Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Leopoldo Alas (España, 1852-1901), «León Benavides» (μετφρ.- επίμετρο: Στέργιος Ντέρτσας)

Βάζω οποιοδήποτε στοίχημα  πως οι περισσότεροι αναγνώστες δεν γνωρίζουν  την ιστορία αλλά ούτε και το όνομα του λιονταριού του Κοινοβουλίου, το πρώτο που συναντά κανείς καθώς κατηφορίζει τη  Λεωφόρο  Σαν Χερόνιμο. Λοιπόν, ακούει στο όνομα… Λέων, φυσικά. Όμως το επώνυμο; Τι επώνυμο έχει; Ονομάζεται Μπεναβίδες.

Kαλύτερα όμως να δώσουμε σε κείνο  τον λόγο και ν’ ακούσουμε την ιστορία του έτσι όπως το ίδιο είχε την ευγένεια να μου τη διηγηθεί, μια φεγγαρόλουστη νύχτα που  το κοίταζα εξονυχιστικά, βρίσκοντας δεν ξέρω κι εγώ ποια ιδιαιτερότητα που στερούνταν  ο σύντροφος του που βρισκόταν στην αριστερή του πλευρά .

«Τι τόσο το ενδιαφέρον έχει ετούτο το λιοντάρι, το τόσο μεγαλοπρεπές, ευγενές και μελαγχολικό που δεν έχει το άλλο ∙ το οποίο, ωστόσο, με μια επιφανειακή ματιά θα μπορούσε να φαίνεται απολύτως όμοιο με το  άλλο;»

Κάπου στο μέσο του μετώπου του εντοπιζότανε το μυστήριο του ∙ στις ζάρες ανάμεσα στα φρύδια του. Δεν ξέρω πως, αλλά εκεί υπήρχε η αντανάκλαση  μιας ιδέας  που απουσίαζε από τ’  άλλο ∙ και μονάχα για  ετούτη τη διαφορά το ένα ήταν συμβολικό, μεγαλειώδες , καλλιτεχνικό, σχεδόν ιερό και το άλλο άτεχνο, κοινότυπο ∙ το ένα ήταν η πατρίδα και το άλλο η καπηλεία της. Το ένα ήταν λουσμένο   στην ιερή ιδέα, και το άλλο όχι. Όμως σε τι συνίστατο η γλυπτική διαφορά; Ποια πτυχή υπήρχε στο μέτωπο του ενός που απουσίαζε από το μέτωπο του άλλου;

Και παρατηρούσα εγώ το λιοντάρι, που ήταν τοποθετημένο πιο ψηλά, αποφασισμένος, με βαθιά συμπάθεια, να εκμαιεύσω μυστικό του.  Πόσες φορές μέσα στον κόσμο, συλλογιζόμουν, δεν αντιμετωπίζουμε παρόμοιες καταστάσεις: δυο δημιουργήματα  που δείχνουν να ‘ναι  πανομοιότυπα, χυμένα στο ίδιο εκμαγείο, και  που διαφέρουν τόσο,  σε βαθμό να αποτελούν δυο σύμπαντα ολωσδιόλου διαφορετικά ! Το όνομα, το σχήμα, σκεπάζουν ενίοτε κάτω από φαινομενικές ομοιότητες ακόμη και ταυτίσεις, τα πιο διαφορετικά χαρακτηριστικά, κάποιες φορές στοιχεία εκ διαμέτρου αντίθετα.

Και εν μέσω τέτοιων φιλοσοφιών με κατέλαβε  εξαπίνης μια μεταλλική φωνή, που δονούταν στην λάμψη της σελήνης  όπως δονούταν κάτω απ’ τις ηλιαχτίδες εκείνο το περίφημο Αιγυπτιακό άγαλμα.

Τρεμάμενη, γλυκιά, αχνή, βγαίνοντας απ’ τα σιδερένια σαγόνια, η φωνή έλεγε:

«Είναι μια ουλή, η διαφορά που ψάχνεις ανάμεσα σε μένα και τον σύντροφο μου και δεν είναι τίποτα περισσότερο  απ’  αυτό  ∙ είναι πως εγώ έχω  στο μέτωπο μου το σημάδι μιας ουλής. Η ουλή σου αποκαλύπτει μια ψυχή κι έτσι σου προκαλώ ενδιαφέρον. Ευχαριστώ. Πλέον εσύ αντιλήφθηκες  πως εγώ έχω πνεύμα ενώ το άλλο όχι, άκου λοιπόν την ιστορία μου και την ιστορία της ουλής αυτής:

Γεννήθηκα στα βουνά της Λεόν, εδώ και πολλούς αιώνες, στα πιο ψηλά απόκρημνα μονοπάτια που χωρίζουν,  με βαθουλώματα αιωνίως χιονισμένα,  τα χώματα της Λεόν από εκείνα των Αστουριών. Εγώ ήμουν από πέτρα, από πέτρα λευκή, σκληρή, λεία. Από την κορφή μου αγνάντευα μακριά προς τα Βορειοανατολικά άλλα βουνά, επίσης ασπριδερά και απ’  το πολύ που τα θωρούσα βυθισμένα,  σαν και του λόγου μου, βυθισμένα προς τα πάνω, στην λαμπρότητα του γαλάζιου ουρανού, κατέληξα να τα ερωτευτώ σαν  αντικείμενο αντάξιο της  πιο υψηλής μου σκέψης. Ο ήλιος μας έλουζε  με φως ∙ από μένα σε κείνα, από κείνα σε μένα πηγαίναν κι έρχοταν μαρμαρυγές. Τ’ όνομα τους ήταν Κοβαδόνγκα.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

William Shakespeare, «Άμλετ- Η τραγωδία του Πρίγκηπα της Δανίας» (Προλεγόμενα-Μετάϕραση: Διονύσης Καψάλης), εκδ. Gutenberg, 2015

Σ ΚΗΝΗ 5 (Απόσπασμα)

Μπαίνουν τὸ ΦΑΝΤΑΣΜΑ καὶ ὁ ΑΜΛΕΤ.

`
ΑΜΛ. Ποῦ μ᾽ ὁδηγεῖς; Μίλα. Δὲν πάω πιὸ πέρα.

ΦΑΝΤ. ῎Ακου.

ΑΜΛ. ᾽Ακούω.

ΦΑΝΤ. Πλησιάζει ἡ ὥρα

ποὺ πρέπει νὰ παραδοθῶ στὸ θειάϕι

καὶ στὴ ϕωτιὰ τοῦ μαρτυρίου μου.

ΑΜΛ. Νιώθω τὸν πόνο σου.

ΦΑΝΤ. Μὴ μὲ λυπᾶσαι. ῎Ακουσε τί θὰ ϕανερώσω.

ΑΜΛ. Λέγε. ᾽Οϕείλω νὰ σ᾽ ἀκούσω.

ΦΑΝΤ. Καὶ νὰ πάρεις ἐκδίκηση ὅταν ἀκούσεις.

ΑΜΛ. Τί;

ΦΑΝΤ. Εἶμαι τὸ πνεῦμα τοῦ πατέρα σου,

κι ἐκτίω τὴν ποινή μου στὸ σκοτάδι:

ὅλη τὴ νύχτα νὰ περιπλανιέμαι

καὶ τὴν ἡμέρα νὰ μετανοῶ

μέσα στὶς ϕλόγες γιὰ νὰ ἐξαγνιστοῦν

οἱ ἁμαρτίες τῆς ϕθαρτῆς ζωῆς μου. ᾽

Απαγορεύεται ν᾽ ἀποκαλύψω

τὰ μυστικὰ τῆς ϕυλακῆς μου, ἀλλιῶς

θὰ εἶχα νὰ σοῦ πῶ μιὰ ἱστορία

ποὺ θά ᾽ϕτανε κι ἡ πιὸ ἁπλή της λέξη

νὰ σϕάξει τὴν ψυχή σου, νὰ παγώσει

τὸ αἷμα σου στὶς ϕλέβες, νὰ χυθοῦν

Διαβάστε περισσότερα
Αναγνώσεις, Μεταφραστικό Εργαστήρι

«Luciano Erba- Vittorio Sereni: Ένας ποιητικός διάλογος» (γράφει ο Θεοδόσης Κοντάκης)

Vittorio Sereni

 

`

Η ποίηση ταξιδεύει … με το τραμ

 

Σε προηγούμενη δημοσίευσή μας στο Ποιείν (27.6.2018), είχαμε παρουσιάσει τον ποιητικό διάλογο του σπουδαίου μεταπολεμικού ποιητή Βιτόριο Σερένι με τον, ήδη εκλιπόντα, ομότεχνό του Ουμπέρτο Σάμπα. Συγκεκριμένα, είχαμε δει ότι σε δυο ποιήματα από τη συλλογή του Gli strumenti umani (1965), ο Σερένι και παραθέτει λόγια του Σάμπα και απευθύνεται στον πρεσβύτερό του και φίλο ποιητή.

Όμως, στην ίδια συλλογή, και επιστρατεύοντας τα ίδια ακριβώς μέσα, πραγματοποιεί διάλογο και με έναν νεότερο φίλο του και ποιητή: τον Λουτσιάνο Έρμπα. Ο Σερένι γνώριζε τον νεαρό Έρμπα ήδη από τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, πριν δηλαδή ο ίδιος στρατευτεί και βρεθεί και στη χώρα μας.

`

Luciano Erba
`

Δεκαετίες αργότερα, ο Σερένι θυμήθηκε το πρώιμο αλλά ενδιαφέρον έργο του «νεαρού Έρμπα», παραθέτοντας στίχους από το ποίημα «Άγραφος πίναξ;» στο δικό του ποίημα «Το άλλοθι και τ’ όφελος», το οποίο και εμείς με τη σειρά μας παραθέτουμε σε μετάφραση για τον Έλληνα αναγνώστη:

 

Το άλλοθι και τ’ όφελος

[L’alibi e il beneficio]

 

Aνοίξανε διάπλατα οι πόρτες στο κενό μέσα σ’ ομίχλης βραδιά

κανείς δεν ανεβαίνει ούτε κατεβαίνει παρά

μια τουλούπα μαύρη αιθάλη μικρού εφημεριδοπώλη φωνή

-παράδοξο- ο Καιρός του Μιλάνου τ’ άλλοθι

και τ’ όφελος της ομίχλης πράματα απόκρυφα

περπατούν μασκαρεμένα προς το μέρος μου κινούνται

μακριά μου φεύγουν παρελθόν σαν την ιστορία παρελθόν

σαν τη μνήμη: το είκοσι το δεκατρία το τριαντατρία

χρόνια σαν τα νούμερα στα τραμ

ή μονάχα ένα κλείσιμο ματιού για τη ρίζα τη χαμένη

μια βραδιά ομίχλης στο σταυροδρόμι κάθε πιθανής βραδιάς

όντως είναι μια οποιαδήποτε βραδιά, τη διασχίζουν τραμ μισοάδεια

με βλέπεις να προχωρώ όπως με ξέρεις μες σε συνοικίες δίχως μνήμη

ποτέ μου δεν είδα γειτονιά τόσο πλούσια σε μνήμες

σαν εκείνες που ’ναι τάχα «δίχως» στου νεαρού Έρμπα τους στίχους

ανάμεσα σε δυο στέρεους βραχίονες μες σε στενό γκρίζο τούνελ

με πόσο μόχθο τρυπά απόψε την ομίχλη η συγκοινωνία

άλλοθι μα κι όφελος της ομίχλης, του πιθανού η παγκοσμιότητα

που κρύβεται μονάχα για ν’ ανθίσει

σε δέντρα και σε βρύσες τούτη η σκόνη απ’ τα χρόνια του Μιλάνου.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Στέλλα Δούμου, «Χρονορυχείο», εκδ. Θράκα 2017 (μετάφραση στα γερμανικά: Κατερίνα Λιάτζουρα)

OBDACHLOS

 

Über welche Regenpumpschenredest du

zumal der Regen im Gänsemarsch kommt

und ich ein Wegbin?

Meine Lieblingsfarbe ist salzig

verbrannte Reifen wärmen den Schlaf

und von meinen Nägeln hängen bucklige Jahre

gewaschen in Bieren und inverfaulten Wässern.

Und du für ein Pumpschen im Regengerätst in glühende Begeisterung…

Silberne Füchse hielten Scheren

als sie mich zum Menschen schnitten

und mich auf dem Fleischmarkt verkauften.

`

*

ΑΝΕΣΤΙΟΣ

 

Για ποια βρόχινα γοβάκια μου μιλάς

που έρχεται η βροχή με βήμα χήνας

κι εγώ είμαι δρόμος;

Το αγαπημένο μου χρώμα είναι αλμυρό

καμένα λάστιχα ζεσταίνουν τον ύπνο

κι απ’ τα νύχια μου κρέμονται καμπούρικα χρόνια

πλυμένα στις μπύρες και στα σάπια νερά.

Κι εσύ για ένα γοβάκι βροχής πετάς τη σκούφια σου…

Ασημένιες αλεπούδες κρατούσαν ψαλίδια

όταν μ’ έκοβαν άνθρωπο

και με πουλούσαν στην κρεαταγορά.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Luciano Erba (1922- 2010) Πέντε ποιήματα (Μετάφραση από τα ιταλικά-Επίμετρο: Θεοδόσης Κοντάκης)

 

 

     Άγραφος πίναξ;

       [Tabula rasa?]

 

Eίναι μια οποιαδήποτε βραδιά,

την διασχίζουνε τα τραμ μισοάδεια

στο δρόμο για να ξεδιψάσουν άνεμο.

Με βλέπεις που προχωρώ όπως με ξέρεις

μέσα σε συνοικίες δίχως μνήμη;

Φορώ γραβάτα κρεμ, βάρος παλιό

από πόθους

περιμένω μονάχα το θάνατο

κάθε πράγματος που θα ’πρεπε να με αγγίζει.

 

(Από τη συλλογή Linea K, 1951)

Διαβάστε περισσότερα