Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Η Κρίση της Ποίησης

Η Κρίση της Ποίησης

Η Κρίση της Ποίησης

Αλμανάκ Ποιείν 2018: Τα 4+1 ποιητικά βιβλία του 2018 (γράφει ο Δημήτριος Μουζάκης)

Αλέξανδρος Φωσταίνης, Μισό τραγούδι δρόμος, Οι Εκδόσεις των Φίλων

Μια χούφτα ποιητές έχει η Πάτρα, κι η παρουσία μου στην πανέμορφη πόλη των φοιτητών και των υψηλών αλωνίων κάπως διασταύρωσε το δρόμο μου με τους περισσότερους, από τον Κάββουρα στον Φωσταίνη, απ’ τον Τόλια στον Τσαρδάκα, απ’ τον Σκαρτσή στον Ζαρκάδη… άλλους τους συνάντησα στα καφενεία, άλλους στο Συμπόσιο Ποίησης της πόλης, άλλους στο Φυσιολατρικό Όμιλο Πατρών ή το ωραίο Πολύεδρο, έναν τον είχα στο Πανεπιστήμιο καθηγητή. Ο Φωσταίνης δε με θυμάται˙ το καταλαβαίνω από την αφιέρωσή του στο νέο του πόνημα. Εγώ, όμως, θυμάμαι καλά τι σκέφτηκα όταν τον πρωτογνώρισα: να ένας τσοπάνης που βόσκωντας τα πρόβατά του σκέπτεται τα άλυτα προβλήματα της ζωής ή λύνει διαφορικές εξισώσεις. Έτσι είναι η ποίηση του Φωσταίνη: προβληματισμός, αισθησιασμός, νοσταλγία, συναίσθημα σε φόντο ευγένειας και σεμνότητας, υπό μια μόνιμη επίδραση των πέπλων της φύσης. Και αυτός ο ποιητής δεν έχει μιληθεί αρκετά.

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Μάριος Αγαθοκλέους, «Θάνατος σε ανοικτη ζώνη», εκδ. Περι λύχνων αφας, Λευκωσία 2018 (γράφει ο Χρήστος Μαυρής)

Η μεταφυσικη του θανάτου στην ποίηση του Μάριου Αγαθοκλέους

 

Η τελευταία ποιητικη συλλογη του Μάριου Αγαθοκλέους, που κυκλοφόρησε στις αρχες του 2018, τιτλοφορείται «Θάνατος σε ανοικτη ζώνη» και αποτελείται μόνο απο 19 ποιήματα, τα περισσότερα ολιγόστιχα, μέσα απο τα οποία όμως αναδύεται μία θλιμμένη, μελαγχολικη και γκρίζα ατμόσφαιρα. Υπάρχει όμως απάντηση γι’ αυτο το φαινόμενο στην ποίηση του Μ. Αγαθοκλέους και είναι η εξης: Όλα τα ποιήματά του πλην ενος είναι αντλημένα απο το ζοφερο, θλιβερο και καταθλιπτικο τοπίο της σύγχρονης κυπριακης Ιστορίας που, όπως αντιλαμβάνομαι, απασχολει ακόμη σε μεγάλο βαθμο πολλους Ελληνοκύπριους ποιητες. Ειδικα τους παλαιότερους που έζησαν και βίωσαν τραγικα και εφιαλτικα γεγονότα, όπως αυτα που αναδείχθηκαν μέσα απο την κυπριακη κοινωνία των τελευταίων χρόνων, με αποτέλεσμα ο αδήριτος θάνατος να αφήσει τ’ ανεξίτηλα μελανα στίγματά-του στην ψυχη και το έργο τους.

Παρόλο που είναι αυτοτελη αυτα τα 19 ποιήματα, μεταξυ-τους όμως, όπως διαβλέπω, υπάρχει μία υπόγεια συνοχη, λες και είναι εσωτερικα συνδεδεμένα με ένα αόρατο νήμα, εφόσον σχεδον όλα περιστρέφονται γύρω απο μία κυρίαρχη θεματικη, αυτη του θανάτου. Εννοω πως ο θάνατος, με όλο το μυστήριο και το ανεξήγητο που περικλείει, είναι η βασικη πηγη ους, δίνοντάς μας έτσι την ισχυρη εντύπωση πως ο δημιουργος τους, με αυτα τα 19 ποιήματα, επιχείρησε να συλλάβει και να ολοκληρώσει μία σπουδη θανάτου, σε όλο το βάθος και την έκτασή της, την οποία ανέπτυξε μέσα στους στίχους και τις σελίδες της καινούργιας ποιητικης συλλογης του. Ο αδυσώπητος θάνατος, επομένως, είναι η κοινη συνισταμένη όλων αυτων των ποιημάτων. Ο εύγλωττος τίτλος, εξάλλου, της συλλογης, απο μόνος-του, είναι ενδεικτικος της όλης ιδέας και προσπάθειάς-του.

Να σημειώσω ακόμη πως τα 19 ποιήματα που περιέχει η συλλογη «Θάνατος σε ανοικτη ζώνη» διακρίνονται για τ’ αδρα, ξεκάθαρα χαρακτηριστικα τους. Θα έλεγα με βεβαιότητα πως όλα τα ποιήματα, με βάση αυτα τα χαρακτηριστικα τους, εμπίπτουν στα όρια του ποιητικου γένους ή είδους που ονομάζεται Ελεγεία. Είναι δηλαδη κατα κύριο λόγο ποίηση ελεγειακη, εφόσον εδω υπάρχουν ποιήματα θρηνιτικα, ποιήματα του πένθους. Θρήνος και πένθος για το θάνατο των γονιων του, των συγγενων, των φίλων και γενικα των συνανθρώπων του, (ακόμη και η απώλεια αγαπημένων κατοικίδιων ζώων, φυτων ή λουλουδιων είναι ένα είδος θανάτου για τον Μάριο Αγαθοκλέους), όπου εδω απώτερος στόχος του είναι η διατήρηση της μνήμης αυτων των προσφιλων νεκρων. Άρα, όλα αυτα εκδηλώνουν μία ποίηση ή μια ποιητικη του πένθους. Γράφει στο ποίημα «Η ποίηση», σελ. 30):

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, «Λαξευτής τοπίων», εκδ. Δίφρος, 2017 (γράφει ο Χρήστος Μαυρής)

Η πολυδύναμη και βαθυστόχαστη ποίηση του Γιώργου Πολ. Παδάκη

 

Η ποιητικη συλλογη «Λαξευτης τοπίων», η έβδομη στη σειρα συλλογη του Γιώργου Πολ. Παπαδάκη, περιέχει 31 μικρα πεζόμορφα ποιήματα που διακρίνονται όλα για την πυκνότητα της γραφης και κατ’ επέκταση την πυκνότητα των νοημάτων τους. Παραστατικα θα τα παρομοίαζα με 31 σκληρα αμύγδαλα που πρέπει να συνθλίψεις με σφυρι την ανθεκτικη φλούδα τους για να γευθεις την θρεπτικη ψίχα τους.

Να υπενθυμίσω όμως πως αρκετοι νεοέλληνες ποιητες είχαν (και έχουν) προτίμηση στα πεζόμορφα ποιήματα ή πεζοτράγουδα, όπως αλλιως λέγονται, ανάμεσα σ’ αυτους ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Νίκος Γκάτσος, όπου στο έργο τους, ειδικα στο «Άξιον Εστι» και την «Αμοργο», υπάρχουν πολλα ποιητικα μέρη σε πεζο, χωρις ωστόσο να παύουν ν’ αποτελουν ουσιαστικα ποιήματα, για να φανει σε τελικη ανάλυση πως δεν έχει σημασία το πως γράφεται ένα ποίημα αλλα το πως ακούγεται.

Όπως έχω διαπιστώσει και τα 31ποιήματα είναι αποτέλεσμα ή, πιο σωστα, έχουν προκύψει μέσα απο τις λογοτεχνικες αναζητήσεις και τα διαβάσματα του Γ. Π. Παπαδάκη, τα οποία του δίνουν δυνατους ερεθισμους για σοβαρη ποιητικη δημιουργία. Αυτο, εξάλλου, εύκολα μπορει να γίνει κατανοητο απο τον οιονδήποτε αν ανατρέξει στην πληθώρα των ονομαστικων αναφορων διάσημων συγγραφέων ή στους τίτλους των βιβλίων τους καθως και στους λογοτεχνικους ήρωές τους, που έχουν απασχολήσει τον Γ. Π. Παπαδάκη και τα οποία, χάρη δικαιοσύνης, καταχωρει στις σημειώσεις που υπάρχουν στο τέλος της συλλογης του όπως π.χ. τα βιβλία «Η μουσικη του Έριχ Ζαν» του Χ. Φ. Λάβκραφτ, «Το τραγούδι του Προύφουκ» του T,SElliot, ο «Βασιλιας Ληρ» του Γ. Σαίξπηρ, «Η Δίκη» του Φ. Κάφκα, «Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ» του Όσκαρ Γουάιλντ, τα «Επιφάνεια» του Γιώργου Σεφέρη, «Ο κύριος Τεστ» του Πολ Βαλερυ, «Το βάρος της πεταλούδας» Έρι Ντε Λούκα, «Το βιβλίο της Ανησυχίας» του Φερνάντο Πεσσόα κ.ά..

 

Κοντολογις, μέσα στα καινούργια ποιήματα του Γ. Π. Παπαδάκη, είναι έκδηλος ένας εποικοδομητικος διάλογος που αναπτύσει ο ποιητης με αυτες τις μεγάλες μορφες της παγκόσμιας διανόησης, με απώτερο στόχο ν’ αφομοιώσει, προς όφελος της δικης του δουλειας, τη σκέψη, το στοχασμο, τον προβληματισμο αλλα και την τεχνικη αυτων των ξένων δημιουργων.

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, «Υπερκαινοφανής», εκδ. Μελάνι, 2017 (γράφει ο Χρήστος Μαυρής)

 

 

Η ποίηση δεν γίνεται με κύκλους, τρίγωνα και αλγεβρικες εξισώσεις

Η δεύτερη ποιητικη συλλογη του νέου Ελληνοκύπριου ποιητη Κωσταντίνου Παπαγεωργίου, που κυκλοφόρησε απο τις εκδόσεις «Μελάνι», τον Μάιο του 2017, τιτλοφορείται μονολεκτικα «Υπερκαινοφανης» και, όπως μας πληροφορει στο τέλος του βιβλίου του «είναι ένας αστέρας που πεθαίνει σταδιακα και καταστροφικα, με αποτέλεσμα μια τελικη τιτάνια έκρηξη». Προηγήθηκε η κυκλοφορία της συλλογης «Οι πέντε εποχες», το 2012, και αυτη απο τις εκδόσεις «Μελάνι», την οποία όμως δεν έχω στην διάθεσή-μου και συνεπως δεν την έχω διαβάσει.

Η καινούργια συλλογη του Παπαγεωργίου είναι πολυσέλιδη (ξεπερνα τις 144 σελίδες!) και πραγματικα εντυπωσιάζει με την ωραία εμφάνισή-της, τόσο απο την πλευρα του χαρτιου που χρησιμοποιήθηκε, όσο και απο τη συγκλονιστικη έγχρωμη φωτογραφία που κοσμει το εξώφυλλό-της, η οποία παριστάνει ένα αμερικανο πυροσβέστη (;) να φλέγεται σαν λαμπάδα στη μέση μίας λεωφόρου. Στιγμιότυπο που παραπέμπει, αν έχω σωστα αντιληφθει, στην καταστροφη των Δίδυμων Πύργων της Νέας Υόρκης, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Η συλλογη αποτελείται απο δύο μεγάλες ενότητες και περιέχει συνολικα 98 ποιήματα! Η πρώτη ενότητα τιτλοφορείται «Φυλογένεση», με 48 ποιήματα, και η δεύτερη «Οντογένεση», με 50 ποιήματα.

Άρχισα να διαβάζω τον «Υπερκαινοφανη» με αυτα τα δεδομένα στα χέρια μου. Δυστυχως όμως, μέχρι το ένα τρίτο του βιβλίου είχα σχηματίσει την εντύπωση πως ο ποιητης δεν ζει στη γη αλλα ό,τι βρίσκεται και αιωρείται ανεξέλεγκτα κάπου στο αχανες διάστημα. Με άλλα λόγια, διαπίστωσα πως η έμπνευσή-του δεν βρίσκεται προσγειωμένη στον «διακεκριμένο πλανήτη μας», όπως τον χαρακτήρισε ο αξέχαστος Νικηφόρος Βρεττάκος, εφόσον μέσα απο τα ποιήματά-του προβάλλει έντονα η συγκίνηση και ο θαυμασμος-του για θέματα που έχουν άμεση σχέση με το διάστημα, την Αστρονομία αλλα και τις διάφορες επιστημονικες έρευνες και ανακαλύψεις, πάνω στα οποία στηρίχτηκε για να φτιάξει τα περισσότερα ποιήματα που περιλαμβάνονται στην εν λόγω συλλογή του. Δεν σας κρύβω πως κάποιες στιγμες διερωτήθηκα για το που ο ποιητης επιδιώκει να προσθαλασσώσει την έμπνευσή του;

Διαβάστε περισσότερα
Η Κρίση της Ποίησης

Δημήτρης Π. Κρανιώτης, «Γραβάτα δημοσίας αιδούς», εκδ. Κέδρος, 2018 (γράφει ο Χρήστος Μαυρής)

`

Είναι δημιουργικα στοιχεία η θλίψης και η ειρωνεία στην ποίηση του Δ. Π. Κρανιώτη

Ο Δημήτρης Π. Κρανιώτης είναι μία ξεχωριστη και ιδιότυπη ποιητικη φωνη στον ελλαδικο χώρο. Λέω «ξεχωριστη και ιδιότυπη φωνη» με την έννοια ό,τι δεν μπορεις να την κατατάξεις εύκολα και απροβλημάτιστα σε καμία καθιερωμένη λογοτεχνικη σχολη ή ομάδα.

Όπως διαφαίνεται μέσα απο την τελευταία συλλογη-του, που φέρει τον εξεζητημένο τίτλο «Γραβάτα δημοσίας αιδους», γράφει μία πρωτότυπη ποίηση, με μία ιδιότυπη νοηματικη, στέρεη αισθητικη συνοχη, πλαστικότητα στις εικόνες-της, κάποτε κρυπτικη και άλλοτε μυστηριώδης, στοιχεία που της δίνουν το δικαίωμα να επιπλέει και να ξεχωρίζει μέσα στο πέλαγος της ποίησης που παράγεται στις μέρες-μας. Είναι όμως αυτα τα στοιχεία, μαζι με το αυστηρο ύφος-του, που την κάνουν ελκυστικη και ενδιαφέρουσα στο αναγνωστικο κοινο.

Όλη αυτη η ιδιότυπη ποίηση που γράφει ο Δ. Π. Κρανιώτης είναι εξʼ ολοκλήρου επικεντρωμένη στη σύγχρονη εποχη, που αντανακλα αυτόματα και τη σύγχρονη κοινωνικη πραγματικότητα. Γράφει στο ποίημα «Ιανος»:

`

«Πολυκατοικία πια

Η γειτονια-μας

Το ασανσερ κολλημένο

Μεταξυ ρετιρε

Και ουρανου

Κι εμεις μέσα

Συνωστισμένοι άνετα

Χωρις ανάσα

(Και χωρις σήμα

Το κινητο-μας)

Σελ. 15

Διαβάστε περισσότερα