Φυλακές του Μπρίξτον, 1918

[Brixton Jail, 1918]

Επιστολή του Μπέρτραντ Ράσελ

 

Σύντροφε αγαπημένε,

`

«H λέξη αγνωστικιστής έχει δύσκολη ορθογραφία»,

αναστέναξε ο φύλακας και το ’γραψε

κι είπε ότι θα καταλάβω, μόλις κλειδωθώ μες στο κελί,

πως όλοι οι θεοί είναι Ένας, δίχως αμφιβολία∙

διόλου περίεργο αν το ποταπό μου αδίκημα

απηχεί κάπως την επί του όρους Ομιλία,

αφού το Λόγο αψηφά, την κοινή λογική εξαπατά

με το να λέει πως υπάρχει κι άλλος τρόπος να μετράς∙

`

παράξενο αλήθεια, σ’ αντίθεση με τ’ οργίλο πλήθος

και τις προσευχές του, μετά τη μάχη

πιστεύω πως τα εκατομμύρια των σαβανωμένων

μετράνε μονάχα αν έναν-έναν τους καταγράψεις:

τα μόνα μαθηματικά που ταιριάζουν στους Πολέμους

κέρδος δε γνωρίζουν∙ μονάχα ζημιά,

Με αδελφικούς χαιρετισμούς.

`

*******************************************************

 

Η Ουαλή ποιήτρια Μέρεριντ Χόπγουντ γεννήθηκε το 1964. Σπούδασε γερμανική και ισπανική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Ουαλίας, όπου και αργότερα δίδαξε.

 

Γράφει στα ουαλικά και παράλληλα στα αγγλικά. Για το λογοτεχνικό της έργο, έχει λάβει πολλές διακρίσεις και βραβεία στην πατρίδα της. Ένα από τα γνωστότερα πρόσφατα έργα της είναι το λιμπρέτο για τη συγκλονιστική Cantata Memoria του επίσης Ουαλού συνθέτη Karl Jenkins. Για τούτο, όμως, θα μιλήσουμε σε μελλοντική δημοσίευση…

 

`

****************************************************************************************************

 

         «Δεν θα πέθαινα ποτέ για τα πιστεύω μου, γιατί μπορεί να είχα σφάλει»

                                                                                                Μπέρτραντ Ράσελ

 

Τον 2020 σηματοδοτεί την 50ή επέτειο του θανάτου του Βρετανού φιλοσόφου και μαθηματικού Μπέρτραντ Ράσελ. Ο Ράσελ, ο οποίος τιμήθηκε το 1950 με το Νόμπελ λογοτεχνίας, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους στοχαστές του 20ού αιώνα. Έγινε, όμως, πιο γνωστός στο ευρύ κοινό για τις φιλειρηνικές ιδέες του, στις οποίες παρέμεινε πιστός σε όλο τον μακρό βίο του (το 2022 συμπληρώνονται 150 έτη από τη γέννησή του), πληρώνοντας το τίμημα για τη μοναχική του στάση αντίστοιχα με τις περιστάσεις.

Ο Ράσελ σπούδασε μαθηματικά στο Κολλέγιο Τρίνιτυ και, διδάσκοντας στο ίδιο ίδρυμα, υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές της αναλυτικής φιλοσοφίας, εισάγοντας το 1911 τη θεωρία του λογικού ατομισμού. Με την είσοδο, όμως, της Βρετανίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, ο Ράσελ απολύθηκε από το ίδρυμα για την ποικίλη αντιπολεμική του δράση. Το 1918 φυλακίστηκε για τον ίδιο λόγο στις φυλακές του Μπρίξτον, για έξι μήνες. Στη φυλακή, σύμφωνα με όσα αναφέρει ο ίδιος, είχε χρόνο για ανάγνωση, ενώ για τους συγκρατούμενούς του ανέφερε ότι «δεν ήσαν διόλου κατώτεροι ηθικά σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό».

Στην περίοδο του Μεσοπολέμου συνέχισε την πνευματική και διδακτική του δραστηριότητα στο Τρίνιτυ (όπου επαναπροσελήφθη) και σε άλλα πανεπιστήμια, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Παράλληλα, ασχολήθηκε με ένα τεράστιο εύρος κοινωνικών ζητημάτων, από τον φεμινισμό και την καταπίεση των ομοφυλοφίλων, μέχρι τη θρησκεία (ήταν αγνωστικιστής) και την παιδαγωγική.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το 1961, σε ηλικία 89 ετών, ο φιλόσοφος «επέστρεψε» στις φυλακές του Μπρίξτον για μία εβδομάδα: είχε συλληφθεί, σε διαδήλωση υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού, για… διατάραξη της ειρήνης. Ο Ράσελ άφησε την τελευταία του στις 2 Φεβρουαρίου 1970, στο σπίτι του στην Ουαλία. Μισό αιώνα, έναν αιώνα μετά, σε μια νέα εποχή μοναξιάς, η στάση του είναι δυνατόν ακόμα να εμπνέει…

 

 

Εις εαυτόν

 

Πολλά δάκρυα χύθηκαν για τους θεούς

και για τα σύμβολα

ετοιμάζονται και πάλι να θρηνήσουν.

Συ όμως, ψυχή μου, με ειρήνη

σ’ ότι θέλεις πίστεψε, το ίδιο

και καθένας∙ αν όμως κανένα δε ζητάς

χέρι γερό να σε κρατά όταν την άβυσσο κοιτάς,

πίστεψε τουλάχιστο σε τούτη τη σκιά:

του καθενός την αβέβαιη συντροφιά

ώσπου να χαθεί κι αυτή μες στο σκοτάδι.-