέκατο στίχο (bough/now/trough: καρποί/αρκεί/αυγή), ενώ ο όγδοος στίχος δεν ομοιοκαταληκτεί με κανέναν άλλον. Ανομοιοκατάληκτη είναι καιηακροτελεύτιαπρόταση, ωστόσο η απόληξή της (sleep: ύπνος) επαναλαμβάνεται τέσσερις φορές στους πέντε προηγούμενους στίχους, τόσο εμφατικά ώστε η λέξη να υποκρούει τη χειμερία νάρκη ή τον Ύπνο, δίδυμο αδελφό του Θανάτου.

 

Μετά των μήλων τη συγκομιδή

Η σκάλα μου, ψηλή και δίκορφη, εξέχει απ’ τη μηλιά

προς τα επουράνια ακόμα

κι ένα βαρέλι στέκει δίπλα της στο χώμα

που δεν γέμισα, κι ίσως σε δυο κλωνιά

να απόμειναν δυο-τρεις καρποί.

Μα ό,τι έκοψα, έκοψα, αρκεί.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Umberto Saba (1883-1957), Ποιήματα (μετάφραση-επίμετρο: Ευαγγελία Πολύμου)

 

ΓΥΝΑΙΚΑ

 

 

Όταν ήσουν

νεαρή τσιμπούσες

σαν βατόμουρο. Ακόμα και το πόδι σου

όπλο ήταν για σένα, ω αγρίμι.

 

Δύσκολα σ’ έπιανε κανείς.

Ακόμα

 

νέα, ακόμα

είσαι όμορφη. Τα σημάδια

των χρόνων, εκείνα του πόνου, δένουν

τις ψυχές μας, τις κάνουν μία. Και πίσω

απ’ τα κατάμαυρα μαλλιά σου που τυλίγω

στα δάχτυλά μου, δεν φοβάμαι πια το μικρό

λευκό, μυτερό αυτάκι σου, το δαιμονικό.

 

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Marie Luise Kaschnitz, Δύο ποιήματα (μετάφραση από τα Γερμανικά – Επίμετρο: Θεοδόσης Κοντάκης)

 

P. Picasso, Η Όλγα καθιστή σε πολυθρόνα, 1917-18: Αμέσως μετά την επίσκεψη στη Ρώμη, ο Πικάσο στρέφεται από τον κυβισμό στον νεοκλασικισμό.

 

 

          Ο Πικάσο στη Ρώμη

             [Picasso in Rom]

 

 

Κατακερματισμένο του ανθρώπου το πρόσωπο

Πρόσωπο λιονταριού, λύκου

Ξεπροβάλλει εκεί ανάμεσα

Κι ένα ματωμένο μισοφέγγαρο.

 

Ένα μάτι που παραμονεύει

Τ’ άλλο

Ανάμεσα μάγουλο και μάγουλο

Έχοντας στα δυο τσακίσει

Ξεφυτρώνει

Ο δοθιήνας.

 

Παιδιά που σφύζουν μες στη

Χλωμή αχόρταγη

Πρησμένη σάρκα. Από σκεπή σε σκεπή

Γάτα γλιστρά

Δαιμονική. Ξεσκισμένα

Πουλιά στα δόντια της.

 

Κι εκεί έξω, γύρω

Στην κατάλευκη

Κιονοστοιχία

 

Οι ουλές

Από τ’ αυτόματα που βρυχιόνταν

Πληγωμένη

Διαύγεια

Το δειλινό.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Άννα Δερέκα, «Αιμάσσων», εκδ. Κέδρος, 2019 (μετάφραση στα γερμανικά: Κατερίνα Λιάτζουρα)

Αχέρων

Μια φλέβα ποταμάκι

στο αριστερό μου χέρι

θα ‘ναι ο Αχέροντας

που τ’ οδηγεί.

`

Acheron

Eine Ader gleich eines Flüsschens

auf meinem linken Handgelenk

wird wohl Acheron sein

der es steuert

Διαβάστε περισσότερα