FEDRO

I

A orillas de Iliso,
lector,
he pulido las mágicas aristas
de estas hojas
con mis manos cansadas por la edad
y con mis ojos tristes.
Si tanto fuese el don
de las divinas aguas y las ninfas,
que estos versos,
levísimos aún,
llegasen a las márgenes de Tarsis
sobre la popa adulta del navio,
me entregaré gozoso al sueño de la muerte,
tan tímida y cercana,
bajo esta nube en celo de los olmos.

ΦΑΙΔΡΟΣ

Ι

Στις όχθες του Ιλισού,
αναγνώστη,
έχω λειάνει τα μαγικά άγανα
απʼ αυτά τα φύλλα
με τα χέρια μου κουρασμένα απʼ τα χρόνια
και με τα θλιμμένα μου μάτια.
Αν τόσο μεγάλο ήταν το δώρο
των θεϊκών νερών και των Νυμφών,
που αυτοί οι στίχοι,
ασήμαντοι ακόμα,
έφθαναν ως τα όρια της Ταρσούς
πάνω στην παλιά πρύμνη του πλοίου,
θα παραδοθώ απολαυστικά στον ύπνο του θανάτου,
τον τόσο ανάλαφρο και κοντινό,
κάτω απʼ αυτό το σύννεφο στον οργασμό των φτελιών.

II

¡Danzad!,
Corribbantes,
danzad!
Danzad en torno a Fedro
con dulce torbellino de máscaras y altares.

Hay una luna azul
que purifica
del contagio solemne de estar solos.

Formad en torno a mi vuestra crisalida.
Que el ritmo,
siringa verdesida de los vientos,
os ilumine el vientre más enjuto
y el tálamo sediento del paisaje
se prosifique
sobre la esperma seca de una nube caida.

Coribantes,
arrieros del verso mal sentido,
farándula gigante que cultivais a Pindaro,
como un cerco caliente
donde vender la luz y la palabra.

Danzad en torno a mí,
cadáver
que os vomita la mar en los oidos,
fiebre estrecha en la nada y para nada.

La música se ciñe en derredor del árbol
y alejándose queda,
desnuda de vosotros,
prendida en el perfíl sereno de los montes.

II

Χορέψτε!
Κορύβαντες,
χορέψτε!
Χορέψτε γύρω από τον Φαίδρο
με γλυκιά ανεμοζάλη από μάσκες και βωμούς.

Υπάρχει μια γαλάζια σελήνη
που εξαγνίζει
από τη φοβερή μόλυνση του να είστε μόνοι.

Φτιάξτε γύρω μου τη χρυσαλίδα σας.
Ώστε ο ρυθμός,
σύριγγα πρασινισμένη απʼ τους ανέμους,
να σας φωτίσει την τόσο ισχνή κοιλιά
και ο διψασμένος θάλαμος του τοπίου
να αποτυπωθεί
πάνω στο στεγνό σπέρμα ενός σύννεφου πεσμένου.

Κορύβαντες,
ημιονηγοί του κακώς εννοούμενου στίχου,
γιγάντιο τσίρκο που καλλιεργείτε τον Πίνδαρο,
σαν ένα τσέρκι φλεγόμενο
όπου πωλείται το φως και η λέξη.

Χορέψτε γύρω μου,
πτώμα
που ξερνάει τη θάλασσα στʼ αυτιά σας,
πιεστικός πυρετός στο τίποτα και για το τίποτα.

Η μουσική απλώνεται γύρω απʼ το δέντρο
και απομακρυσμένη μένει,
γυμνή από σας,
ριζωμένη στην ήρεμη κορυφογραμμή των βουνών.

V

Acepta, Apolo, mi humilde sacrificio
por el cálido amor de Eryximaco.
Levantaré una estatua de bien dorados bucles
en actitud de amante
-bronce o marmol
donde la luz esconda-,
junto a los cien calderos y en la fuente
de la colina pálida de Delfos.
Me ha sido fiel desde los veinte años
como un gesto,
prisión y adolescente
donde el amor fue crátera y olivo,
tan todo en mí,
que el dedo de la tarde dibujaba
la sombra más austera
con un solo pincel de río y de paisaje.
Por el amor de Eryximaco entretuve la vida.
La amé
– tan tristemente-
como el que odia
la víspera de la luz de tu ventana.
Por su constante amor,
olvido
que no puede mi mano taladrar
el muro vespertino de la muerte.

V

Δέξου, Απόλλωνα, την ταπεινή μου θυσία
για τον παθιασμένο έρωτα του Ερυξίμαχου.
Θα υψώσω ένα άγαλμα από καλά χρυσωμένες μπούκλες
σε στάση εραστή
-χάλκινο ή μαρμάρινο
όπου το φως να κρύβει-,
μαζί με τα εκατό αγγεία και στην πηγή
του κιτρινωπού λόφου των Δελφών.
Μου ʼχει σταθεί πιστός απʼ τα είκοσί του χρόνια
σαν μια χειρονομία,
φυλακή και εφηβεία
όπου ο έρωτας ήταν κρατήρας και ελαιώνας,
τόσο ολοκληρωτικά δικός μου,
που το δάχτυλο του απόβραδου σχεδίαζε
την πιο αυστηρή σκιά
με μια μόνο πινελιά του ποταμού και του τοπίου.
Για τον έρωτα του Ερυξίμαχου απόλαυσα τη ζωή.
Την αγάπησα
-τόσο θλιμμένα-
όπως αυτός που μισεί
την παραμονή του φωτός στο παράθυρό σου.
Για τον σταθερό του έρωτα,
ξεχνώ
ότι δεν μπορεί το χέρι μου να διαπεράσει
τον εσπερινό τοίχο του θανάτου.

VII

He sido un iniciado
de los hondos Μisterios de Eleusis.
Porque he creido en ellos,
en sus dogmas,
los he quebrado ardientemente con mi lengua.
La verdad se compone con los trozos
de cada corazón y cada labio.
Lo que falte,
tal vez
nos haya sido escrito en las entrañas
oscuras de la tierra.

VII

Υπήρξα ένας μυημένος
στα σκοτεινά Ελευσίνια Μυστήρια.
Επειδή πίστευα σʼ αυτά,
στα δόγματά τους,
τα παραβίασα παθιασμένα με τη γλώσσα μου.
Η αλήθεια συντίθεται με τα κομμάτια
της κάθε καρδιάς και του κάθε χείλους.
Αυτό που μπορεί να λείπει,
ίσως
μας έχει γραφτεί στα σκοτεινά
έγκατα της γης.

ΙΧ

Has amado a una sombra, Pigmalión,
inmóvil todavía.
Cuantas veces
pequeño Fedro mío,
fuiste a verla,
dulcísima al venir de la alborada,
de pie junto a la fuente
diamantina y coral de Calirroe.
Cuantas veces,
perdida la memoria,
le suplicaste un gesto,
una caricia,
cualquier prueba de amor
para sentirte vivo de repente.
Sólo un ave,
cansada,
se reclinó en sus labios,
mientras la lluvia
con golpes de cristal
le hirió constanemente la mejilla.

ΙΧ

Αγάπησες μια σκιά, Πυγμαλίωνα,
ακίνητη ακόμα.
Πόσες φορές
μικρέ μου Φαίδρο,
πήγες να τη δεις,
γλυκύτατη καθώς έρχεται μες στη χαραυγή,
όρθια δίπλα στην πηγή
την κοραλλένια και αδαμάντινη της Καλλιρρόης.
Πόσες φορές,
με χαμένη τη μνήμη,
τηv ικέτεψες για ένα νεύμα,
ένα χάδι,
οποιαδήποτε απόδειξη αγάπης
για να αισθανθείς προς στιγμήν ζωντανός.
Μόνο ένα πουλί,
κουρασμένο,
έγειρε στα χείλη της,
ενώ η βροχή
με κρυστάλλινα χτυπήματα
της πλήγωνε αδιάκοπα το μάγουλο.

LOS BARBAROS

A la sombra de un tema de C.P.Cavafis

Ni siquiera sabiamos sus nombres.
Sólo que, a la mañana, cruzaron con decisión la frontera.
Tranquilamente. Sin presentar batalla.
Con la arrogancia de quien se cree superior
por adoptar los gestos de la muerte.

Éramos emotivamente tan débiles, tan confiados,
que nos engañaron al instante cn sus buenas palabras,
con una humildad fingida y sediciosa.
Y así, sin darnos cuenta, los sentamos en la mesa.
Pusímos en sus manos nuestra casa, nuestras posesiones.
Les entregamos graciosamente el reino.
Incluso los escritos. Los de ahora y los que heredamos
de nuestros antepasados con respeto y adoración.

Y, al cabo de los años, convencidos de su triunfo,
comenzaron a prostituir nuestra legua,
a dilapidar nuestra escasa fortuna,
y nos expulsaron sin piedad y con rabia
de nuestra antigua belleza.
Y, a fin, como señores,
pretenden hacernos esclavos de sus propios vicios.

Pero, si tengo fuerzas
para seguir viviendo como siempre,
mantendré mis principios,
alta la cabeza y en mi puesto.
Nunca dejaré que mis poemas se adapten
a sus modas, a sus falsos estilos cernudianos.

Al menos,
esa será la única antorcha de la libertad
que mantendré encendida.

ΟΙ ΒΑΡΒΑΡΟΙ

Στη σκιά ενός θέματος του Κ.Π.Καβάφη

Ούτε που γνωρίζαμε τα ονόματά τους.
Μόνο ότι, το πρωί, πέρασαν αποφασιστικά τα σύνορα.
Ήρεμα. Δίχως να δώσουν μάχη.
Με την υπεροψία εκείνου που αισθάνεται ανώτερος
επειδή έχει ενστερνιστεί τα σημάδια του θανάτου.

Ήμασταν συναισθηματικά τόσο αδύναμοι, τόσο εύπιστοι,
που μας ξεγέλασαν αμέσως με τις καλές τους λέξεις,
με μια ταπεινότητα προσποιητή και υπονομευτική.
Κι έτσι, δίχως να το καταλάβουμε, τους βάλαμε στο τραπέζι.
Αποθέσαμε στα χέρια τους το σπίτι μας, τα υπάρχοντά μας.
Τους εκχωρήσαμε χαριστικά το βασίλειο.
Ακόμη και τα αρχεία. Τα τωρινά κι αυτά που κληρονομήσαμε
από τους προγόνους μας με σεβασμό και ευλάβεια.

Και, με το πέρασμα των χρόνων, πεπεισμένοι για τον θρίαμβό τους,
άρχισαν να διαφθείρουν τη γλώσσα μας,
να σπαταλούν τους εναπομείναντες πόρους μας,
και μας εξόρισαν δίχως έλεος και με λύσσα
από την δική μας παλιά ομορφιά.
Και, στο τέλος, σαν κύριοι,
προτίθενται να μας κάνουν σκλάβους της φαυλότητάς τους.

Αλλά, αν έχω δυνάμεις
για να συνεχίσω να ζω όπως πάντα,
θα διατηρήσω τις αρχές μου,
με το κεφάλι ψηλά και στη θέση μου.
Ποτέ δεν θα επιτρέψω να προσαρμοστούν τα ποιήματά μου
στις μόδες τους, στο ψεύτικο θερνουδιανό τους ύφος.

Τουλάχιστον,
αυτή θα είναι η μοναδική δάδα της ελευθερίας
που θα διατηρήσω αναμμένη.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ


José Antonio Moreno Jurado
, nacido en Sevilla en 1946, Doctor en Filología Clásica, ha sido durante veinte años Catedrático de Enseñanza Secundaria y ha impartido clases en el Departamento de Griego de la Universidad de Sevilla durante cinco años consecutivos como profesor asociado.En 1973 se le concedió el Premio Adonáis de Poesía por su obraDitirambos para mi propia burla y, en 1985, el Premio Internacional de Poesía Juan Ramón Jiménez por su libro Bajar a la memoria. Su tesina de licenciatura, el primer trabajo sobre Literatura Neohelénica realizado en la Universidad de Sevilla, versó sobre la figura de Odysseas Elitys (Οδυσσέας Ελύτης) y su tesis doctoral se realizó en torno a Yorgos Seferis(Γιώργος Σεφέρης), “Evocación clásica en la obra de Yorgos Seferis”. En la misma Universidad, impartió cursos de doctorado sobre la novela de caballería bizantina.

Ο Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο, ποιητής,δοκιομιογράφος και μεταφραστής της βυζαντινής και νεοελληνικής λογοτεχνίας και ποίησης στα ισπανικά, είναι ο σημαντικότερος ζων νεοελληνιστής στην Ισπανία. Ζει στη Σεβίλλη όπου και δίδαξε νεοελληνική και βυζαντινή λογοτεχνία στο ομώνυμο πανεπιστήμιο της πρωτεύουσας της Ανδαλουσίας για πέντε χρόνια. Μεταφραστής και μελετητής του έργου των Ο.Ελύτη και Γ.Σεφέρη δημοσίευσε πάνω από είκοσι ποιητικές συλλογές και λογοτεχνικά βιβλία με μελέτες και δοκίμια για την νεοελληνική ποίηση και τη λογοτεχνία. Βραβευμένος ποιητής στην Ισπανία και στην Ελλάδα, δημοσίευσε μια ογκώδη ανθολογία της νεοελληνικής ποίησης στα ισπανικά ανθολογώντας ποιητές μέχρι και τη δεκαετία του ʽ80.