Γράφει για το Ρεμπέτικο στον πρόλογο του έργου του «Αδέσποτες Μελωδίες. Αείζωοι λαϊκοί καημοί» ο Ηλίας Βολιότης-Καπετανάκης: «Τ’ αδιάψευστα τεκμήρια αυθόρμητου, στις μεγάλες του στιγμές, ριζοσπαστισμού και μαστοριάς τίποτα να μην πετά πριν ρουφήξει όλη την ικμάδα του. Η μοναδική εικονοπλαστική του τραγουδιού, το ψυχογράφημα του τραγουδάρη λαού μας. Φάσεις της ασίγαστης διαπάλης επίσημου και λαϊκού πολιτισμού καθώς ο πρώτος, μολονότι έχει υλικά μέσα και την εξουσία, δεν αντέχει την επίθεση ποιότητας του δεύτερου και στην καινούρια του κόσμου «δεσπόζουσα» ταξική αντίθεση: Άνθρωπος – πίθηκος»!

`

Πέρασαν 45 έτη  αφότου ο δημοσιογράφος αποκτά την πρώτη του κασέτα με ηχογραφήσεις αυθεντικών ρεμπέτικων τραγουδιών και μέχρι σήμερα συνεχίζει ν’ ανθολογεί, ν’ ακούει, να μελετά, προπαντός να συμμετέχει στο γλέντι της μεγάλης παρέας, που κόντρα στην μοναξιά και την σαβούρα της εποχής μετουσιώνει σε πρωτότυπο μελωδικό λαϊκό πολιτισμό τα μεράκια και τους καημούς της. Απόσταγμα της έρευνας και του ταξιδιού είναι αυτό το βιβλίο με το οποίο ολοκληρώνεται η Τριλογία των Ασμάτων και των Παιχνιδιατόρων:

 

  • Αδέσποτες Μελωδίες. Αείζωοι Λαϊκοί καημοί
  • Μάγκες Αλήστου Εποχής. 24 ρεμπέτικα πορτρέτα
  • Μουσικό Σεργιάνι. Άλλα 22 ρεμπέτικα πορτρέτα

 

Το βιβλίο του Ηλία Βολιότη-Καπετανάκη είναι το πολυσχιδές πορτρέτο της κοινωνίας μέσα από το λαϊκό αστικό τραγούδι, το επονομαζόμενο Ρεμπέτικο. Όπως τονίζει ο συγγραφέας δεν υπάρχει έκφανση της, που να μην βρίσκεται εντός του πεδίου βολής του Ρεμπέτικου, να μη σχολιάζεται αδρά, δωρικά με όμορφα τραγούδια. Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο πίνακες της ζωγράφου Εύας Μελά.

 

  • Στο πρώτο μέρος, «Εικονοπλαστική» παρουσιάζεται με ηχητικά και άλλα ντοκουμέντα, γιατί και με ποιον μηχανισμό το Ρεμπέτικο ακτινογραφεί τόσο εύστοχα και εμπνευσμένα την κοινωνία. Πόθεν η λέξη «ρεμπέτικο» και ποιες θεωρίες έχουν διατυπωθεί. Το πιο σημαντικό: Το ψυχογράφημα του ρεμπέτη μέσα από την ζωή, την δράση και το έργο του Πατριάρχη Μάρκου Βαμβακάρη.

 

  • ΤΟ ΚΟΥΤΣΑΒΑΚΙ
    Βρε μάγκα το μαχαίρι σου
    για να το κουσουμάρεις
    Πρέπει να έχεις την ψυχή φιγουρατζή,
    καρδιά για να το βγάλεις
    `
    Αλλού να πας φιγουρατζή
    να κάνεις τη φιγούρα
    Γιατί κι εγώ φουμάρισα φιγουρατζή,
    κι έχω τρελή μαστούρα
    `
    Στο ‘πα να κάτσεις φρόνιμα
    γιατί θα σε τσακίσω
    θα ‘ρθω με το κουμπούρι μου
    φιγουρατζή και θα σε ξεφτιλίσω
    `
    Σε μένα δεν περνάν αυτά
    και κρύψε το σπαθί σου
    Γιατί μαστούρης θα γίνω φιγουρατζή,
    και θα ‘ρθω στο τσαρδί σου

    Στο δεύτερο μέρος,«Αείζωα μέλη», χαρακτηριστικές κι αδέσποτες μελωδίες, κληρονομιάτων λαών της Βαλκανικής, διατρέχουν την ψυχή μας, πλουτίζουν την μουσική, από την πρώτη εμφάνισή τους στογραμμόφωνο μέχρι τις μέρες μας. «Θα σπάσω κούπες», «Σαράντα Παλικάρια», «Έλλη», «Το λαγιαρνί», «Το κάστρο της Ωριάς» «Μανταλένα»,  «Το κουτσαβάκι», «Μανάκι μου», «Μισιρλού», «Σάλα-σάλα»και άλλα μαγικά, που ομορφαίνουν τα γλέντια μας.

 

  • Τρίτο μέρος, «Αμανέδες του πάθους και της απαντοχής». Πρώτη φορά ερευνάται η προέλευση, η εξέλιξη των σημαντικών αμανέδων της Σμύρνης, της Πόλης και του Πειραιά, πώς μπολιάζονται στο Ρεμπέτικο και κατοπινό τραγούδι. «Σμυρναίικο μινόρε», «Ταμπαχανιώτικος», «Γαλατά μανέ», «Τζιβαέρι» «Μπουρνοβαλιά», «Πειραιώτικος», διαμάντια στο μουσικό μας περιδέραιο.

 

  • Τέταρτο μέρος, «Πρόσωπα και γεγονότα», σταχυολογούνται τραγούδια, που γράφονται για πρόσωπα, γεγονότα, καταστάσεις, που βιώνει ο λαός: Κακούργα πεθερά και Αθανασόπουλος, η Κούλα και η συμμορία, που δολοφονεί ταξιτζήδες, η έλευση των προσφύγων της Καταστροφής και η «υποδοχή» από τους ντόπιους, τραγούδια για το Κραχ του 1929,  τους Μπολσεβίκους, για τον Μπεζαντάκο, τον Βενιζέλο, τον Κωνσταντίνο, την «περίεργη» αποδημία 4 πρωθυπουργών μέσα σε ένα χρόνο.  Άσματα για ναυάγια και σεισμούς και άλλα πολλά…