Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Η Κρίση της Ποίησης

Η Κρίση της Ποίησης

Η Κρίση της Ποίησης

Στέλλα Χαιρέτη, «Μια χούφτα χώμα», εκδ. Το ανώνυμο βιβλίο, 2017 (γράφει η Έλλη Μίσκινα)

`

Μια χούφτα χώμα: Μια σύντομη σπουδή στην ποίηση της Στέλλας Χαιρέτη

`

Εδώ, στον Άη Στράτη

Ανάμεσα στη σιωπή όλων μας των καταφάσεων
άκουσα εδώ, στον Άη Στράτη, τον αέρα να φυσάει
Νύχτα νομίζω ήταν, μα μπορεί και μέρα
ο θρήνος του τοπίου που σάπισε μετρά αλλιώς τον χρόνο
Μία γυναίκα με μάτια μαύρα προσπέρασε
Έδειξε κατά τον ήλιο

Σεβόμαστε τον θάνατο
μα σηκώνουμε ανάστημα στη ζωή
Το φως μάς περιβάλλει ακόμα
σηκώστε το χέρι σας προς τη μεριά του

Λύπη στο βλέμμα της κι απέχθεια

Γροθιά το χέρι

`
Το βλέμμα της Στέλλας Χαιρέτη δεν μοιάζει εκ πρώτης όψεως να ακτινοβολεί αισιοδοξία, όμως θα ήταν άστοχο να χαρακτηριστεί απαισιόδοξο ή καταθλιπτικό, καθώς αυτό που κατά βάση εισπράττουμε από την ποίηση της Στέλλας είναι η αγωνία της ολοκλήρωσης, της σύνθεσης των αντιθέτων, της ένωσης των θραυσμάτων μιας ζωής κατακερματισμένης («αποσχισμένο μέλος», «κάθε μέρα μια ακόμη εναγώνια αναζήτηση»). Μια συνεχής υπόμνηση αντιθετικών ζευγών διαπερνά όλα τα ποιήματα χωρίς ποτέ να εξαίρεται η συγκρουσιακή τους σχέση (αν και αυτό δεν σημαίνει πως τη στερούνται κιόλας). Άνδρας και γυναίκα, φως και σκοτάδι, σταύρωση και ανάσταση, ζωή και θάνατος, θνητό και άφθαρτο, οικείο και ξένο, συνυπάρχουν ως μέρη παραπληρωματικά ενός ευρύτερου όλου και ανάγονται το ένα σε προϋπόθεση του άλλου. Όλα αυτά τα στοιχεία, πέρα κι έξω από ιεραρχίες, ποιοτικές διαφοροποιήσεις, αξιολογικές εντάσεις ή οποιοδήποτε ανταγωνισμό μεταξύ τους, συνιστούν τα κομμάτια ενός παζλ που ψάχνουν διακαώς να βρουν τη θέση που τους αρμόζει για να πληρωθεί ο σκοπός της ύπαρξης, άγνωστο ακόμη αν υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Άγγελος Σ. Παρθένης, «Αποτυπώματα», Σειρά Ποιείν 17, εκδ. Μετρονόμος, 2018 (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

`

Θα ξεκινήσω με τα λόγια μιας σύγχρονης ομότεχνης του Παρθένη, ένα απόσπασμα από το βιβλιο της Μάγιας Κολτσίδα, «επισκευές στην ουτοπία» , Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2016 με τον τίτλο: «Γιατί ένας αρχιτέκτονας γράφει ποίηση»
`
Γιατί το άκτιστο περιμένει να κτιστεί
Γιατί το κτισμένο περιμένει να ανακαινιστεί.
Γιατί το ανακαινισμένο περιμένει να ανανεωθεί.
Γιατί το ανανεωμένο περιμένει να εκσυγχρονιστεί.
Γιατί το εκσυγχρονισμένο περιμένει να καταργηθεί
Γιατί το κατηργημένο περιμένει να κατεδαφιστεί.
Γιατί το κατεδαφισμένο είναι άκτιστο.

`

Η σχέση αρχιτεκτόνων με την ποίηση,  αλλά και πιο σφαιρικά η συνάφεια αρχιτεκτονικής και ποίηση, έχει αποτελέσει πολλές φορές αντικείμενο συζήτησης. Θυμίζω τον πρωτοπόρο μοντερνιστή αρχιτέκτονα Λε Κορμπυζιέ ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως ποιητής στο σύνολο του έργου του, τον δικό μας σπουδαίο Δημήτρη Πικιώνη βαθύτατο μελετητή της αρχαιοελληνικής ποιητικής πραγματείας, τους συγχρόνους αρχιτέκτονες-πολιτικούς μηχανικούς-ποιητές, Πάνο Θεοδωρίδη, Αλέξανδρο Ίσαρη, τον αγαπημένο φίλο αποδημήσαντα πλέον Κώστα Ριτσώνη και άλλους. Τα σημειώνω αυτά για την αυτονόητη σύνδεσή τους με το επάγγελμα του Παρθένη, αρχιτέκτονας γαρ κυρίως όμως για τη διαλεκτική των τεχνών όπως εμφανίζεται στην ποίησή του. Για αυτό δηλαδή το χωροταξικό πνεύμα το οποίο διαπερνά τα ποιήματά του δίνοντάς τους την στέρεη γη για να οικοδομηθούν οι έννοιες. – «Καιρός του οικοδομήσαι και του καθελείν και πάλι» γράφει στο ξεκίνημα της συλλογής μιλώντας με αρχιτεκτονικούς θα λέγαμε όρους για τα οικοδομήματα της ανθρώπινης ψυχής. Σαν να ανοίγει τον αρχιτεκτονικό του φακό και να εξετάζει τα υλικά δημιουργήματα με μια μεταφυσική γνωμοδότηση, χωρίς όμως αυτή να ολισθαίνει σε φιλοσοφική ποιητική κακομεταχειρισμένη ως αμπελοφιλοσοφική στις μέρες μας. Μένει πάντα οργανικά δεμένη με την χειροτεχνική αφορμή της έμπνευσης.

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Μάρη Θεοδοσοπούλου, «Σχόλια στον Καβάφη» (γράφει ο Χρ. Μαυρης)

Υπήρξε φανατικη οπαδος της λεπτομέρειας!

«Σχόλια στον Καβάφη» ονομάζεται το βιβλίο της Μάρης Θεοδοσοπούλου που εκδόθηκε μετα τον θάνατό-της

Η Μάρη Θεοδοσοπούλου, στο σχετικα σύντομο αλλα αρκετα φωτεινο πέρασμά-της απο αυτο τον κόσμο, έχει δώσει πιστεύω σημαντικο έργο. Έργο πλούσιο και στέρεο, που θα εξακολουθήσει για πολλα χρόνια να προκαλει αίσθηση ανάμεσα στο φιλότεχνο κοινο, κυρίως τους συγγραφεις και μελετητες της ελληνικης λογοτεχνίας. Γιατι, η Μάρη, όπως είναι γνωστο, έχει γράψει αξιόλογα βιβλία, όπως φυσικα και εκατοντάδες άρθρα και μελέτες γύρω απο θέματα της ελληνικης λογοτεχνίας, μέσα απο τα οποία αναδεικνύεται η ευρυμάθεια και ο πλούτος των γνώσεών-της, ο διεισδυτικος και αναλυτικος τρόπος της σκέψης-της, η ικανότητά-της να κρίνει και να συγκρίνει λογοτεχνικα έργα καθως και η μεγάλη αγάπη που έτρεφε για το αντικείμενό-της, εννοω τη λογοτεχνία γενικα.

Οι μεγάλοι «λογοτεχνικοι έρωτές»-της όμως, υπήρξαν ο Κωνσταντίνος Καβάφης και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, των οποίων το έργο γνώριζε αρκετα καλα! Παράλληλα όμως, ήταν σε θέση να γνωρίζει εξίσου καλα, στις λεπτομέρειές-του, και ό,τι έχει γραφτει και κωδικοποιηθει απο άλλους σε άρθρα, μελέτες ή βιβλία γιʼ αυτους τους μεγάλους λογοτέχνες.

Δυστυχως, ο θάνατος, κατα τον Άγγλο ποιητη John Ashbery, «ακυρώνει όλα τα ραντεβου» και καταργει, θα συμπλήρωνα εγω, όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Έτσι έγινε και με την Μάρη της οποίας «ο αδόκητος θάνατος το καλοκαίρι του 2016», όπως έγραψε ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, «στέρησε τη σύγχρονη λογοτεχνικη κριτικογραφία-μας απο μία γνήσια φωνη» που με «εφόδιο την αγάπη-της για τη λογοτεχνία, με προσήλωση σχεδον ασκητικη στην παρακολούθηση της τρέχουσας βιβλιοπαραγωγης, ανέπτυξε έναν προσωπικο κριτικο λόγο που απέκλινε απο τα ανάλογα συνήθη κείμενα περιοδικων και εφημερίδων».

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης » Όπως το ψωμί » Χανιά 2018 (γράφει ο Ηλίας Τσέχος)

Στο λίγο που ζούμε, η ποίηση έχει το μέγιστο ελατήριο ένθεο μπόι μας, στο ελάχιστο που την ποθούμε μας θωπεύει πλήθος, κατανοεί την ανούσια
άπρακτη πράξη τόσων αιώνων, την κρεουργεί, Tο μάταιο θρησκειών, συνόρων, καρκινωμάτων, μισημένων θριάμβων πολέμων, τα μακελεύει, η ποίηση είναι το μίλημα, το παραφίλιμα που την προδίδει, όταν γλιστράμε να στερεώνεται το γλίστρημα, να μην μας πιστεύει όταν κλαίμε, πόσο μάλλον όταν γελάμε, η ποίηση είναι βρέχει, χιονίζει ή καλό καιρό στη φτωχογειτονιά, στα χωριά, στις πρωτεύουσες, ό,τι θέλει ο » λαός » δε θα το πει ποτέ, Eίναι το ψωμί σε κάθε τραπέζι, υποσυνείδητα κυρίως, δεν έχει κέρδος, άρα καμία ζημιά ο αθέατος θυμός ποιητής, η ποίηση είναι συναντήσεις με το άφθονο άτομο στα ανθρώπινα ή θεϊκά δώματα, H πανίδα η χλωρίδα όταν εκδίδεται ή όχι, Δεν συμφωνεί της μόδας, βγάζουμε ένα βιβλίο δύο και τα παρουσιάζουμε χώρο κι αίθουσα, με κόσμο ή δίχως κόσμο α δ ι ά φ ο ρ ο…

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Νίκος Παπαδάκης, «ChiaroScuro» (Μια Ποιητική Δοκιμή και κι ένα κείμενο σε 3 Πράξεις)», εκδ. Ι. Σιδέρης, 2018 (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

`

Ένα αγόρι που το δαγκώνει σαύρα, είναι ο πίνακας του Καραβάτζιο που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου του Νίκου Παπαδάκη. Κι αν επιλέχτηκε ακριβώς για αυτή την τεχνική του Κιαροσκούρο ή αλλιώς της φωτοσκίασης που διατρέχει την ποιητική συλλογή, με αφορμή και το σχετικό ποίημα Lizard που εμπεριέχεται, η σημειολογική ανάγνωση του πίνακα βρίσκει ακόμα περισσότερες ταυτίσεις με το ατομικό «είναι» και το ποιητικό «γίγνεσθαι» του Παπαδάκη.
`
Ένας καταξιωμένος ενήλικας, Πολιτικός Επιστήμονας, Πρωτοβάθμιος Καθηγητής Πανεπιστημίου από νεαρή ηλικία –σε σχέση με τη γεροντοκρατία του συστήματος- πολύπειρος και πολυπάσχων της επιστημονικής γραφής πριν τρία χρόνια δέχεται το δάγκωμα μιας σαύρας –ποιητική έμπνευση την αποκάλεσαν εδώ και αιώνες σε μια απέλπιδα προσπάθεια να την εξευμενίσουν- και γίνεται ένα αγόρι που αντιδρά με μιαν έκφραση τρόμου στο πρόσωπό του, αλλά χωρίς να χάνει την οργιλότητά του. Τρομάζει από την ιερή μέθη του πόνου που προκαλεί η ποίηση όταν αποφασίζει να σε δαγκώσει, για αυτό και προσπαθεί να την εξηγήσει μέσω του αντι-προλογικού του σημειώματος που υπάρχει στο βιβλίο.

`
Η χρήση του σημειώματος, αν και εκ πρώτης όψεως παραπέμπει στους κανόνες δόμησης ενός επιστημονικού εγχειριδίου και ένας ανυποψίαστος αναγνώστης ή κριτικός λογοτεχνίας θα έσπευδε να αναφωνήσει ότι προθέματα, πρόλογοι, επίμετρα και παντός άλλου είδους εξωποιητικά καρυκεύματα περισσότερο βαραίνουν ή αποπροσανατολίζουν το κατεξοχήν κείμενο, ωστόσο επαναλαμβάνω η χρήση του εδώ είναι μια αγωνιώδης προσπάθεια ενός αγοριού που προσπαθεί να διαχειριστεί έναν νέο πόνο στη ζωή του, αυτόν της ποιητικής γραφής. Για αυτό συνεχίζει να μη θεωρεί τον εαυτό του ποιητή, όπως ένα μικρό αγόρι στριφογυρνώντας με περιέργεια τα νέα του παιχνίδια στα χέρια του χαίρεται με την κάθε του ανακάλυψη, δεν προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί, να περιχαρακωθεί, δεν το νοιάζει ακόμα ο οποιοσδήποτε ρόλος του παίκτη.

Διαβάστε περισσότερα