Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Μεταφραστικό Εργαστήρι

Ξανθίππη Ζαχοπούλου, «Βαθύς ουρανός βυθός θάλασσας», εκδ. Το Ροδακιό, 2020 (μετάφραση στα γερμανικά: Κατερίνα Λιάτζουρα / Katharina Liatzoura))

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ

Ακόμα υπάρχουν πεταλούδες

Φαντάσου να λείψουν οι πεταλούδες απ’ τον κόσμο

Τα εύθραυστα στον άνεμο φτερά

Το αλαφρό πέταγμα

Η ομορφιά

 

Φαντάσου να λείψει

το τριγωνικό σχήμα της σιωπής

στην αόρατη των λουλουδιών γεωμετρία

Σε είδα δίπλα στους βράχους

να δίνεις νόημα στις πέτρες

ν’ ανταγωνίζεσαι στο πέταγμα το κύμα

να κλείνεις τη σιωπή σου στον άνεμο

και να ζητάς, εσύ, πόσο να ζητάς

την αποκατάσταση της ομορφιάς στον κόσμο

 

*

DIE WIEDERHERSTELLUNG DER SCHÖNHEIT

Immerhin gibt es die Schmetterlinge

Stell dir vor, verschwinden würden die Schmetterlinge von der Erde

Die zerbrechlichen im Winde Flügel

Das federleichte Fliegen

Die Schönheit

 

Stell dir vor, verschwinden würde

die dreieckige Form der Stille

bei der unsichtbaren Geometrie der Blumen

Ich habe dich neben den Felsen gesehen

den Steinen Sinn zu geben

mit den Wellen ums Fliegen zu wetteifern

dein Stillschweigen dem Wind zu schließen

und zu verlangen, Du, wie stark hast du verlangt

die Wiederherstellung der Schönheit auf Erde.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Αmy Lowell (1874 – 1925), Ποιήματα (μετάφραση: Ευστράτιος Σαρρής)

VENUS TRANSIENS

Πές μου,
ἦταν ἡ Ἀφροδίτη ὀμορφότερη
ἀπ’ ὅσον εἶσαι,
ὅταν ἀνεδύθη στὴν κορυφὴ
τῶν ζαρωμένων κυμάτων,
παρασυρόμενη πρὸς τὴν ἀκτὴ
ἐπάνω στὸ πτυχωτό της ὄστρακο;
Ἦταν τοῦ Μποττιτσέλλι τ’ ὅραμα
ὡραιότερον ἀπὸ τὸ δικό μου;
Καὶ ἦσαν οἱ ζωγραφισμένοι ῥοδανθοὶ
ποὺ ἔῤῥιξε στὴν Κυρά του
μεγαλύτερης ἀξίας
ἀπὸ τὶς λέξεις ποὺ φυσῶ ὁλόγυρά σου
ὥστε νὰ καλύψω τὴν ἀξιοθαύμαστη καλλονή σου
ὡσὰν μὲ μιὰ γάζα
ἀπὸ θολωμένο ἀσημί;

Γιὰ μένα,
ὀρθώνεσαι μὲ παράστημα
στὸν κυανὸ καὶ ζωηρὸν ἀέρα,
περιζωσμένη ἀπὸ λαγαροὺς ἀνέμους,
πατῶντας τὸ ἡλιόφως.
Καὶ τὰ κύματα ὅπου πορεύονται μπροστά σου
ῥυτιδώνουν καὶ ἀναδεύουν
τοὺς ἄμμους στὰ πόδια μου.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

William Butler Yeats, Ποιήματα (μετάφραση: Ευστράτιος Σαρρής)

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ποιός ὠνειρεύτ’ ἡ ὀμορφιὰ πώς, ὄνειρον, περνᾷ;
Γιὰ τέτοια χείλη κόκκινα κι’ ἀγέρωχα ὅλο ὀδύνη,
-ὀδύνη ὅτι θαῦμα νηὸ δὲν μέλλει νά ’ρθῃ πειά-
σὲ νεκρικὴ φεγγοβολὴν ἡ Τροία μῦθος γίνη
καὶ πέθαναν τοῦ Οὔσνα τὰ παιδιά.

Ἐμεῖς κι’ ὁ κόσμος ποὺ μοχθεῖ εἴμαστε ποὺ περνοῦμε:
Ἐν μέσῳ ἀνθρώπινων ψυχῶν ποὺ ὑποχωροῦν μὲ δισταγμὸ
σὰν τὰ θολὰ τὰ ὕδατα, κατάκρυα ποὺ κυλοῦνε,
ὑπὸ τῶν ἄστρων τὴν πομπή, τ’ οὐράνιου θόλου τὸν ἀφρό,
ζῇ πάντα ἡ μοναχική της ἡ μορφή.

Ὑποκλιθῆτε ἀρχάγγελοι ἐντὸς τοῦ οἴκου σας τοῦ θαμποῦ:
Προτοῦ σεῖς κἂν ὑπάρξετε ἢ ἄλλης καρδιᾶς ῥυθμός,
βαριεστημένη καὶ ἁβρὴ παράστεκε στὸν θρόνο Αὐτοῦ,
τὸ Πᾶν Οὗτος ἐποίησεν νά ’ναι χλοερὰ ὁδὸς
στὴν θέα τοῦ ὡραίου της ποδιοῦ.

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

Γιώργος Κεντρωτής, «Ποδήλατα και ποδηλάτες / Περί μεταφράσεως ο λόγος», εκδ. Gutenberg, 2021

Η ΦΑΥΛΗ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ [απόσπασμα]

 

ΘΑ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΘΕΙ ὅποιος ἀναμένει νὰ διαβάσει παρακάτω στοιχεῖα γιὰ τή -μὲ τὴ σημερινὴ σημασία τῆς λέξης— «ϕαυλότητα» τῆς μετάϕρασης, διότι τίποτα περὶ τέτοιας ϕαυλότητος δὲν πρόκειται νὰ ἀναϕερθεῖ. ῾Ο σχετικός ὅρος θὰ χρησιμoποιηθεῖ ἐδῶ μὲ πλατωνικὸ χρῶμα, παραπέμποντας στὸν διάλογο Γοργίας, ὅπου καὶ κατὰ τὴ συζήτηση περὶ τῆς ρητορικῆς (καὶ ἰδίως περὶ τῆς σχέσης της μὲ τὴ νομοθεσία) ὑπολαμβάνεται τόσο ἡ διάκριση τῶν τεχνῶν σὲ «καλές» (ποὺ εἶναι ἢ ὑπονοοῦνται οἱ —ὅπως θὰ λέγαμε σήμερα— μεγάλες) καὶ σὲ «ϕαῦλες», παναπεῖ σὲ «μικρές», σὲ «ἀδύναμες», σὲ «κατώτερες», ὅσο καὶ ἡ διὰ τῆς κακῆς χρήσεως ἔκπτωση τῶν «καλῶν» σὲ «ϕαῦλες» ἔτσι, ὥστε νὰ ἀνήκουν στοὺς «ἀσθενεῖς» καὶ στοὺς «πολλούς».

Στο πλαίσιο αὐτὸ ἐντασσόμενη ἡ μετάϕραση εἶναι μιὰ μικρὴ γλωσσικὴ τέ χν η, μιὰ ἑτερόϕωτη τέχν η, ποὺ παίρνει ϕῶς ἀπὸ τὸ πρωτότυπο καὶ τὸ διαχέει στὴν ἐπικράτεια τῆς γλώσσας ἀϕίξεως τοῦ μεταϕράσματος. ῾Η μετάϕραση εἶναι ἐπιστήμη στὸ μέτρο ποὺ μπορεῖ νὰ προσεγγισθεῖ ἐπιστημονικὰ τὸ ἀποτέλεσμά της, τὸ κάθε μεμονωμένο μετά – ϕρασμα δηλαδή, καὶ νὰ περιγραϕεῖ μὲ τοὺς γενικῶς ἰσχύοντες κανόνες τῆς οἰκείας ἐπιστήμης, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴ Γλωσσολογία, παρακλάδι τῆς ὁποίας εἶναι ἡ Μεταϕρασματολογί α. Δὲν συνιστᾶ ὅμως ἐπιστήμη —οὔτε μπορεῖ νὰ γίνει ποτέ— ὡς πρὸς τὴν ἐκπόνηση κανόνων τοῦ μεταϕράζειν, ποὺ θὰ ἰσχύουν μάλιστα κατὰ παραδοχὴ γενικῶς καὶ διαχρονικῶς. Τοῦτο ἐξηγεῖται ἀπὸ τὸ ὅτι στὴ μεταϕραστι κὴ διαδικασία ἐμπλέκονται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνο μία σταθερά, ἤτοι τὸ πρωτότυπο κείμενο, καὶ ἄγνωστος μέν, μέγας δὲ ἀριθμὸς μεταβλη τῶν καὶ παραμέτρων, ποὺ σημαδεύουν καθοριστικὰ  τὸ μετάϕρασμα καὶ πού —ἐνδεικτικῶς καὶ ἁδρομερῶς— ἀϕοροῦν ἀϕ’ ἑνὸς τὸν χρόνο, τὸν τόπο καὶ τὶς συνθῆκες, ὅπου ἐπιτελεῖται ἡ μετά – ϕραση, καὶ ἀϕ’ ἑτέρου τὸ πρόσωπο τοῦ καθ’ ἕκαστον μεταϕραστῆ. ᾽Αλλὰ ἀκόμα καὶ ἡ σταθερὰ τοῦ ὑπαρκτοῦ καὶ ἀμετάβλητου πρωτοτύπου ἀπολύει τὴν ἀτρεπτότητά της ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ καθορίζεται ἀπὸ τὸν τρόπο ἀναγνώσεως τοῦ κειμένου ἐκ μέρους τοῦ κάθε μεταϕραστῆ του, καὶ ὁ ὁποῖος τρόπος εἶναι δυνατὸν νὰ ποικίλλει ἀνὰ μεταϕραστῆ ἀναλόγως τοῦ εἴδους τοῦ πρὸς μετάϕραση κειμένου. ῾Η μετάϕραση εἶναι εἶδος ρητορικ ό,… εἶναι ρητορικὴ τόσο μὲ τὴν εὐρεία (καὶ συνάμα μεταϕορική) σημασία του ὅρου, δηλαδὴ ὡς λόγος, ὅσο καὶ μὲ τὴ στενή του σημασία, ἀϕοῦ ἡ πενταμερὴς διάκριση τῆς ρητορικῆς τέχνης (: εὕρεση, διάταξη, λέξη, μνήμη, ὑπόκριση) ἀπαντᾶται ὁπωσδήποτε κατὰ τὴν ἀρτίωση τῶν ἐπιτελεσμάτων της. ῾Ως ρητορικὸς λόγος εἶναι δὲ ταυτόχρονα καὶ ratio καὶ oratio: ἤτοι, καὶ λόγος/ἀναλογισμός (τουτέστιν λόγος ἐνδιάθετος) καὶ λόγος/ ὁμιλία (δηλαδὴ λόγος ἐκϕερόμενος). ῾

Διαβάστε περισσότερα
Μεταφραστικό Εργαστήρι

John Keats, Ποιήματα (μετάφραση: Ευστράτιος Σαρρής)

ΑΣΤΡΟ ΛΑΜΠΡΟ

Ἄστρο λαμπρό, ὅπως καὶ σὺ νά ’ταν ν’ ἀκινητῶ,
μὰ ὄχι νὰ φέγγω μοναχός, νύχιος μετέωρος δείκτης,
μὲ βλέφαρα ποὺ δὲν σφαλνοῦν αἰώνια, νὰ θωρῶ
-τῆς φύσεως καρτερικὸς κι’ ἄγρυπνος ἐρημίτης-

τὰ ὕδατα, νὰ κυματοῦν σ’ ἱερουργία παληά,
καὶ τοῦ ἀνθρώπου τὶς ἀκτές, παγκόσμια, νὰ ἐξαγνίζουν·
ἢ ν’ ἀτενίζω, νηόστρωτη κι’ ἀφράτη, τὴν θωριὰ
χιονιοῦ, ποὺ βάλτους καὶ βουνὰ σκέπασε καὶ λευκίζουν…

Ὄχι! Μὰ λέω ν’ ἀκινητῶ κι’ ἄφθαρτος νὰ ξαπλώνω
στῆς ὄμορφης ἀγάπης μου τὰ στήθια τὰ μεστά·
νὰ νιώθω, αἰώνια, ἁπαλὰ πῶς πνέουν, πῶς φουσκώνουν,
κι’, αἰώνια, τρικύμισμα γλυκὸ νὰ μὲ ξυπνᾷ.

Κι’ ἀκόμα λέω ν’ ἀγροικῶ τὴν τρυφερὴ ἀναπνοιά της,
κι’ ἔτσι νὰ ὑπάρξω· ἢ ἂς χαθῶ μὲς στὴν λιγοθυμιά της.

ΣΑΝ ΦΟΒΟΙ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝΟΥΝΕ

Σὰν φόβοι μὲ στοιχειώνουνε πὼς ἴσως καὶ πεθάνω
προτοῦ θερίσῃ ἡ πέννα μου τοῦ νοῦ μου τὰ σπαρτά,
προτοῦ ψηλοὶ βιβλιοσωροί, μὲ τὴν γραφή μου πάνω,
νὰ κλειοῦν, ἀμπάρια πλούσια, καρπίσματα μεστά…

σάν, στῆς νυχτιᾶς τ’ ἀστερωπὸ τὸ πρόσωπο, κοιτάξω
πελώρια σύμβολα θαμπὰ κάποιας μυθιστορίας
καὶ στοχαστῶ ποὺ ἴσως μὲ βρῇ τὸ τέλος πρὶν χαράξω
τὶς σκιές των, μὲ τὸ μαγικὸ χέρι τῆς εὐκαιρίας…

καὶ σὰν τὸ νιώθω, πάγκαλον μιανῆς ὥρας βλαστάρι,
ὅτι ἐσὲ τὰ μάτια μου δὲν θ’ ἀντικρύζουν πειά,
κι’ ὅτι ποτὲ δὲ θὰ εὐφρανθῶ τὴν νεραϊδένια χάρι
τοῦ ἔρωτα δίχως λογικὴ… τότε στὴν ἀμμουδιὰ

τοῦ κόσμου ἔρμος στέκομαι, σκέψεις κλωθογυρίζω
μέχρι ποὺ φήμη κι’ ἔρωτα στὸ ἀσήμαντο βυθίζω.

Διαβάστε περισσότερα