ΌΡΘΡΟΣ

Ήρθε ένα πρωινό μια μέρα
Ή μήπως
Δεν έχω αποφασίσει ακόμα
Τι συνέβη
Στο πρώτο ξύπνημα
Ο χρόνος
Με τους στίχους
Παίζουν περίεργα
Παιχνίδια
Μεταξύ τους

Κι ήταν ο χρόνος
Μια κατάξερη
Κοιλάδα
Όλη σπαρμένη
Μάτια πεθαμένα
Μ’ όλες τους
Τις σκιές να
Ξαγρυπνάνε
Κι ήταν οι στίχοι
Μια Παρηγοριά
Που στοργικά
Μας φόρεσε το
Σχήμα της

Σ’ αυτό το πρώτο
Άυπνο ξύπνημα
Είδα τη σκόνη
Που έλαμπε
Πάνω στη φέτα
Από λεμόνι
Δεν συμφωνούσαν
Μεταξύ τους
Κι ήμουν η σκόνη
Και το κίτρινο
Μαζί
Κι ήμουνα τίποτα
Απ’ τα δυο τους
Σαν τον παράδεισο
Που χάθηκε
Στα μάτια του παιδιού
Που έγινε
Άντρας

Τα πρωινά χρειάζονται
Ομοφωνία
Έτσι θα γίνει μέρα
Θα έρθει φως
Να συμφωνείς με
Την ανάσα σου
Να ξεχωρίσεις ποια
Είν’ απ’ όλες
Μόνο η δική σου
Η σκιά που
Περιμένει
Να μην δανείζεσαι
Σκιές των άλλων
Ποιητών
Ή των γνωστών σου
Εν γένει
Το πρωινό μια μηχανή
Που ξεκουφαίνει
Μετά την ησυχία
Ονειροκρίτη ύπνου

Όταν σου λένε
Πήγε κιόλας
Μεσημέρι
Μην εμπιστεύεσαι
Κανέναν
Στο ’χω πει
Γίνονται οι σκιές
Βυθός φωταγωγού
Να καταπιούν το σώμα
Που τις τρέφει
Τα μεσημέρια
Όχι τα βράδια
Που φοβούνται
Οι πολλοί

Κοιτάς να γίνει
Πέντε παρά πέντε
Το απόγευμα
Να φτάσει πέντε
Στα ρολόγια
Το απόγευμα
Να φτάσει πέντε
Σ’ όλα τα ρολόγια
Αναρωτιέσαι αν είναι
Άνοιξη
Ή
Δευτέρα

Πόσο φριχτή η ώρα που
Βραδιάζει
Σαν γίνει πέντε
Σ’ όλα τα ρολόγια
Κι ο Φεντερίκο
Κλαίει
Τον Ιγνάθιο
Χτυπώντας με τη
Γλώσσα του
Το κέρατο
Του ταύρου

Τα πρωινά
Χρειάζονται
Ομοφωνίες
Νεογέννητες
Στο χρόνο
Του κενού
Να φεύγει
Η σκιά
Του χρόνου
Του δικού μας
Του ίσκιου μας
Του φόβου
Και της μοίρας
Γιατί κι αυτήν
Βαραίνει
Η κρυφή της η σκιά

Κι αν είναι μοίρα
Όπως λεν
Ο χαρακτήρας μας
Κι αυτός να φύγει
Δίχως
Να χαιρετήσει καν
Ας μείνει μόνο
Η σκιά
Από τη θλίψη
Της μητέρας
Ή έστω ο ίσκιος
Γύρω απ’ τα πόδια
Του πατέρα
Που επιστρέφει
Απ’ τη δουλειά
Που είχε με
Τον θάνατο

Τώρα που
Η σκιά μου
Βάφτισε
Το στήθος μου
Γίναμε ένα
Γίναμε χρόνος
Γίναμε ο χρόνος
Που εκείνον
Τον παλιό
Τον χρόνο μας
Περιέχει
Τα χρόνια
Από τις μέρες μας
Τις ώρες
Των προσώπων
Όλα μαζί
Μαζί κι η
Απουσία τους
Που ξέμεινε
Μαζί μας
Όλοι μαζί
Θα φτιάξουμε
Πρωινό
Εις μνήμην
Επιζώντων

Ήρθε ένα πρωινό
Μια μέρα
Και γλίστρησε ο
Επάνω ουρανός
Τόσο μικρός
Συννεφιασμένος

Στεκόμουν
Στη σκιά
Του σύννεφου
Κι ήμουν σκιά του
Και το σύννεφο
Μαζί
Κι ήμουνα τίποτα
Απ’ τα δυο τους
Σαν την σκιά
Που διώξαμε
Κι εξόριστη
Δεν βρίσκει
Τόπο σε σώμα
Να σταθεί

Μα πες εσύ
Πώς γίνεται
Να είμαστε
Μονάχοι
Όταν ακούμε
Όλοι μαζί
Να πέφτει
Νύχτα
Η βροχή

ΠΟΙΗΤΡΙΑΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

Θέλω να σας το πω,
μα πώς να αρχίσω –
πώς τ’ όνομα απ’ ασήμι
να δικαιολογήσω;
Λοιπόν, είναι καιρός
ν’ ακούσετε την αλήθεια για εμένα:
μαγεύομαι από παπαρούνες,
γαλαξίες κι άστρα
κι από στίχους ποιητών
που πάνε κόντρα στα ήθη των καιρών
κι επιθυμώ από καρδιάς να σας τους γνωρίσω.
Αδιάφορη μ’ αφήνουν τα τερτίπια των ρεαλιστών.
Προτιμώ –εννοείται– την τρέλα των σουρεαλιστών.
Κι από ζωγραφική γουστάρω τον Σαγκάλ,
ακριβώς επειδή οι φιγούρες του πετάν.
Άργησα πολύ να μάθω –ομολογώ–
πώς να βράζω
ή πώς να τηγανίζω έν’ αυγό!
Είναι όμως, άραγε, τόσο μεμπτό αυτό;
Χάνομαι μέσα στα βιβλία κάθε μέρα,
κάνω δοκιμές συνέχεια στο χαρτί.
Κι έχω την αίσθηση συχνά πως
εγώ μοιάζω με μια ηρωίδα
βγαλμένη από έργο του Σουρή.
Γοητεύομαι ακόμα απ’ ό,τι θαυμαστό,
αναζητώ συνέχεια τις πτυχές μου
τις κρυμμένες για να βρω.
Γράφω βιβλία βάζοντας ψυχή,
πιστεύω πως μέσα σε κάθε τέλος
βρίσκεται μια νέα αρχή.
Στίχο τον στίχο παίζω
με πολλές αβεβαιότητες εγώ.
Αυτό είναι άλλωστε και το νόημα
της ποίησης, θαρρώ!
Όμως μια βεβαιότητα έχω μονάχα.
Ναι, μία!
Είναι μέσα στη φύση μου,
και δεν θα τ’ αρνηθώ –
γι’ αυτό νιώθω κιόλας
και την ειλικρινή ανάγκη
να σας αποκαλυφθώ!
Πώς θα μ’ αγαπήσετε αν δεν αποδομηθώ;
Πώς θα με λατρέψετε αν δεν απογυμνωθώ;
Πώς θα καταλάβετε
γιατί θέλω την τέχνη της Ποιήσεως
επ’ αόριστον να υπηρετώ;
Διαβάστε λοιπόν αυτό το ποίημα
και κάντε δρόμο να διαβώ!

Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου

[…] Ο Paul Auster, αναμφίβολα, είναι ο συγγραφέας του αινίγματος (και όχι προφανώς του μυστηρίου), της περιπλάνησης και της διαφοράς – με την πλήρη έννοια της λέξης, όρου στην ουσία. Στη γραφή του, αν κάτι έχει κεντρική σημασία, τότε αυτό είναι η αποκέντρωση του νοήματος, ο παραγωγικός και δημιουργικός σχετικισμός και η ανεξέλεγκτη διασπορά της διάθεσης ενός εκρηκτικού αναστοχασμού, που αναμιγνύεται με την ούτως ή άλλως υπαρκτή ρευστότητα των συνθηκών του κόσμου. Και εδώ είναι που δεν μας εκπλήσσουν τόσο οι συγγραφικές πρακτικές και τεχνικές του όσο και τα θέματα που επιλέγει. Το τυχαίο, η ταυτότητα, ο χωροχρόνος, οι σχέσεις, η μνήμη, το σώμα, διαδραματίζουν κάτι πέρα από ρόλο κεντρικής σημασίας στο έργο του: είναι το ίδιο το έργο του, όχι η σκηνή πάνω στην οποία κατασκευάζει, αλλά το βαθύ, βαρύ και εμπεριστατωμένο περιεχόμενο της σκέψης του έτσι όπως το εμπιστεύεται στην ιερή πράξη της γραφής.

Ο κόσμος ως κείμενο, το σύμπαν ως βιβλίο. Λογοτεχνική (και θεωρητική) οπτική και πρακτική που προηγείται φυσικά του Paul Auster. Ωστόσο, ο τελευταίος όχι απλά την υιοθετεί αλλά την προχωρά πολύ μπροστά. Αυτό είναι το απόσταγμα και η κεντρική έννοια στον Auster: η ζωή ως βιβλίο και όλα όσα αυτό μπορεί να σημαίνει. Ασχολούμενος κανείς εντατικά και αφοσιωμένα μαζί του όχι απλώς δεν απορεί (αν κάποτε το έκανε βέβαια), αλλά κατανοεί και με το παραπάνω τους βαθύτερους λόγους που παρακίνησαν μια μεγάλη σειρά συγγραφέων να καταπιαστούν με το γράψιμο της ζωής τους, ή μερών και στιγμών της ζωής τους, καθώς με τις ζωές άλλων (όχι αποκλειστικά ανθρώπων). Και τότε βιώνει αυτόν τον ιδιότυπο συγκλονισμό που είναι αδύνατον να εξηγηθεί. Το μεγάλο και σπουδαίο δίδαγμα του Auster, εντός του οποίου βρίσκονται και όλα τα υπόλοιπα, δεν είναι νομίζω τίποτα πέρα από αυτό: η αυτο-γραφή.

Κλείνοντας, να αναφέρω το (ευρύτερα μεθοδολογικό) σκεπτικό μου για το παρόν βιβλίο. Τα κείμενα που περιέχονται σε αυτό (άλλα πρωτοδημοσιευμένα σε περιοδικά και ιστοσελίδες και άλλα εμφανίζονται για πρώτη φορά στο παρόν βιβλίο) επιχειρούν να συνομιλήσουν ελεύθερα, χωρίς αγκυλώσεις και προϋποθέσεις, με τον συγγραφέα και να φωτίσουν ποικιλοτρόπως πτυχές της γραφής και του έργου του, αλλά και να σχολιάσουν και να αναδείξουν τρόπους σύνδεσης αυτού με τον αναγνώστη και την ίδια τη ζωή υπό το πρίσμα διαφόρων θεωρητικών παραδοχών της (ευρύτερης) σχολής σκέψης του μεταδομισμού. Σκοπιμότητα και μεθοδολογία που προκαλεί άλλωστε ο συγγραφέας από μόνος του.

Με τίτλο Ποίηση και Ποιητική και μια σειρά 82 κειμένων ο Αντώνης Φωστιέρης, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της εμβληματικής Γενιάς του ’70, εκθέτει στο νέο του βιβλίο τις απόψεις, τις θέσεις και τις εμπειρίες από τη μακρόχρονη θητεία του στην πρώτη γραμμή της ποιητικής πράξης.

Την πλειοψηφία των κειμένων αποτελούν συνομιλίες και συνεντεύξεις του, που είδαν κατά καιρούς το φως σε λογοτεχνικά κυρίως έντυπα, και πραγματεύονται με ύφος γλαφυρό, δοκιμιακής βαθύτητας αλλά ταυτόχρονα απόλυτα εύληπτο και ζωηρό, πολυάριθμα ζητήματα που αφορούν τόσο στην Ποίηση (ως έννοια αφηρημένη ή ενσαρκωμένη στη γραφή) όσο και στην Ποιητική (ως ποικιλόμορφη διαδικασία αυτής της ενσάρκωσης): από εκείνα που ανάγονται στη λειτουργία του ποιητικού λόγου έως εκείνα που αναφέρονται στις σχέσεις με την παράδοση, το βιωματικό υπόστρωμα, τον παιγνιώδη, τον κρυπτικό ή τον κοινωνικό του χαρακτήρα· από γλωσσικά, υφολογικά, τεχνικά και μεθοδολογικά έως θέματα συγγένειας με τις άλλες τέχνες, τη φιλοσοφία και την επιστήμη· από προβλήματα γύρω από την εξωγλωσσική του εμβέλεια ή τη δραστικότητα των εκφραστικών σχημάτων και της διακειμενικότητας έως τον ρόλο της έμπνευσης, του αναγνώστη, του διαδικτύου και της κριτικής. Και άλλα πολλά.

Εκτός από το κύριο σώμα των Συνομιλιών, που συνιστούν ένα είδος «δοκιμιακών διαλόγων», το βιβλίο περιλαμβάνει και μια ενότητα με «Μονολόγους», κείμενα ομόλογης θεματικής, που εξακτινώνονται και σε παράπλευρους χώρους, όπως στη γλώσσα, στη μετάφραση, στα λογοτεχνικά ρεύματα, στη Γενιά του ’70 κλπ.

[Από την παρουσίαση του βιβλίου]