Η Ελένη Γκίκα γεννήθηκε το 1959 στο Κορωπί. Είναι λάτρης του βιβλίου με σπουδαίο δημοσιογραφικό και λογοτεχνικό έργο. Δημοσιογράφος και βιβλιοκριτικός στο Αντί, στις Εικόνες, στο Έθνος και στο Έθνος της Κυριακής από το 1983, έχει ασχοληθεί με το μυθιστόρημα, το διήγημα, την ποίηση, το παραμύθι, έχει συμμετάσχει σε συλλογικές εκδόσεις και έχει επιμεληθεί βιβλία και σειρές. Κυκλοφορούν τριάντα οκτώ βιβλία της: δεκαπέντε μυθιστορήματα, δώδεκα ποιητικές συλλογές, τέσσερις συλλογές με διηγήματα, ένας τόμος με συνεντεύξεις και έξι παραμύθια.

Στην πρόσφατη ποιητική της συλλογή με τίτλο «ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΩ εκθειάζει τον έρωτα και πλημμυρίζει την καρδιά μας αγάπη. Οι καρδιές των πιο ρομαντικών θα σκιρτήσουν πιο γρήγορα μέσα από 31 ερωτικά ποιήματα. Ο τίτλος «ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται» [Ψαλμός Δαυίδ 41] αναφέρεται στην Άβυσσο του κόσμου ,στην ανθρώπινη καρδιά , στα πάθη που ζήσαμε και σε εκείνα που μας περιμένουν…

****

-Κυρία Γκίκα μιλήστε μας για τον τίτλο της ποιητικής σας συλλογής «ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται» και την σημασία του Ψαλ. 41,8  «ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται εἰς φωνὴν τῶν καταῤῥακτῶν σου». 

  Αφ’ ενός έχω αδυναμία στους Ψαλμούς και στα Πατερικά Κείμενα, αφ’ ετέρου ερωτευόμαστε με τον πιο σκοτεινό και βαθύ εαυτό μας, από το ασυνείδητο της αβύσσου που εμπεριέχουμε. Οι πληγές μας και οι σκοτεινιές μας ελκύουν τον άλλον. Γι’ αυτό αν μας ρωτήσουν, δεν ξέρουμε. Λέμε ότι ο έρωτας είναι τυφλός αλλά δεν είναι. Βλέπει με τα μάτια των σπλάχνων μας. Εξ ου και ο τίτλος. Με τις αβύσσους μας ερωτευόμαστε. Τις ελλείψεις και τις πληγές μας ενώνουμε.   

  

-Στο ποίημα σας «Παιδιά της αβύσσου» γράφετε:

Λένε πως μας καλεί το όμοιο  

Άβυσσος άβυσσον επικαλείται  

Η σκοτεινιά στη σκοτεινιά 

Και η πληγή στην πληγή 

Ανταπόκριση μυστηριώδης και κρυφή 

Ποια πληγή σου άραγε να ταίριαξε 

με την πληγή μου;  

 

Γιατί μας ελκύει το όμοιο; Γιατί σχετιζόμαστε με άτομα που μας μοιάζουν; 

 Το όμοιο, κυρία Χάρδα, που εντούτοις δεν είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού. Οι μέσα μας, βαθιές ομοιότητες, οι πληγές μας, όπως είπαμε, που παραμένουν κρυμμένες ακόμα κι από μας τους ίδιους. Εκείνες μιλάνε και με εκείνες ερωτευόμαστε. Ακόμα κι όταν τα εξωτερικά μας χαρακτηριστικά είναι τόσο ανόμοια, ωστόσο μέσα μας το πιο κρυφά σκοτεινό παραμένει το ίδιο.  

 

-Ο έρωτας είναι το ίδιο δημιουργικός συντελεστής στην ποίηση όσο και στον πόνο; 

 Μα από έρωτα δεν γίνονται όλα; Ανθρώπινο και Θείο έρωτα. Από νοσταλγία παράδεισου που αποκτά πότε ανθρώπινο πρόσωπο και πότε υπερβατικό και θείο; Χωρίς έρωτα δεν φτιάχνουμε ούτε τον κήπο μας. Ό,τι αξίζει κι είναι όμορφο, προκύπτει από το βάσανο κι απ’ τον έρωτα, έτσι δεν είναι; Ακόμα κι ένα καθημερινό δημοσιογραφικό κείμενο. Φαίνεται ποιο είναι και ποιο δεν είναι παιδί του έρωτα. Δίχως τον έρωτα, είναι παρόμοια και σκοτεινιάζουν όλα. 

 

-Από την ποιητική σας συλλογή απορρέει ο έρωτας , ο μεγάλος έρωτας που τον περιγράφετε όμορφα στο ποίημα σας:

«Aντικατοπτρισμοί» 

Εσύ ήσουν.  

Μ’ όποιον κι αν ήμουν,  

εσύ ήσουν.  

Αλλά για να μη σε χάσω   

δεν σου το είπα ποτέ.  

  

Ο μεγάλος έρωτας είναι αυτός που μας κόβει την ανάσα; Στιγματίζει τη ζωή μας, το κορμί μας, την ψυχή μας και αφήνει ένα αναπάντητο «γιατί»;   

Η ζωή η ίδια μας αφήνει με αναπάντητα «γιατί». Εξάλλου το έχουμε πει, μεγαλύτερη σημασία έχει η ερώτηση. Η απάντηση θα ενέχει κάποια έστω και μικρούλα αμφιβολία πάντα. Τα έχουμε λύσει ποτέ τα μεγάλα ερωτηματικά; Τα αινίγματα της ύπαρξης απομένουν αινίγματα. Εξ ου και η Επιστήμη και η Τέχνη. Πόσο μάλλον ο έρωτας που είναι σαν το Θεό, όσο τον πλησιάζουμε απομακρύνεται. Σπανίως μας απαντά. Δεν έχει σχήμα, αρχίζει όποτε θέλει, έρχεται όποτε θέλει, και όποτε θέλει, τελειώνει. 

 

-Να σταθούμε στο ποίημα σας «Πηγάδια ζήσαμε, πηγάδια μαρτυράμε»  

Από τα πόδια σε βουτάει η ποίηση κάθε που σε γκρεμίζει η ζωή 

«το καταφύγιο που φθονούμε»,  

σωσίβιο στο χάος  

Όπως κι οι ιστορίες μας,  

Ένας κουβάς με κομμένο σκοινί  

στο βάθος του πιο δικού μας πηγαδιού 

Αλλά κι ο ίλιγγος του ύψους μάλλον  

δεν είναι για τα μέτρα μας  

   

Πηγάδια ζήσαμε, πηγάδια μαρτυράμε.  

 

Πόσο μας στιγματίζουν τα βιώματα μας; Μπορείτε να μας μιλήσετε τον τελευταίο στίχο; «Πηγάδια ζήσαμε, πηγάδια μαρτυράμε». 

Ίσως και να είναι το μόνο «για πάντα» που μπορούμε να πούμε σ’ αυτή τη ζωή. Γράφουνε μέσα μας ανεξίτηλα ακόμα κι αν μας ωθούν ακριβώς στο αντίθετό τους. Είμαστε τα βιώματά μας. Βλέπουμε ό,τι ήδη εμπεριέχουμε. Αγάπη αν έχουμε πάρει αγάπη. Προδοσία αν έχουμε προδοθεί. Αμφισβήτηση αν αμφισβήτηση έχουμε δεχτεί. Προσπαθώντας να επανορθώσουμε μια πανάρχαιη αόρατη πια μεγάλη αδικία.

 

Ελένη Γκίκα: «Ερωτευόμαστε με τον πιο σκοτεινό και βαθύ εαυτό μας, από το ασυνείδητο της αβύσσου που εμπεριέχουμε»

 

 

-Στο ποίημα σας στη «Σκιά του Άλλου» μιλάτε για τον ανεκπλήρωτο έρωτα.  

  Οι ανεκπλήρωτοι έρωτες, λένε 

είναι αήττητοι  

το μόνο που δεν επιθυμούσα για σένα  

ήταν να σε αποκαθηλώσω  

   

Γι’ αυτό δεν σ’ άγγιζα  

   

Έτσι παρέμεινες νέος  

κι εγώ εκείνο το κορίτσι των 18 χρονών  

που έτρεχε πίσω σου  

Το μόνο που ήθελε  

ήταν να γίνει η σκιά σου  

από διακριτικότητα  

χάσαμε τη ζωή μας,  

σου είπα  

   

Από μεγάλο έρωτα,  

επέμενες 

 

Πιστεύετε ότι λογιάζεται ποθητό ότι, μένει για πάντα ανέραστο, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μπρεχτ

 Δεν φθείρονται οι ανεκπλήρωτοι έρωτες! Ο κύκλος δεν κλείνει ποτέ. Ανολοκλήρωτοι παραμένουν για πάντα και μας ζητάνε! Την ύπαρξή τους που τους στερήσαμε. Κι εμείς υποφέρουμε ξεχνώντας πως είναι και ο μόνος τρόπος για να ζήσουν, εντέλει, για Πάντα. Δεν πρόκειται ποτέ να γκρεμιστούν απ’ το βάθρο τους. Έτσι θα παραμένουν αιώνια: ανεκπλήρωτοι και μεγάλοι. 

 

-Τι σημαίνει η ποίηση για εσάς; Είναι μια παρηγοριά; Είναι κάτι άλλο; 

Είναι ο τρόπος μου να ερμηνεύω τον κόσμο. Να αγγίζω κάπως έστω και για λίγο, απειροελάχιστα, τα πιο σκοτεινά του, τα άρρητα εκείνα, τα δυσερμήνευτα, τα φευγαλέα. Είναι και μια φωτεινή ρωγμή στο χρόνο. Για λίγο ξαναζείς ό,τι έχασες, για ελάχιστα βλέπεις το παραπέρα.    

 

-Ποιο ποίημα ξεχωρίζετε από την ποιητική σας συλλογή και γιατί; 

Την «Αθανασία των Εραστών».  Θέλω τόσο να το πιστεύω ότι ισχύει! 

 *****

 Η αθανασία των Εραστών Έτσι μου το ‘πεςΜε γέλια και με τη μίαΕξάλλου έτσι είχαμε μάθει να ξορκίζουμεΛέγαμε «θάνατος» και ξαφνικά δεν ήταν θάνατοςΛέγαμε «αρρώστια» κι ήταν σα να εννοούσαμε υγείαΛέγαμε «φεύγω» και εννοούσαμεαυτό ακριβώς: όσο αναπνέω, θα είμαι στο πλάι σουΕίπες: έχω κι εγώ το καρκινάκι μουΚι ήταν σα να έλεγεςΣώσε με και φοβάμαι.Σου είπα: α μα δεν είναι τίποτα.Και εννοούσα χαθήκαμε.Είμαστε από χέρι καμένοι. Λες και πεθαίνουν ποτέ οι Εραστές. 

 *****

 

-Ποιοι ήταν οι ποιητές που επηρέασαν τον ποιητικό σας λόγο; 

Δεν ξέρω αν επηρέασαν τον τρόπο που γράφω, σίγουρα έγραψαν μέσα μου, υπήρξαν η αφορμή που αγάπησα την ποίηση, που άντεξα και αντέχω την ζωή μου την ίδια: ο Καρυωτάκης, ο Μαγιακόφσκι και ο Μπόρχες. Και δυο γυναίκες. Γιατί θα πρέπει να σας πω ότι λατρεύω τον γυναικείο ποιητικό λόγο. Η Έμιλυ Ντίκινσον και η Σύλβια Πλαθ. Κι από τις ελληνίδες, η Κατερίνα Αγγελάκη- Ρουκ. Την λατρεύω.  

 

-Μπορεί ο σημερινός ποιητικός λόγος να αντιπροσωπεύσει επάξια τη φωνή των ανθρώπων και να πει όσα θέλουν και σκέφτονται όπως έκαναν οι ποιητές άλλων εποχών; 

Δεν αλλάζει η ποιητική ειλικρίνεια με τις εποχές. Παραμένει η Ποίηση ένα κομμάτι από την ψυχή μας την ίδια. Κι ούτε συμβαίνει ερήμην της εποχής. Η λογοτεχνία γενικά είναι ο Καθρέφτης μας. Αυτοί είμαστε, αυτά ζούμε, αυτά φοβόμαστε κι εκείνα ελπίζουμε, και με αυτά τα υλικά γράφουμε. Ίσως λίγο στο γόνατο κάπως, εφόσον σήμερα αισθανόμαστε ότι ο Χρόνος μας απειλεί και μας κυνηγάει.  Ξεχνάμε ότι ο Πεσσόα, η Ντίκινσον, ο Κάφκα, οι Μπροντέ, έμειναν χρόνια και χρόνια ξεχασμένοι σ’ ένα συρτάρι.  

 

 Κυρία Γκίκα, σας ευχαριστώ θερμά. 

Κυρία Χάρδα, εγώ, για τις υπέροχες ερωτήσεις.