`

Είναι δημιουργικα στοιχεία η θλίψης και η ειρωνεία στην ποίηση του Δ. Π. Κρανιώτη

Ο Δημήτρης Π. Κρανιώτης είναι μία ξεχωριστη και ιδιότυπη ποιητικη φωνη στον ελλαδικο χώρο. Λέω «ξεχωριστη και ιδιότυπη φωνη» με την έννοια ό,τι δεν μπορεις να την κατατάξεις εύκολα και απροβλημάτιστα σε καμία καθιερωμένη λογοτεχνικη σχολη ή ομάδα.

Όπως διαφαίνεται μέσα απο την τελευταία συλλογη-του, που φέρει τον εξεζητημένο τίτλο «Γραβάτα δημοσίας αιδους», γράφει μία πρωτότυπη ποίηση, με μία ιδιότυπη νοηματικη, στέρεη αισθητικη συνοχη, πλαστικότητα στις εικόνες-της, κάποτε κρυπτικη και άλλοτε μυστηριώδης, στοιχεία που της δίνουν το δικαίωμα να επιπλέει και να ξεχωρίζει μέσα στο πέλαγος της ποίησης που παράγεται στις μέρες-μας. Είναι όμως αυτα τα στοιχεία, μαζι με το αυστηρο ύφος-του, που την κάνουν ελκυστικη και ενδιαφέρουσα στο αναγνωστικο κοινο.

Όλη αυτη η ιδιότυπη ποίηση που γράφει ο Δ. Π. Κρανιώτης είναι εξʼ ολοκλήρου επικεντρωμένη στη σύγχρονη εποχη, που αντανακλα αυτόματα και τη σύγχρονη κοινωνικη πραγματικότητα. Γράφει στο ποίημα «Ιανος»:

`

«Πολυκατοικία πια

Η γειτονια-μας

Το ασανσερ κολλημένο

Μεταξυ ρετιρε

Και ουρανου

Κι εμεις μέσα

Συνωστισμένοι άνετα

Χωρις ανάσα

(Και χωρις σήμα

Το κινητο-μας)

Σελ. 15

`

Φαινομενικα παρουσιάζεται απλη η ποίηση του Δ. Π. Κρανιώτη γιατι είναι καμωμένη απο γνωστες και εύχρηστες λέξεις. Είναι όμως αρκετα παραπλανητικη αυτη η πρώτη εντύπωση που αποκομίζει ο αναγνώστης, σχετικα με την απλότητα της ποίησης του Δ. Π. Κρανιώτη. Γιατι, κατα βάθος, η ποίησή-του παρουσιάζει μία πυκνη δομη, δηλαδη είναι καλα μαστορεμένη και συγκροτημένη, με τους δικους-της κανόνες, κώδικες και συμβολισμους, γιʼ αυτο και χρειάζεται πολυς κόπος, κυρίως προπαίδεια και εξοικείωση μαζι-της, εννοω απο την πλευρα του αναγνώστη, για να την ερμηνεύσει σωστα αλλα και για να κατορθώσει να φθάσει στη βαθύτερη ουσία-της. Για να το πω πιο απλα και κατανοητα, η ποίηση του Δ. Π. Κρανιώτη έχει τους δικους-της δρόμους και τα δικα-της περασμάτα, τα οποία οπωσδήποτε πρέπει νʼ ανακαλύψει ο αναγνώστης αν θέλει να φθάσει κοντα-της, για να τη νιώσει και να την απολαύσει. Δίνω ένα ενδεικτικο παράδειγμα τέτοιας ποίησης:

«Πρώιμη στάχτη

Της υψικαμίνου

Πεταμένη στο πέλαγος

Σαν αλλη ξενιτια

Της μοίρας-μας

Το αβέβαιο

Της θέλησης-μας

Και το άβατο

Της ηθικης-μας

(Υψικάμινος, Σελ. 18)

Δυστυχως, μέσα απο το σύνολο των ποιημάτων που περιέχει η συλλογη «Γραβάτα δημοσίας αιδους» αναδύεται άφθονη θλίψη αλλα και πόνος. Θλίψη και πόνος για ό,τι χάνεται και σβήνει απο τον πλανήτη-μας και ειδικα απο τον ελληνικο γεωγραφικο χώρο, χωρις να καταβάλλονται οι απαιτούμενες προσπάθειες απο τις αρμόδιες αρχες για να περισωθουν όλα αυτα που αποτελουν την ελληνικη Παράδοση και τα οποία σήμερα αφανίζουν αδιάκοπα οι μυλόπετρες του ανελέητου χρόνου. Και όταν λέω Παράδοση ασφαλως και εννοω το σύνολο των αξιων που επέζησαν απο γενια σε γενια και συνθέτουν το ζωντανο πολιτισμο ενος λαου. Ας δούμε πως δίνει αυτα τα αισθήματά-του μέσα απο το ποίημα «Διατηρητέο χθες»:

«Το σπίτι-μας ξάπλωσε

Με προσκέφαλο

Το δέντρο της αυλης

Ακουμπώντας

Το γαλάζιο του ουρανου

Να μετρα τις ανάσες

Που το έκτισαν

Ξάγρυπνο απο φωνες

Που το γκρέμισαν

Στεγνο απο δάκρυα

Που το σταύρωσαν

Χωρις πόρτα πια

Με κλειστα παραθυρα

Κι ένα μπαλκόνι

Που ξεχάστηκε στο χθες»

Σελ. 45

Ταυτόχρονα, ο Δ. Π. Κρανιώτης, στιγματίζει, μάλιστα με παραδειγματικο τρόπο, την αφθονία και την αλόγιστη κατανάλωση που γίνεται σήμερα σε όλους τους τομεις (οικονομικο, κοινωνικο, πολιτικο) της σύγχρονης ζωης αλλα, παράλληλα, καυτηριάζει με την ποίησή-του την αποξένωση και ασυνεννοησία που υπάρχει στο σύχρονο κόσμο. Είναι συμπτώματα όλα αυτα του επιφανειακου τρόπου ζωης, που οδηγει τον άνθρωπο στην εσωτερικη ένδεια, τη ρηχότητα και την κοσμικη μοναξια. Γράφει στο ποίημα «Αλέκτωρ»:

«Φυλακισμένοι ισόβια

Στο κλεινον άστυ

Εκει όπου η άρνηση

Ισοδυναμει με αφωνία

Και η βούληση

Με υποταγη»

Σελ. 50

Απο τα πυρα του Δ. Π. Κρανιώτη, βέβαια, δεν ξεφεύγει και η ακατανόητη μανία του κόσμου για το πλαστικό και το ψεύτικο που έχουν επικρατήσει για τα καλα και έχουν κατακλύσει τη ζωη-μας, όπως αυτες οι αρνητικες τάσεις εκδηλώνονται π.χ. μέσα απο τη χρήση του πλαστικου χρήματος ή απο τα ψεύτικα συναισθήματα με τα οποία διακατέχονται πολλοι συνάνθρωποί-μας. Περισσότερο όμως, στιγματίζει την έκπτωση των ανθρώπινων αξιων, τη διασάλευση των προσωπικων σχέσεων, τον ευτελισμο της φιλίας, τον μαρασμο της φιλοξενίας κ.ά.. Στο ποίημα «Χωρις ΦΠΑ» θα γράψει:

«Μη μου τοκίζεις όνειρα

Εν είδει τοκογλύφου

Ανεξόφλητων ιδανικων

Κι ερώτων παρελθόντος»

Σελ. 51

Ενω στο ποίημα «Όχι λοιπον» θα σημειώσει:

«Εν δυνάμει ψέμα

Κάθε όρκος-σου

Μʼ έσπρωξε

Στην άβυσσο της οργης»

Σελ. 56

Ο ποιητης αφήνει νʼ αντιληφθούμε πως, όλα αυτα που κρίνει και επικρίνει, ήθελε να τα έβλεπε απο την καθαρη άποψή-τους, μέσα απο την αθώα ματια-του. Γιʼ αυτο και τώρα εμμένει πεισματικα στην παιδικη αθωότητα, που με κάνενα τρόπο ή καμία δικαιολογία δεν επιτρέπει να του στερήσουν, εφόσον αυτη τον επαναφέρει, έστω και νοερα, στις αληθινες διαστάσεις που έπρεπε να έχει ο σημερινος κόσμος-μας. Αρκετα ενδεικτικο είναι το ποίημα «Αλφαβητάρι»:

«Έχασα το αλφαβητάρι

Της πρώτης δημοτικου

Και τώρα

Που ψάχνω απεγνωσμένα

Να δώσω στην Άννα

Ένα μήλο

Γέρασα απο αναμνήσεις

Χωρις διακοπη

Για διαφημίσεις

Πίνοντας αναψυχτικα light

Και κάνοντας like

Σε τετράστιχα ημερολογίου»

Σελ. 9

Δεν είναι τυχαίο, λοιπον, που διαπερνάει τους περισσότερους στίχους-του και μία λεπτη ειρωνεία, απότοκο και αυτη φυσικα όλων αυτων των θλιβερων διαπιστώσεών-του.

Ακόμη, δεν είναι τυχαίο που οι στίχοι-του καταλήγουν να είναι, άλλοτε σκληροι και τραχεις, γεμάτη αγανάκτηση και πικρία για την απανθρωπια που εισβάλλει απο παντου μέσα στον κοινωνικο χώρο-μας, και άλλοτε καταλήγουν να είναι τρυφεροι, γεμάτοι νοσταλγία και αγάπη για ό,τι πολύτιμο είχαμε χθες αλλα, δυστυχως, σήμερα σβήνει και χάνεται, αργα αλλα σταθερα, απο τον κόσμο-μας.

Η ποίηση του Δ. Π. Κρανιώτη μπορει να είναι μελαγχολικη, σίγουρα όμως δεν είναι απαισιόδοξη. Αντιθέτως, είναι μία ποίηση με πολλη αισιοδοξία μέσα-της, με τον δημιουργο-της να εναποθέτει τις ελπίδες-του στην εξελικτικη πορεία και κυρίως στην πρόοδο του σύγχρονου κόσμου.

«Μια ζωη αιτιατικη

-Αναπόφευκτη συνήθεια

Των ημερων που έρχονται-

Σε μία πέμπτη εποχη»

Σελ. 52

Ο Δ. Π. Κρανιώτης, όπως έχω διαπιστώσει, μέσα απο τα καινούργια ποιήματά-του, παρουσιάζεται καλος χειριστης της ελληνικης γλώσσας, την οποία κατέχει σε όλες τις διαστάσεις-της, παρόλο που δεν διστάζει μερικες φορες να χρησιμοποιήσει ξένες και αμετάφραστες λέξεις μέσα στην ποίησή-του. Η ενέργειά-του αυτη εκδηλώνει νομίζω την αταλάντευτη πίστη-του στην ανθεκτικότητα της ελληνικης γλώσσας, που είναι ικανη να εξουδετερώνει οποιονδήποτε κίνδυνο την απειλη. Ταυτόχρονα, η χρησιμοποίηση ξένων λέξεων, εξυπηρετει πιστεύω και τον απότερο στόχο-του, που είναι ασφαλως η ευαισθητοποίηση του αναγνωστικου κοινου. Και αυτος ο στόχος επιτυγχάνεται, όπως είπα, άλλοτε με την θλίψη και άλλοτε με την λεπτη ειρωνεία-του. Στην εν λόγω συλλογη, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ποιήματα ποιητικης που υπάρχουν στις σελίδες-της.

Ολοκληρώνοντας αυτη την κριτικη παρουσίασή-μου θα πρόσθετα πως η νέα συλλογη του Δ. Π. Κρανιώτη είναι μία γερη κατάθεση στην τράπεζα της σύχρονης ελληνικης γραμματολογίας, εφόσον εντος-της μεταφέρει όλα τα στοιχεία που αποτελουν τη γνήσια και αληθινη ποίηση.